Yurtdışı borçlanması

Orcun Aygün-Recklinghausen-Almanya: 1980-1992 yılları arasında Almanya''da çalıştığım süreyi 3874 gün olarak borçlandım. Daha sonra 1670 gün isteğe bağlı sigortaya ödeme yaptım. Ne zaman emekli olabilirim? SSK''ya borçlanma yapılırken bir yıl 365 gün olarak mı hesap ediliyor, yoksa sadece iş günleri mi değerlendiriliyor? SSK''dan ne kadar maaş alabilirim? Cevap: Sosyal güvenlik yasasının yürürlüğe girdiği tarihte sigortalık süreniz 18 yıldan fazla ve 19 yıldan az olduğu için emekli olmak için 51 yaşınızın dolmasını bekleyeceksiniz. Prim ödeme gün sayısı yönünden sorununuz yoktur. Yani emeklilik için yeterlidir. Daha fazla aylık bağlanmasını temin için kesin dönüş tarihinden itibaren iki yıl içinde yurtdşı hizmet borçlanması yaparak gün kazanabilirsiniz. Burada isteğe bağlı sigorta ile çakışma olmaması gerekmektedir. 3201 sayılı yasaya göre yapılan hizmet borçlanmaları dolayısıyla emekli olabilmek için yurda kesin dönüş gerekmektedir. SSK''ya gerek hizmet borçlanmasında veya gerekse diğer hizmet kazanmalarda her ay 30 gün ve bir yıl 360 gün olarak hesap edilmektedir. Takvim ayının 28 (29) veya 31 gün olması durumu değiştirmemekte ve 30 gün üzerinden değerlendirme yapılmaktadır. Bağlanacak aylığın tutarını şimdiden hesaplamak imkânsızdır. Prim ödeme süresi ve prim tutarları aylık bağlamada önemli hale gelmiştir. Ödenen prim tutarlarının güncelleştirilmesi de gerekmektedir.

Bağ-Kur kendini yalanlıyor!.. Osmaniye''den yazan Mezmahattin Tilki adlı okurumuz 1976 yılında Bağ-Kur''a kaydolmuş (0191616235 Bağ-Kur numarası) ve günümüze kadar primlerini tam olarak yatırmıştır. 24.04.1998 tarihine askerlik borçlanması müracaatını yapmıştır. Osmaniye Bağ-Kur İl Müdürlüğü''nün sigortalıya gönderdiği 1998/00543 sayılı yazısında; askerlik borçlanma talebinin kabul edildiği ve toplum borç tutarının 123.384.000-TL olduğu belirtilmiştir. Ayrıca bu tutarı iki yıl içinde kurum veznelerine veya Emlakbank, Halkbank ya da Vakıfbank şubelerinden birisine yatırması gerektiği, aksi halde borçlanmanın geçersiz olacağı bildirilmiştir. Bunun üzerine Kasım 1999 tarihinde borcunu ödemiştir. Askerlik süresiyle birlikte emeklilik hakkı doğduğu için müracaat etmiş ancak red cevabı almıştır. Gerekçe olarak da, askerlik borçlanmasını yeni gelen bir yazı nedeniyle 10 Ekim 1999 tarihinden önce yapmaması gösterilmiştir. Bu kurumlarda istihdam edilen kişiler ya gerçekten yetersiz veya kendilerini yenilemek için fırsat ve imkân bulamıyorlar. Bir kere yeni bir uygulama kazanılmış hakkı ortadan kaldıracak şekilde geriye yürütülemez. Bu hukukun genel prensiplerindendir ve kamu görevi yapan herkesin bildiği bir husustur. Sigortalıya bu değişikliğin yapıldığının tebliğ edilmeden uygulamaya konması ayrı bir yanlıştır. Sigortalı açısından yapılacak iş dava etmektir. İş yoğunluğu zaten had safhada olan mahkemelerin böyle bir olayla meşgul edilmesi yanında sigortalının zaman kaybı nasıl telafi edilecektir? Bağ-Kur Genel Müdürlüğü''nün konuyu inceleyerek isabetli karar vereceğini umuyoruz.

Kısa kısa kısa...

Şadiye Korkmaz-Bursa: Yaş haddinden emekli olabilmek içinyeni yasaya göre kadın sigortalıların ön koşul olarak 52 yaşını tamamlamaları gerekmektedir. (Bu durumu son sosyal güvenlik yasasının yürürlük tarihinden önce tescil edilmiş olan sigortalılar için geçerlidir.) Ayrıca en az 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim ödeme süresi ile yaş haddinden emekli olma imkanı vardır. Verilerinize göre yaklaşık 3600 gün prim ödemeniz olmasına rağmen 52 yaş ve 15 yıllk sigortalılık sürenizin tamamlanacağı 2005 yılını beklemeniz gerekmektedir.

Hüseyin Beyaz-Bafra:

Askerlik borçlanmasıyla birlikte sigorta başlangıcınız Eylül 1980 tarihine inecektir. Yeni yasanın yürürlük tarihinde 19 yıl sigortalılık süreniz olduğu için 51 yaşınızı tamamlayacağınız tarihte en az 25 tam yıl prim ödeme süresile Bağ-Kur''dan emekli olmaya hak kazanacaksınız.

N.K.-Bursa:

Bildiğiniz gibi sosyal güvenlik yasalarında ve dolayısıyla emeklilik şartlarında önemli değişiklik yapan 4447 sayılı yasanın yürürlüğe girmesi ile emeklilikte yaş haddi uygulamasına geçilmiştir. Yasanın yürürlük tarihinden önce sigorta tescili ve sigortalılık süresi 10 yıldan az olan kadın sigortalılar emeklilik için 52 yaşın tamamlanmasını bekleyeceklerdir. Sigorta başlangıcınız Ekim 1989 tarihi olduğu için yasanın yürürlük tarihi olan 8 Eylül 1999''da sigortalılık süreniz 10 yıldan azdır. 52 yaşınızı beklemeniz gerekmektedir.

M.Ö.-Mersin: Mersin Sigorta Müdürlüğü''nün yazısından anlaşıldığı gibi kızınızın 15 yıllık sigortalılık süresi Mart 2001 tarihinde dolmaktadır. Eski yasa hükümlerine göre bu tarihte yaş haddinden emekli olabilecekti. Ancak yeni yasanın getirmiş olduğu uygulama ile kızınız 52 yaşının tamamlanacağı Temmuz 2001 tarihini bekleyecektir. Yani eski hesapdan dört ay sonra emeklilik hakkını kazanacaktır.

Ahmet Parto-Beyazıt: Bağ-Kur''dan sizin gibi aynı basamaktan emekli olan bir başka sigortalıdan daha az aylık almanız mümkündür. Zira bahsettiğiniz kişi 25 ta myıl prim ödeyerek 12. Basamaktan tam aylık alırken siz 15 tam yıl prim ödeyerek yine 12. basamaktan kısmi aylık alabilirsiniz. Bildiğiniz gibi Bağ-Kur yasasına göre (eski uygulama) 25 yıldan az prim ödenen her yıl için aylık bağlama oranı yüzde bir düşürülmektedir. Emsalinizle kendinizi kıyaslarken hizmet süresini de dikkate alınız. Hizmet süresinde eşitlik olmasına rağmen aylık tutarında farklılık varsa sebebi araştırılabilir.

SSK''dan iyi haber Bakırköy Sigorta Müdürlüğü''ne 12.02.1999 tarihinde emeklilik müracaatı yapan Osman Ege adlı okurumuza 14 Eylül 1999 tarihinde red cevabı verilmiştir. Gerekçe olarak 25 yıllık sigortalılık süresi 14.02.1999 tarihinde tamamlandığı halde iki gün önce yapılan başvuru gösterilmiştir. Sigortalı burada yedi aylık hak kaybına uğramaktadır. Okurumuz konuyu bize yazdıktan sonra Bakırköy Sigorta Müdürü ve Tahsisler Daire Başkanı ile yapılan görüşmeler sonunda gerekçeli itiraz dilekçesi yazılmış ve hukuk müşavirliğinden görüş istenmiştir. Okuyucumuzdan gelen son haberde aylığının ilk müracaat tarihi esas alınarak bağlandığını öğrenmiş bulunuyoruz. Yani hukuk müşavirliğinden sigortalı lehine görüş çıkmıştır. Bu karar gerçekten mağdur olan bir kişinin mağduriyetinin giderilmesinden öte, hukuk adına takdire şayan bir karar olmuştur. Burada okurumuza yardımcı olan Tahsisler Daire Başkanı Celal Tozan, Bakırköy Sigorta Müdürü Mehmet Kaplan ve Tahsis Şube Müdürü Ahmet Olcay ve kararda imzası bulunan hukuk müşavirliği avukatlarına teşekkür ediyorum. Bu vesileyle bahsettiğimiz olayın benzerine Yargıtay''ın vermiş olduğu örnek kararı bilginize sunuyorum.

Emsal Yargıtay Kararı Yargıtay 21. H.D. E: 1996/261 Karar Sayısı: 1996/310 Davacı sigortalı 24.04.1995 tarihinde SSK''dan emekli olmak için tahsis talebinde bulunmuş, sigortalı 25 yılı tamamlama şartını 26.04.1995 tarihinde tamamladığı içintahsis talebi kurumca reddedilmiştir. Sigortalının 16.06.1995 tarihinde yeniden tahsis talebinde bulunması üzerine 01.07.1995 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Uyuşmazlık konusu, sigortalının tahsis talebinde bulunduğu tarihte yaşlılık aylığı bağlanması için gereken koşullardan birine sahip olmaması durumunda, yeniden tahsis dilekçesine gerek olmaksızın koşulun oluştuğu tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanması gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 60. ve ardından gelen maddelerine göre, sigortalının yaşlılık aylığına hak kazanması ve yaşlılık aylığının bağlanması için prim ödeme gün sayısı, yaş, sigortalılık süresi, talep ve işten ayrılma şartlarının birlikte gerçeklemesi koşuludur. Somut olayda, sigortalının başvuru tarihi olan 24.04.1995 tarihinde 60/a-C maddesinin öngördüğü 25 yıldan beri sigortalı olma koşulu hariç diğer şartlara sahip olduğu, 25 yıldan beri sigortalı olma şartının ise iki gün sonra 26.04.1995 tarihinde yukarıda sözü geçenmaddenin aradığı tüm şartlara sahip olduğu açık seçiktir. Hal böyle olunca, sigortalıya yeniden tahsis dilekçesi vermeksizin, giderek önceki dilekçesi göz önünde tutularak koşulların oluştuğu tarihi takip eden 01.05.1995 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiği söz götürmez.