Afrika''da yeni bir lider

Haziran ayında Güney Afrika''da yapılan genel seçimlerde başkan Mandela aday değildi. Onun yerine Thabo Mbeki cumhurbaşkanı seçildi ve 16 Haziranda da törenle başkanlığa geçti. Mbeki resmi ekonomik eğitim yapmış ilk Güney Afrikalı başkandır. Başkan Mbeki''yi bir çok güç iş beklemektedir. Polis, hastahane personeli ve kamu hizmetlileri ücretlerinin artmasını istemektedirler. Diğer taraftan Mbeki 1997''de Laurent Kabila''nın Mobutu Sese Seko''dan iktidarı zorla almasından sonra Kongo Demokratik Cumhuriyeti de barışı sağlamak istemektedir.. Yeni Güney Afrikalı liderin süratle çareler üretmek istediği anlaşılmaktadır. Sadece kabineyi değiştirmek değil aynı zamanda başkanlık makamını da kuvvetlendirmek istemektedir. Mandela zamanında başkanlık makamı törensel bir ofisti. Başkanın yardımcıları sadece törensel işlere bakarlardı. Mbeki ise başkanlığa bir genel müdür atadı. Başkan yardımcısının maiyetini kuvvetlendirdi. İletişim ve enformasyon servislerini kuvvetlendirdi. Bu surette Mbeki''nin 300 kişilik ofisi adeta bir "süper başkan" için çalışacaklar ve Mbeki bütün bakanlıklar ve idare üzerinde tam bir hakimiyet kurmuş olacaktır. Mbeki kabine tayinlerini, Afrika Milli Kongresi ANC üyeleri arasından seçmiştir. Zulu kabilesinden Jacob Zuma''nın Başkan yardımcısı tayini sadakatin bir mükafatı addedilmiştir. Zuma, Afrika Milli Kongresinde başkan yardımcısı olup Mbeki''den sonra ANC''nin en kıdemli üyesidir. Zuma 10 yıl berbat Robben adasında hapiste kaldığı gibi sürgündeki 12 sene zarfında Mbeki ile sıkı bir şekilde işbirliği yapıp ANC''nin apartheid (ırkçı) rejime karşı mukavemetini tanzim etmiştir. Mbeki''nin yardımcısı olarak Zuma''nın çok az sorumluluğu olacak fakat hemen hemen hiç yetkisi olmayacaktır. Yeni kabinede en etkili kişi Essop Pahad, Mbeki''nin 40 yıllık şahsi dostu ve sırdaşıdır. Pahad, Başkanlık özel kalem müdürü olmuştur. Mbeki''nin başkan yardımcısı olduğu son beş yıl içinde Pahad da onun yardımcısı idi. Şimdi başkanlık ekibini yönetecek kuvvetli göz ve kulak olacaktır. Mbeki kadınların hükümetteki önemini de anlamıştır. Kabinede 16 bakan ve yardımcısı bayan bulunmaktadır. Bunlardan bazıları dış İşleri, sağlık, tarım ve iletişim gibi önemli bakanlıklara atanmışlardır. Mandela kabinesinde Sağlık Bakanı olan Nkosazana Zuma''nın Dışişleri Bakanlığına atanması hayretle karşılanmıştır. Zuma yeni Başkan yardımcısının eski karısıdır. Sağlık bakanı iken çok sert eylemlerde bulunmuştu. O kadar ki muhalif Demokratik Parti başkanı Tony Leon tayini "fincancı dükkanına bir boğa yollanmasına" benzetmiştir. Böyle ufak tefek eleştiriler dışında Mbeki''nin kabinesi genelde iyi kabul görmüştür, bu sadece halk tarafından değil fakat iş ve mali çevrelerce de onaylanmıştır. Bilhassa Mandela kabinesinde iyi işler gören Maliye Bakanı Treyor Manuel ile Ticaret ve Sanayi Bakanı Alec İrwin''in bakanlıklarını muhafaza etmeleri sevindirici olmuştur. Mahalli bankalar 16 Hazirandan sonra faiz nispetlerini yüzde 1 daha azaltarak yüzde 18''e indirmişlerdir. Bir yıl önce bu nispet yüzde 25.5 idi. Maliye Genel Direktörü Maria Ramos 1998-1999 bütçe açığının yüzde 3.3''ten yüzde 2.9''a indiğini müjdelemiştir. Fakat hâlâ bazı sıkıntılar vardır İngiltere Bankası (The Bank of England) geçen Mayısta altın rezervlerinin yüzde 60''ını satmaya karar verdiğini açıklayınca altın fiyatlarında yüzde 30 düşme olmuştur. Bu Güney Afrika ekonomisine bu yıl 600 milyon dolar kayıp demektir. Ülkenin birçok altın madeni kapanmak tehlikesi ile karşı karşıyadır. Güney Afrika Madenciler Milli İşçi Sendikası Başkanı James Motlatsi altın fiyatlarında yeni bir düşmenin 100.000 işçiyi işsiz bırakacağını söylemiştir, bunların çoğu da zencidirler.

Demokratik Kongo Cumhuriyetine barış sağlamak için Lusaka da yapılan görüşmeler Mbeki ve Bakan Zuma için diğer büyük bir güçlük teşkil etmektedir. Demokratik Kongo Cumhuriyetinin de üye olduğu Güney Afrika Kalkınma Toplumunun (Southern African Development Community) bu yıl başkanı olan Mbeki barışı sağlamayı ummaktadır.

İş ve yatırım çevreleri hükümetin ekonomik siyasetinin devamını tasvip etmişlerdir. Mbeki yabancı direkt yatırımı cezbetmek, özelleştirmeyi süratlendirmek ve suçla mücadele için gerekeni yapmaktadır.