Osmanlı ordusunun manevî komutanı!..

Ali Kuşçu ve Mustafa İmâdi, Uluğ Bey''in yanında yetişmiş birer zirvedirler. Hem gökleri kitap gibi okur, hem de hastalıkları teşhis ederler. Şairdirler, ediptirler. Tarihi, coğrafyayı iyi bilirler. Timuroğulları dağılınca Akkoyunlular''ın hizmetine girerler. Uzun Hasan bunları elçi olarak Fatih''e gönderir. Fatih insan sarrafıdır. Uzun Hasan''ın mesajıyla ilgilenmez bile. Ama gözünü elçilerden alamaz. Bu iki âlime hayran olur ve ne eder eder onları Osmanlı''ya kazandırır...

"Hünkâr şeyhi"nin oğlu!..

Gel zaman git zaman Mustafa İmâdinin oğluyla Ali Kuşçu''nun kızı evlenirler. Bu kutlu izdivaçtan, nurlu Ahmed (Ebussuud Efendi) doğar. Ebussûud Efendinin babası Şeyh Yavsi (İskilip''te medfundur) "hünkârların şeyhi", "şeyhlerin hünkârı" diye tanınır. Özellikle II. Bayezid ona çok hürmet eder. Eh böylesi bir ailede gün boyu ilim konuşulur, hele çocuk Ebussuud Efendi gibi bir zeka küpüyse minicikken ilim ehli olur. Dahası Müeyyedzâde ve Mevlâna Seyyidi Karamâni''nin tedrisinden geçer. Nitekim Akşemseddin''in halifelerinden İbrahim Tennûri Hazretleri''nin feyzli sohbetlerine kavuşur, ulaşır kemâle.

İbn-i Kemâlpaşa, Ebussuud Efendiyi gördüğü gün bir kenara yazar. Onu genç yaşta İshâkpaşa Medreselerine Müderris yapar. Sonra Bursa ve İstanbul Kâdılığına getirir ki bunlar büyük makâmlardır. Zira o devrin kâdıları aynı zamanda belediye başkanıdırlar...

Onları zafere inandırır!

Mübarek çok sıkı çalışır, ona ayak uydurmak çok zordur. Ancak öylesine ehil ve öylesine çalışkandır ki ara basamakları atlaya atlaya yükselir ve genç yaşta Kadıasker olur. Kânuni ile Macaristan Seferine katılır, askerle bıkıp usanmadan sohbet eder, onları zafere inandırır. Budin''de ilk hutbeyi o okur. Süleymaniye''nin temeline ilk taşı o koyar. Sultanı Kıbrıs''ın fethine ikna eder. Nitekim bir ilim adamının varacağı son noktaya getirilir ve tam 30 yıl Şeyhülislâmlık yapar.

Ve bir gün, Süleymaniye Camii''nde muazzam kalabalık toplanmıştır... Evet, bir devre mührünü vuran Muhteşem Süleyman vefat etmiş, cenaze namazını ise Ebussuud Efendi kıldırmaktadır... İkisinin de ruhları şâd olsun...