Kânunların mimarı Ebussuud Efendi

Şeyhülislâm Ebussuud Efendi sade giyinir ama çok heybetlidir. Güler yüzlü ve tatlı dillidir. Üslubu latifelidir ve çocuklarla yakından ilgilenir. Arapça sorana Arapça, Farisi sorana Farisi cevap verir. Şiirli suallere çok sanatlı karşılıklar hazırlar. Sıradan insanları bile ciddiye alır, basit sualleri dahi savuşturmaz, muhatap anlayıncaya kadar izah eder...

O, sadece insanların değil cinlerin de meseleleri ile ilgilenir. (Mübareğin cinlere yazdığı fetvalar Eyüp''te "Yazılı Medrese"nin duvarlarında bulunuyordu. Ancak hem Hind, hem Arap harflerine benzeyen bu esrarlı yazılar okunamadı ve zamanla boyatılarak kapatıldı.)

Uykusuz geçen geceler...

Sultan Süleyman''a "Kânuni" adını kazandıran kânunların mimarı da odur. Özellikle o devirde şiddetle ihtiyaç olan "arazi kanunnamesi"ni yazar, tımar ve zeametleri sisteme sokar. Devlet işlerinde yanındakilerin tahâmmül edemeyeceği bir süratle çalışır. Mübarek çok prensiplidir. Yapılmasına karar verilen işleri asla unutmaz. Vakitli vakitsiz teftiş eder, eksiklikleri aksaklıkları gözüyle görür ve yerinde giderir.

Ebussuud Efendi 20 kitap hazırlar ve zaman zaman içli ve mânâlı şiirler yazar. Hepsi bir yana Mâlulzâde, Hoca Sadettin, Bostanzâde Mehmed ve Bostanzâde Mustafa, Şair Bâki, Kınalızâde, Fudayl bin Ali Cemali ve Ataullah Efendi gibi pırlantaları yetiştirir. Eh elbette ibadet ehlidir. Uykusuz geçen geceler, onlar için meziyyet değildir. Belki de bu yüzden onu İmam-ı âzam Efendimize benzetirler. Eğer yaptığı işleri, yaşadığı günlere bölerseniz şaşırırsınız. Bir insan hem halkla uğraşsın, hem Sultanı yalnız bırakmasın. Seferlere çıksın, merasimlere katılsın, kitap yazsın, fetva versin, talebe yetiştirsin, devleti sisteme oturtsun, adli ve idari mes''uliyetleri olsun, müesseseleri kontrol etsin, fikir üretsin, tıkanan işleri yerinde düzeltsin. Hem de hiçbirini aksatmasın. Çok zor. Hoş, onlar bu yüzden büyüktürler ya.

Eyüp Meydanı''ndadır...

Ebussuud Efendi bir sahabe aşığıdır ve Eyyûb Sultan civarına defnedilmeyi vasiyyet eder. Halid bin Zeyd''i (radıyallahu anh) ziyarete gelenler, büyük velinin önünden geçerler. Onun nurlu kabri Eyüp Meydanı''nda adıyla anılan Dar-ül Hadis''in bahçesindedir. Bir Fatihayı esirgemezsiniz değil mi?