İran ve biz

Humeynî ihtilâli, tarihin önemli ihtilâllerindendir. İhtilâllerde heyecan yılları yaşanır, sonra sükûnet ve ılımlılık gelir. Heyecan döneminde o derecede müfrit ve saçma eylemler yapılır ki, sonradan en çok, bunu yapan millet hayrette kalır. 1789 Fransız ve 1917 Rus ihtilâllerinin ilk yılları böyledir.

Şimdi İran, bu fievr (humma) dönemini yaşıyor. Türkiye''den sonra, Müslüman âleminde en gelenekli, derin geçmişli, önemli devlettir. Sınırlar sömürgecilerce çizilmiş nevzuhur devletlerle karıştırılmamalıdır. Farsça çok zengin bir dil değildir. Fakat dünyanın birinci şiir dilidir. 1828''e kadar İran, büyük devletler arasında idi. Tâ 1925''e kadar bir Fars-Türk karışımı devlet olduğunu eklemek gerekir. Nüfusunun üçte birinden fazlasının anadili bugün de Türkçe''dir.

Bu derecede iki milliyetli, imparatorluk yapısında bir devlet, ayrıca Kürtçe, Lorca, Arapça, Belûçça, Afganca konuşan azınlıklara sahiptir. Bundan dolayıdır ki Şîa''yı âdetâ Fars''la#tırıp İran milliyetçiliğinin ve devlet bütünlüğünün vazgeçilemez şartı sayagelmiştir. Muhammed Şâh Pehlevi, bu şartı bozduğu için devrildi. Zira kendisini âryâ-mihr (Ârîler''in Güneşi) sayıp Türkler''i dışladı, Şîa''yı ikinci plana itti.

İran''ın teokratik devlet modelini ihrac etmek istediği âşikârdır. Türkistan''a, Kafkasya''ya, Bosna''ya, Çeçenistan''a, hattâ Türkiye''ye el attı. Şiddet eylemleriyle dünyayı ürküttü, terörist ülkeler listesine alındı. Demokrasiyi tehdit eder birinci derecede faktör şeklinde kökten (radikal) dinci İslâm teorisinin oluşmasına zemin hazırladı. İran kamplarında yetişen Türk''e benzemez adamlar, ülkemizi kana boyadı.

Türkiye, İslâm dünyasına büsbütün başka bir model sunmuştur. 1923''te gerçekleşmekle beraber bu modelin Osmanlı''da da bulunduğunu söyleyebiliriz. Bu bakımdan Türkiye, İran için, bilhassa dikkat gerektiren ülkedir. Batı kültürü edinmiş, Doğu kültürünü yitirmemiş kudretli aydın zümresi bulunan İran''ın, 21. yüzyılda teokratik devlet modelinin yaşama şansı olmadığını düşünmemesi mümkün değildir. Bu yüzden asabî ve katı bir politika izliyor.

Önümüzdeki Millî Güvenlik Kurulu''nda İran''la ilişkilerimiz gözden geçirilecek. 100 küsur iş adamımız da İran''a gidiyor.

İran''ın durumu budur. Bizim hatamız, Türkiye''yi yolgeçen hanı yapmamızdır. Yüzbinlerce İranlı''yı, Irak Kürd''ünü, Bulgaristan Türk''ünü kabul ettik. Çok ayrı motifler taşımalarına rağmen üçü de yanlış Devlet politikası ve fevrî kararlardı. Modern Devlet, çok hızlı karar verir. Fakat kararlarında fevrîlikten eser bulunamaz.