İzmir'de 14 bin yıl öncesine kapı aralayan keşif

Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden bilim adamları ve yabancı arkeologların İzmir'in Dikili ilçesinde keşfettiği mağara, 14 bin yıl öncesine kapı araladı.

Kurtarma kazıları 2021 yılının sonbahar aylarında yapılan 'anıtsal mağara'da bulunan insan kemiklerinin Genç Yontma Taş Devri'ne ait olduğu belirlendi ve beraberinde bulunan aletlere birlikte koruma altına alındı.

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından yapılan yaş tayini analizinde, buluntuların yaklaşık 14 bin yıl öncesine ait olduğu tespit edildi. Akademisyenler ve uzmanlar, "Batı Anadolu'daki en eski insan izleri" olarak değerlendirilen buluntulara ilişkin ilk çalışmalarını yaptı.

Anıtsal özelliğe sahip mağaranın insanlığın avcılık toplayıcılık döneminden itibaren mevsimsel olarak kullanıldığı, bu kullanımın da Roma Dönemi'ne kadar kesintisiz sürdüğü belirlendi. Bulunan aletlerden mağaranın Epipaleolitik (Genç Yontma Taş Devri) dönemde 'üretim alanı' olarak kullanılmış olabileceği, daha sonra da Kibele adanmış bir kült merkezi olarak ziyaret edildiği tahmin ediliyor.

Farklı dönemlerden değişik boyutta eserler bulunan mağarada, ulaşım ve mevsim şartları nedeniyle çalışmalar durduruldu.

BATI ANADOLU'DA İLK

Bergama Müzesi Müdürü Nilgün Ustura, 2020 yılında Ballı Kaya bölgesinde kaçak kazı yapıldığını tespit ettiklerini ve alanda temizlik çalışması başlattıklarını kaydederek, "Arkeolojik veriler bize buranın çok daha erken tarihte kullanıldığını gösterdi. Bu durum bizi çok heyecanlandırdı. Bölgede kurtarma kazısı yaptık. Buluntular üstünde TÜBİTAK'ta yapılan Karbon 14 analizi, bize mağaranın 14 bin yıl önce insanlar tarafından kullanıldığını gösterdi" dedi.

Anadolu'nun farklı noktalarında Neolitik Dönem'e ait buluntu yerlerine rastlandığını hatırlatan Ustura, "Batı Anadolu'da ilk kez 14 bin yıl önce yani Geç Yontma Taş Devri'ne ait çok önemli bir kullanım alanı bizi karşıladı" diye konuştu.

MEVSİMSEL KULLANIM ALANI

Ustura, anıtsal özelliğe sahip mağaranın kullanım şekline ilişkin şu bilgileri verdi: Kutsal bir mağara olarak kullanılmış. Geç Yontma Taş Dönemi'nde geçici süreli kullanımın çok daha yoğun olduğunu tespit ettik. Çakmak taşlarının, yongalama aletlerinin üretimi de kısmen yapılmış. Avcılık toplayıcılık döneminde av mevsimlerinde kullanıldığını gösteriyor. Dolayısıyla geçici süreli, mevsimsel kullanım alanı diyoruz. Ama sürekli kullanım konusunda hemfikiriz.

Mağara kullanımının 14 bin yıl öncesiyle sınırlı kalmadığını, Roma Dönemi'ne kadar bölgenin terk edilmediğini tespit ettik. Fonksiyon değişikliği olmuş ve mağara bir dönem Kibele kutsal alanı olarak kullanım görmüş.