Sigorta primi bilmecesi

Sigorta primine esas kazancın günlük üst sınırı 13 Temmuz 2000 tarihli resmi gazetede yayınlanan 2000/865 sayılı Bakanlar kurulu kararı ile alt sınırın dört katına yükseltilmişti. İşveren ve muhasebecilerden, bu artışa karşı haklı olarak büyük bir tepki yağdı. Çünkü son altı ay içinde sigorta prim matrahında dördüncü kez değişiklik yapılıyordu. Ayrıca sigorta primi tavanını 600 milyona çıkaran bakanlar kurulu kararının 1 Haziran tarihinden itibaren geçmişe dönük olarak uygulanması hüküm altına alınmıştı.

İşyerleri çalıştıkları sigortalıların haziran ayı ücret ödemelerini yapmış ve önemli bir kısmı aylık muhtasar beyannamesini ve SSK bildirgelerini hazırlayıp vermeye başlamışlardı. Yapılan değişiklik geriye dönük olduğu için muhasebe kayıtlarını da altüst etmeye yetmişti.

Muhasebecilerden tepki Bu karara tepki gösteren TÜRMOB''dan yapılan açıklamada, "Sigorta primi tavanı 1 Ocak 2000 tarihinde 360 milyon - 1 Nisan 2000 de 577 milyon lira, 31 Mayıs''ta geriye dönük olarak 1 Nisan 2000 450 milyon lira olarak ilan edilmiştir. Hükümet aradan bir ay geçtikten sonra şimdi SSK tavan ücretin, 1 Haziran 2000 tarihi itibariyle 600 milyon liraya çıkarmıştır. Böylece işçiden kesilen SSK primi 21 milyon, işsizlik sigortası 3 milyon, işverenden kesilen SSK primi 29.500.000.-, işsizlik sigortası 4,5 milyon lira artmış bulunmaktadır.

TÜRMOB olarak; 13 Temmuz''da çıkarılan kararda dönemin 1 Haziran itibariyle uygulanmasını hukuka aykırı buluyoruz. Geriye dönük bu uygulama Haziran ayı muhtasar beyannamelerini ve SSK bildirgelerini hazırlamış bulunan işverenlere, serbest muhasebecilere ve mali müşavirlere hazırladıkları ve vergi dairesine, SSK müdürlüklerine verdikleri beyanname ve bildirgeleri yeniden düzenleme külfeti getirmektedir.

SSK taban ve tavan ücretlerinde ve dolayısıyla SSK işçi ve işveren primlerinde meydana gelen artışlar kaçak istihdam ve kayıt dışılığı teşvik etmektedir. Hükümetin bu yanlış kararı düzeltmelerini, meslek mensuplarımıza eziyete dönüşen geriye dönük uygulamalardan vazgeçmelerini talep ediyoruz" denildi.

Artış 1 Ağustos''tan geçerli Bu ve benzeri tepkiler karşısında Bakanlar Kurulu sigorta primi tavan artışının 1 Ağustos 2000 tarihinden geçerli olarak uygulanmasına karar verdi. Bu karar ile yılbaşından itibaren beş defa sigorta primi matrahı ile oynanmış oldu. Gerek işveren ve gerekse muhasebeci ve mali müşavirler yapılan değişiklikler karşısında şaşkınlık yaşamaktadırlar. Hükümetin hızına yetişmekte zorluk çekiliyor!

Gerekçe, açık kapatmak Sigorta primi tavanının yükseltilmesine gerekçe olarak SSK''nın Hazine''den her ay aldığı yardımın yükselmesi gösteriliyor. SSK''nın açığının kapatılması için bu artışın yapıldığı ve aylık 15 trilyon ek gelir geleceği hesap ediliyor. Kağıt üzerinde bu hesap doğru olabilir. Ancak işçilik bildirimlerini doğru olarak yapan ve primlerini düzenli ödeyen işverenlerin yükü ağırlaştırılarak kayıt dışına kaçışa çanak tutulduğu göz ardı ediliyor. TÜRMOB''un yaptığı açıklamada belirtildiği üzere üst üste gelen bu artışlar kayıt dışı istihdamı ve kayıt dışı ekonomiye yönelişi teşvik etmekte ve haksız rekabete neden olmaktadır.

Enflasyon hedefiyle çelişkili Olayın bir diğer boyutu yılbaşında 183 milyon lira olan sigorta priminin üst sınırı yüzde üçyüzden fazla artırılarak hükümetin yüzde 25''lik 2000 yılı enflasyon hedefi ile tamamen çelişkiye düşmektedir. Sene başında oturup hesabınızı yapacaksınız ve prim matrahının ne olacağını mükelleflere açıklayacaksınız. İlgili kişiler buna göre hesabını yapacak, yatırımlarının maliyetinin ne olacağını. Ne kadar işçilik giderinin oluşacağını hesap ederek işe girişeceklerdir. Yapılan bu değişiklikler belirsizlik ortamını artırdığı gibi maliyet hesaplarını da değiştirmiştir. Her şeye rağmen zararın neresinden dönülürse kârdır hesabıyla son karar ile artışın 1 Ağustos''tan geçerli olarak yürürlüğe sokulması isabetli olmuştur.

Bağ-Kur''da intibak Rumuz-Akdeniz-Finike: 1982 yılından itibaren Bağ-Kur''luyum ve halen 13. basamaktan prim ödüyorum. Bağ-Kur''dan çıkıp SSk''ya prim ödersem tekrar Bağ-Kur''a döndüğümde SSK''da geçen hizmetlerim basamak yükseltmede değerlendirilir mi? 1954 doğumluyum. Ne zaman emekli olabilirim? 1479 sayılı Bağ-Kur yasasının 51. maddesinde gelir basamaklarının seçilmesi düzenlenmiştir. Buna göre, Bağ-Kur sigortası kapsamına giren sigortalıların üç ay içerisinde ilk on iki gelir basamağından birisini seçme hakkı vardır. Üç ay içinde bu hakkını kullanmayan sigortalılar birinci basamağı seçmiş sayılırlar.

Ancak diğer sosyal güvenlik kurumlarına tabi bir işte çalıştıktan sonra Bağ-Kur kapsamına girenler kanunda belirtilen aylık gelir basamaklarından diğer sosyal güvenlik kurumlarında geçirdiği süre intibak ettirilmek suretiyle en yakın basamaktan aşağısını ve 12. basamaktan yukarısını seçemezler. Yani, Bağ-Kur sigortalısı olmadan önceki hizmetler intibak ettirilerek sigortalının prim ödeyeceği basamak belirlenmektedir. Sigortalının önceki hizmeti 12. basamağın üzerine çıkılmasını gerektirecek kadar fazla ise 12. basamaktan prim ödemeye başlayacaktır. Örneğin, toplam 14 yıl SSk ve Emekli Sandığı hizmeti olan bir kişi Bağ-Kur sigortası kapsamına girdiğinde 12. basamaktan prim ödemeye başlayacak. Daha aşağı veya yukarı bir basamak seçemeyecektir. Yine, Bağ-Kur yasasının 51. maddesinde, gerek Bağ-Kur gerek diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamından çıkarak yeniden Bağ-Kur kanunu kapsamına girenlerin evvelce Bağ-Kur''a fiilen prim ödemiş oldukları son basamak üzerinden sigortalılıklarının devam edeceği hüküm altına alınmıştır.

Bunun anlamı, ilk defa Bağ-Kur sigortalısı olanlara eski hizmetleri için intibak yaptırılırken ikinci kez Bağ-Kur sigortalısı olanlara arada geçen SSK veya Emekli Sandığı hizmetleri basamak yükseltmede değerlendirilmemektedir. Siz de Bağ-Kur''dan çıkıp tekrar geri dönerseniz SSK''ya yaptığınız ödemeler emeklilikte değerlendirilecek, ancak basamak yükseltmede dikkate alınmayacaktır. 52 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte 25 tam yıl prim öderseniz emekli olmaya hak kazanacaksınız. Aralıksız ödemenizi tavsiye ederim.

Sorular ve cevaplar

H.İbrahim KÜÇÜKDAĞ-İstanbul: 1994 yılında sigortalı olarak çalışmaya başladığınız limited şirkete 1997 yılında ortak olmuşsunuz. Sigortalılığınızda kesinti olmadığı sürece Bağ-Kur sigortasına girmeniz gerekmiyor. SSK''ya yaptığınız prim ödemesini durdurduğunuz tarihte zorunlu olarak Bağ-Kur sigortasına girmeniz gerekecektir. Değerlendirmelerinizi buna göre yapmanız gerekiyor.

Ahmet KARYAĞDI-Lüleburgaz: Çalışanlardan 12 yıl süresince yapılan tasarruf kesintilerinin geri ödenmesi sizinde belirttiğiniz gibi sorun oluşturmaktadır. Yani hükümetlerimiz tasarruf fonunda biriken paraları amiyane tabirle buharlaştırmışlar. Bu paralar karşılığında çalışanlara emeklilikte değerlendirmeye alınacak hizmet kazandırılması önerinizin hükümet tarafından kabul göreceğini sanmıyorum. Çünkü, sosyal güvenlik kurumlarının içine düştüğü en önemli açmazlardan birisi bu tür olağanüstü hizmet kazandırmalar ve erken emeklilik imkanlarının tanınmasıdır. Bunun için özellikle emeklilik yaş hadleri yükseltilmiştir. Sizin önerinizde tasarruf fonunda biriken paraların hizmet karşılığı olarak sosyal güvenlik kurumlarına aktarılması gerekecektir. Ancak bu paralar bulunsa zaten sahiplerine iade edilecektir.

Hanife SOYTÜRK- Verilerinize göre 3600 günden fazla Bağ-Kur ve SSK hizmetiniz var. Son 5 yıl SSK''ya ödeme yaptığınız 52 yaşınızı ikmal edeceğiniz tarihte emekli olmaya hak kazanacaksınız. Prim ödemeyi durdurabilirsiniz.

Abdullah ÇİFTÇİ-Erdemli: Mektubunuzda verdiğiniz bilgilere göre 56 yaşınızı dolduracağınız tarihte Bağ-Kur''dan yaş haddinden emekli olmaya hak kazanacaksınız.