"Saraydan yönetilen ordu nasıl başarır?"

Evet, Sultan III. Mehmed Han "Sefer-i hümayun"a çıkmak ister ancak etrafındakiler: "Aman Sultanım Allah esirgesin" derler, "Eğer zat-ı şahanelerinizin başına bir hal gelecek olursa devletimiz ipi kopmuş tesbih gibi dağılır. Al-i Osman''a yazık olur". Saadettin Efendi ise Sultana cesaret verir: "Asker sizi başında görmeli!" der. Saraydan yönetilen ordular sıradan rakipler karşısında bile bocalar... Hoca Saadettin "Bu son fırsat" diye çizer altını: "Eğer cihad ruhunu kaybedersek, bir daha iflah olmayız!"...

"Ruh" kazandırır orduya Sadece Hoca Saadettin değil, omuzunda yük hissedenlerin alayı öyle düşünürler. Şemseddin Sivasi hazretleri, o yaşına rağmen kılıç kuşanır, katılır saflara. Görünüşte bir garip ihtiyardır, ama "ruh" kazandırır orduya. Sultan Mehmed''in hocasına itiraz etmesi düşünülemez, nitekim 100.000 kişilik bir ordu kurar, çıkar yola. Hoca Saadettin Padişah''ın yanındadır... Sultan Mehmed, Ösek önlerinde Rumeli Beylerbeyi Sokolluzade ve Kırım Kuvvetleri ile buluşur. Bazı vezirler Padişahı gayrete getirir Viyana''yı kuşatmayı teklif ederler. Hocaefendi mükemmel bir tarihçidir, geçmişi iyi bilir. "Hayır!" der, "Bunu daha önce denedik. Avusturyalılar Almanya içlerine çekiliyor ve bizim muhasaradan yıldığımız demlerde düşüyorlar tepemize. Bana sorarsanız Eğri Kalesini alalım. Avusturya ile Romanya''yı ayıralım."

Öyle de olur. Osmanlılar Eğri Kalesini alıp Romanya''dan gelebilecek yardımlara mani olurlar. Ancak Avusturyalılar hâlâ çok güçlüdürler ve Haçova denilen meydanda yerlerini alırlar. Yanlarında Arşidük Maksimilyan gibi becerikli bir komutan, seçme Macar ve Alman askerleri vardır.

Mehmed Han''ın bünyesi çok zayıftır ve aylar süren yolculuk Padişahı eritip bitirir. Birileri yine fısıldamaya başlarlar. "Aman Efendim!" derler, "Sıhhatinizden endişedeyiz, yetkilerinizi Sadrazama devredin, dönün geri." Hoca Saadettin ise "Yoldan bizar olmayan var mı ki?" der, "Meşakkatsiz zafer kazanıldığı nerede görülmüş. Bir kale feth etmekle yılanın kuyruğuna bastınız, artık başını ezmeden dönemezsiniz!"

"Osman Gazi neslisiniz"

Padişah hakikaten bitkindir. At üzerinde duracak mecali yoktur. Hoca Saadettin olmasa bir gün ordugahta durmayacaktır ama... İkbâl hesabı olanlar "Ah canım Sultanım, siz bu hallere düşecek insan mıydınız" diye ağıtlar yaka dursun, o mübarek, Padişaha der ki: "Bugüne kadar bir Sultanın gaza meydanından çekildiği görülmemiştir!.. Siz Osman Gazi neslisiniz. Ecdadınızın ruhunu incitemezsiniz!"

Bu doğru sözlerden sonra Padişah ne diyebilirdi ki!..