SSK''ya yargı dersi

Sosyal Sigortalar Kanunu''nun 63. maddesinde emekli aylığı alan sigortalıların yeniden çalışmaya başlamaları durumunda uygulanacak kurallar düzenlenmiştir. Nisan1986 tarihine kadar SSK''dan yaşlılık aylığı alanların aylıkları kesilmeden çalışmalarına imkân tanınmamaktaydı. Yani, bu tarihe kadar SSK''dan emekli olanlar ya aylık almayı veya çalışmayı tercih etmek durumundaydı. Ancak, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur emeklileri için böyle bir sınırlama sözkonusu değildi. İşte bu ayırımı kaldırmak için 3279 sayılı yasa ile SSK''dan yaşlılık aylığı alanların aylıkları kesilmeden çalışmalarına imkân sağlanmıştır.

Emeklilere tercih hakkı Halen geçerli olan uygulamaya göre; kurumdan yaşlılık aylığı alanlar, yeniden çalışmak istemeleri durumunda, 506 sayılı yasanın 63. maddesinin (A) bendine göre kuruma yazılı olarak müracaat ederek yaşlılık aylığını kestirecek ve normal sigortalı gibi çalışmalarını sürdürebilmektedir. Bu çalışmaları sırasında kendilerinden normal sigortalılar gibi prim kesildiğinden sonuçta hizmetleri tekrar emekli aylığı bağlanırken değerlendirilmektedir. Yani, son çalışmaları da yaşlılık aylığının hesabına dahil edilerek daha fazla aylık alınabiliyor. Mezkur maddenin (B) bendine göre ise; Kurum''dan yaşlılık aylığı almakta olan kişi yeniden çalışmaya başladığında, yazılı başvuru ile sosyal güvenlik destek primi ödeyerek emekli aylığını almaya devam etmektedir. Sosyal güvenlik destek primi yüzde 24 iken 4447 sayılı yasa ile 1 Ekim 1999 tarhinden geçerli olarak yüzde 30''a çıkarıldı. Emekli aylığı almaya devam ederek sosyal güvenlik destek primi ödeyen sigortalıların bu çalışmaları ileride hizmetten sayılarak yaşlılık aylığına dahil edilmiyor. Eğer emekli aylığı almaya devam eden ve destek primi ödeyerek çalışan sigortalı iş kazası veya meslek hastalığı geçirirse bu sigorta kolundan tedavi ettirilmekte ve şartlar yerine gelmişse aylık bağlanmaktadır.

Kurum uygulaması Görüldüğü gibi emekli olan sigortalıya tercih hakkı verilmiştir. Aylık alan kişi çalışmaya başlayınca bu tercihlerden hangisini kullanacağını kendisi belirleyecektir. Aylığının kesilip kesilmeyeceğine sigortalı karar verecektir. Ancak Sosyal Sigortalar Kurumu bugüne kadar uygulamasında, emekli olan bir kişi için yanlışlıkla sosyal güvenlik destek primi değil de normal sigortalı gibi prim ödenmesi halinde sigortalının emekli aylığını kesiyor ve yapmış olduğu ödemeleri faiziyle birlikte geri istiyor. Veya Sigorta Müfettişleri Kurum''a herhangi bir bildirim yapılmayan emekli çalışanı tespit ettiğinde bu kişi için normal sigortalı gibi işlem yapıyor ve çalışmaya başlama tarihi itibarıyla sigortalının emekli aylığını kesiyor. Ayrıca işverene idari para cezası uygulanıyor.

Yargıtay''dan örnek karar İşte benzer bir olay da Yargıtay 21. Hukuk Dairesi''nin 21.02.2000 tarihli kararında SSK''nın emekli çalışanlar için yapmış olduğu uygulamaların ne kadar yanlış ve sosyal güvenlik ilkelerine ters olduğunu adeta ders verircesine ortaya koymuştur. Anılan kararda "Yaşlılık aylığı almakta olan sigortalı, yaşlılık aylığının kesilmesi yönünde Kurum''a yazılı başvuruda bulunmamıştır. Yaşlılık aylığı aldığı bir dönemde 15''er günden bir aylık bir süre sigortalı bir işte çalışmış ve bu çalışması karşılığı prim tahakkuk ettirilmiştir. Davacı, yüzde 24 oranında sosyal güvenlik destek primi ödeyeceği yerde, bu miktarın çok üzerinde 73. Madde''ye göre prim ödemiştir... Yine olayda kaçak işçi çalıştırmak ve prim kaybına yol açmak gibi bir durumda söz konusu değilken sırf yazılı başvurulunmadığı gerekçesiyle davacının yaşlılık aylığının kesilmesi ve aylarca aylıktan yoksun bırakılması yasaya ve adalete uygun düşmez. Kaldı ki, davacının imzasını taşıyan 11.04.1997 tarih ve .... sayılı ''tekrar işe giriş bildirgesi'' başlıklı bildirgede, sigorta sicil numarası yerine emekli tahsis numarasının Kurum''a bildirilmiş olması 506 sayılı yasanın 63. maddesinin (B) bendinde aranan yazılı başvuruya ilişkin davacının bir irade bildirimi olarak kabul edilmesini gerektirir. Kurum''un bu durumda yapacağı işlem, iştirakçilerinin Anayasal sosyal güvenlik haklarını hatırlatma, onları bilgilendirme görevini ifa ederek iştirakçinin 63. Madde yönünden tercihini belirlemesi için uyarmak veya ödenen primlerden yüzde 24 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi karşılığını bloke ederek, fazlasını iade etmekten ibaret olmalıydı. Bunun aksine bir uygulama hem Anayasal sosyal güvenlik ilkesinin özüne, hem de anılan 63. Madde''nin getiriliş amacına ters düşer. O nedenle Kurum''un, yaşlılık aylıklarını kesmesi ve ödenen aylıkları geri isteme kararı alması yasaya aykırıdır." *FAX: 0 (212) 454 25 67

Sorular - Cevaplar...

Müslüm Eroğlu-Pazar: Doğum tarihinizi yazmadığınız için emeklilik durumunuz ile ilgili kesin tarih veremiyoruz. 25 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Mart 2005 tarihinde 45 yaşınızı dolduruyorsanız bu tarihte emekli olabilirsiniz.

Uğur Yılk-Manisa: 01.04.1981 tarihinden önce SSK''dan tescil edilip sigortalı çalışmaya başlayanların 18 yaş öncesi sigorta hizmetleri gün ve yıl olarak emeklilik hesabında değerlendirilmektedir. Bu tarihten sonra 18 yaşından önce sigortalı çalışmaya başlayanların hizmetleri gün sayısı olarak emeklilikte hesaba katılmakta ancak yıl olarak değerlendirilmemektedir.