Yabancı kaçak işçiler

Gazetemizde perşembe günü kaçak işçilik ile ilgili olarak manşetten haber yayınlandı. Son yıllarda yabancı kaçak işçilerin sayısında meydana gelen artıştan duyulan rahatsızlık, ilgili çevrelerce dile getirilmesine rağmen hükümetlerin bu konunda yaptıkları bir çalışma yok. Kendi vatandaşlarının istihdamını sağlamada ciddi sıkıntıları olan bir ülkede sayıları yüz binleri bulan kaçak yabancı işçinin bulunmasının izahı yoktur.

Yabancı kaçak işçi lobisi mi var? Özellikle 1990 yıllarda doğu bloku ülkelerinden çalışmak amacıyla ülkemize gelenlerin sayısındaki artışın hızı ile bazı tedbirlerin alınması gündeme gelmiştir. Bilindiği gibi yabancı işçilerin kaçak olarak çalıştırılmasının tercih edilme nedeni, ucuz işgücü temini, vergi ve sigorta primi kaçırmadır. Bunları çalıştıran işverenler için bir çok avantajı beraberinde getirmektedir. Ancak, gerek vergi idaresinin ve gerekse Sosyal Sigortalar Kurumu için gelir kaybının yanı sıra milli istihdamı da olumsuz etkilemesi konu ile en ilgili Çalışma Bakanlığı''nı zaman zaman harekete geçirmiştir. Bunun sonucu olarak 1996 yılı sonlarında Çalışma Bakanlığı, çalışma izni olmayan kaçak yabancı işçiler ile mücadele amacıyla yasa tasarısı hazırladı. Çalışma izni olmayan yabancı işçi çalıştıran işverenlere 50 asgari ücret tutarında para cezası verilmesi öngörülmüştü. Fakat bu çalışma Meclis''e sevk edilemedi. 1999 yılı içinde yine kaçak yabancı işçilik ile mücadele amacıyla yasa tasarısı hazırlandı. Bu tasarıda yabancı işçi çalıştıran işverene her bir işçi için 10 asgari ücret (bu gün için 1.098.000.000-TL) para cezası verilmesi öngörülmüştü. Bu tasarının akıbetinden de haber yok. Şimdi ise yeni bir tasarı hazırlandığını öğreniyoruz. Yaklaşık 5 yıldan beri bu kadar ciddi bir konuda yapılan çalışmalardan sonuç alınamaması bunu engelleyen bir lobi mi var sorusunu akla getiriyor. Türkiye Gazetesi''nde yayınlanan bu haberin ilgilileri harekete geçireceğini umuyoruz.

Ücretin yükü yüksek Ülkemizde yabancı kaçak işçilik için işgücü piyasası müsaittir. Çünkü ücretten yapılan kesintiler çok yüksek. OECD ülkelerinde brüt ücret üzerinden yapılan kesintiler yüzde 14.5 iken ülkemizde bu oran yüzde 31 olarak gerçekleşmektedir. İşveren için yasal yükümlülükler (vergi, sigorta pirimi, fon) yüzde 18 iken diğer ülkelere de bu oran yüzde 3''e kadar düşebilmektedir. Bu oranların yüksek olması nedeniyle işverenler kayıt dışı istihdamı ve özellikle hak arama gibi bir durumu seçme şansı olamayan yabancı kaçak işçileri seçmektedir. Sistem onları bu yola itmektedir. Mevcut yasalarda kaçak yabancı işçi çalıştıran işverenlere kendi vatandaşlarını sigortasız çalıştırmanın cezası verilmektedir. Ayrıca denetim elemanları, emniyet güçlerine bilgi vermektedir. İzinsiz çalışan yabancı işçiye ceza verilememektedir. İzinsiz kaçak çalışan yabancı işçiler ile mücadele sadece polislerin üzerine yüklenmiştir.

Avrupa nasıl mücadele ediyor? Konu yabancı kaçak işçilerden açılmışken Sigorta Müfettişleri Derneği''nin çıkardığı "Sosyal Güvenlik Dünyası" dergisinin son sayısından bahsetmek istiyorum. Öncelikle okumaktan büyük keyif aldığımız derginin son sayısını gönderen Dernek Başkanı Kazım Yıldırım''a teşekkür ediyorum.

Derginin ilk makalesi SSK Genel Müdür Yardımcısı Oğuz Karadeniz tarafından kaleme alınmış ve Avrupa Ülkelerinin Yabancı Kaçak İşçilik ile Mücadele Yöntemleri incelenmiş. Şimdi bu çalışmadan bazı bölümleri sizler ile paylaşmak istiyorum. Son yıllarda özellikle eski doğu bloku ülkelerinden çalışmak amacıyla gelenlerin sayısında önemli artış olmuş. D.İ.E verilerine göre bu ülkelerden gelenlerin sayısı 1995 yılında 25 bin kişi iken 1996 yılında 360 bine yükselmiş, 1997 yılında 340 bin ve 1998 yılında 325 bin kişi olmuş. Yine Turizm Bakanlığı verilerine göre ülkemize girenler ile konaklama tesislerinde kalanların sayısı arasında 825 bin fark olduğu tespit edilmiş ve bu kişilerin nerede kaldıkları bilinmiyor. Ülkemizde yabancılar ile ilgili 70''e yakın ayrı kanun varmış. Almanya''da ise yabancılar ile ilgili tüm konuları bünyesinde toplayan bir yasa varmış. Almanya''da 555 bini Türk olmak üzere 1 milyon 900 bin yabancı işçi çalışıyormuş. Alman gümrük ve çalışma dairelerinin şüphelilerin pasaportlarına polis ve savcılıklar gibi el koyma yetkisi varmış. Hollanda da ülkeye yasa dışı giren bir işçiyi bilerek çalıştıran işverene bir yıl hapsi cezası veya 100 bin Hollanda Florini para cezası verilmekteymiş.

Avrupa ülkeleri kaçak yabancı işçi ile çok önceden tanıştığı için kendi şartlarına göre mücadele yöntemlerini de geliştirmiş. Bu konuda ve sosyal güvenlik ve çalışma hayatı ile ilgili daha geniş bilgi almak isteyenlere Sosyal Güvenlik Dünyası dergisini tavsiye ederiz. Yıllık abone tutarı 12 milyon- İstemek İçin:

Telefon: 0-312-434 53 11,

Faks:0-312-434 53 53

Sorular ve cevaplar Erol KAYA-Y. Dudullu: 25 yıllık sigortalılık sürenizin tamamlanacağı Nisan 2001 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazanacaksınız. Prime ödeme sürenizi ne kadar yüksek olursa aylık oranı o kadar yükselecektir. Eşiniz yeni yasadan etkilenmiyor. Toplam prim ödeme gün sayısını 5000 güne tamamladığı tarihte hemen emekli olacaktır. Kadınlar SSK''dan veya başka bir kurumdan emekli aylığı alırken veya sigortalı olarak çalışırken eşlerinin vefatı halinde ölüm aylığını alabilmektedirler. Erkekler için aynı hak geçerli değildir. Bu konuda şimdiden yapabilecek olduğunuz bir işlem yoktur. Çocuklarınıza sevgiler sunuyorum.

Suat AYGÜN- Bağ-Kur kayıt tarihi ile vergi mükellefiyet dönemi arasında geçen süreyi borçlanma imkanınız yoktur. Belirttiğiniz dönemde vergi kaydı olanların Bağ-Kur sigortasına girişleri kendi isteklerine bırakılmıştı. Siz bu hakkınızı kullanmamışsınız. Askerlik borçlanması ile sigorta başlangıcınız 20 ay öne alınacaktır. Sigorta başlangıç tarihini tam yazmadığınız için emeklilik yaşınızı söyleyemiyoruz. Bağ-Kur hizmet sürenizi 25 tam yıla (askerlik borçlanması dahil) ikmal etmeniz gerekiyor.

İsmail TÜRK-Elbistan: Bağ-Kur yasasında sakatlık dolayısıyla erken emeklilik yoktur. Malul sayılmak için çalışma gücünüzün üçte ikisinin kaybolduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Yüzde 45 ile malullük aylığı alamazsınız. Sakatlar için vergi indirimi vardır. Bundan yararlanmak için bir işyerinde çalışmanız gerekiyor. Eğer çalışmaya başlarsanız vergi indiriminden yararlanacağınız gibi SSK''dan 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 gün ile erken emekli olabilirsiniz. Babanız için hemen askerlik borçlanması yapın. Ayrıca gün sayısı 3600 güne tamamlanırsa emekli olacaktır.