Balkanlar''da barış mı?

Kosova''daki Arnavutları imha gayesini güden Başkan Miloşeviç''e karşı NATO''nun hava bombardımanlarının Yugoslavların Kosova''dan çekileceklerine dair anlaşmanın imzalanması üzerine durdurulacağı öğrenildi. NATO acil müdahale gücü komutanı İngiliz General Michael Jackson Makedonya''daki Kumanova Askeri üssünde yapılan görüşmeler sonunda Sırp birliklerinin Kosova''dan çekilmelerine dair anlaşmanın imzalandığını açıklamıştır. General Jackson anlaşmanın Yugoslav birliklerinin çekilmesi için bir yol gösterdiğini ve tüm Sırp birliklerinin Kosova''dan çekilmelerinin hangi safhalı, kati ve düzenli olacağını detaylı olarak açıkladığını söylemiştir. General Jackson bu anlaşmaya kanıtlanır şekilde uyulmasının NATO hava operasyonunun askıya alınması için şartların oluşmasını sağlayacağını bildirmiştir. Jackson "Eğer geri çekilme süreci ihlal edilirse NATO operasyonu yeniden başlayacaktır" demiştir. Şu halde Alman Genelkurmay başkanının "Hava taarruzları kesildi" demesine rağmen operasyonlar devam etmektedir. Nitekim Yugoslav Dışişleri Bakan Yardımcısı Nebojsa Vujoviç de NATO''dan hava operasyonunun bir an önce durdurulmasını istemiştir. Vujoviç, Sırp birliklerinin Kosova''dan hemen çekileceklerini açıklamıştır. Sırp birlikleri Kosova''dan çekildikten sonra 3600 Amerikan askerinin buraya yerleşecekleri anlaşılmaktadır. ABD''nin hava taarruzlarının başladığı 24 Marttan önce Kosova''da bir milli menfaati yoktu, şimdi ise vardır. Nitekim başta savaşa karşı olan Henry Kissinger bile "Madem başladık zaferle bitirmeliyiz" demektedir. Sırbistan''a karşı savaş NATO''nun inanılırlığı bakımından çok önemlidir.

Bir zamanlar Alman Başbakanı Prens Bismark Balkanlara önem vermez ve "Burası sağlam bir Alman askerinin değerinde değildir" demişti, ama Yugoslavya''yı parçalayan hareket şimdi Almanya''dan gelmiştir. Bizce NATO''nun Sırbistan''a açtığı hava harbi bir felaket olmuştur. Anlaşılan iyi bir hazırlık yoktu, zamanla dahi hareketin şiddeti artırılamamış, kara kuvvetlerinin kullanılmayacağı da baştan beri belirtilmişti. Bunlar Miloşeviç''i çok kuvvetlendirmiştir. Clinton Başkan Lyndon Johnson''ın Vietnam''da düştüğü duruma düşmek istemediğinden kara savaşını göze alamadı. Nitekim Yugoslav limanlarının bloke edilmesi gibi küçük bir tedbire dahi itiraz etmiştir. Şimdi NATO, Balkanlarda etnik temizlik yapmış ve yapmaya hevesli bir ikinci Hitleri, Miloşeviç''i iş başında bırakarak barış yapacaktır. Irak tecrübesinde Saddam''ın yerinde bırakılmasından ders almamıştır. ABD Sırp harekâtını yaparken önümüzdeki genel seçimleri dikkate almaktadır. Bir kara savaşında 250 ABD''li askerin ölümünü dahi fazla bulan ABD kamuoyunun fikrini Org. Colin Powell yerine ABD Ortak Genelkurmay Başkanı olan Org. John Shaliskashvili "Hava savaşı uzun sürse de zayiatı önlemek için bu gereklidir" diye belirtmiştir. Balkanlarda barış yapılsa dahi buradaki devletlerin hali yürekler acısıdır. Burada bir Balkan Marshal Planından bahsedilmektedir. Fakat Balkanlarda böyle bir planın başarı kazanması için gerekli müesseseler yoktur. Böyle bir planı uygulamak durumunda olan Avrupa Komisyonu gelecek başkanı Romano Prodi haklı olarak "Bütün Avrupa''daki barış için bunu ben öncelikle uygulayacağım" demiştir. İlk Marshal Planı pazarlar ve demokrasi tecrübesi olan ülkelerde başarı kazanmıştı. Balkanlarda önce sivil toplumu kurmak gereklidir. Parayı kullanabilecek müesseseler yoksa boş yere para akıtmak olmaz" diyen Londra''daki Royal İnstitute for International Affairs''in Milletlerarası Güvenlik Programı Başkanı William Hopkinson çok haklıdır. Bunun için bir plan düşünülmektedir: Bütün bölgeyi Avrupa Birliğine almak. Tabii bu, gerekli reformlar yapıldıktan sonra olabilecektir. Bu fikri ileri süren Michael Emerson adlı uzman bu reformlar için bölgeye 5 milyar dolar verilmesini öngörmektedir. Paradan çok ticareti canlandırmak ve suiistimal ve rüşveti kaldırmak lazımdır. Balkanlara gelecek barış birçok güçlüklerin mücadelesini icap ettirecektir. Yugoslavya''nın altyapısı da hava bombardımanları ile yok edilmiştir. Bütün bunların düzeltilmesi seneler gerektirecektir.