Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü cevap bekliyor! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor
Justinianus Köprüsü Sakarya Serdivan'da yaklaşık 1500 yıldır tarihe şahitlik ediyor. Ayasofya Camii ile aynı tarihlerde inşa edilen köprünün kanal projesinde yer alan bir yapı olduğu iddiası uzmanlar tarafından tartışılırken sır perdesi hâlâ çözülemedi.
Doğu Roma İmparatoru Justinianus tarafından M.S. 562 tarihinde yaptırılan ve adını imparatordan alan ve Ayasofya Camii ile yaşıt tarihiyle dikkat çeken Justinianus Köprüsü 12 kemer gözünden oluşuyor.
Justinianus'un Boğaziçi yerine gemiyle Anadolu'dan geçebilmek için kanal projesi planladığı ve köprünün bu projenin bir parçası olduğu iddiaları uzmanlar tarafından tartışılırken sır perdesi hala çözülemedi.
Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü Ayasofya Camii ile aynı yaşta! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor - 1. Resim
Halk arasında Beşköprü olarak da bilinen ve 2018'de UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınan köprüde restorasyon kapsamında yapılan kazılarda güney cephesindeki sarnıç ve hamam yapısı ortaya çıkmıştı.
1500 yıldır tarihe tanıklık eden Justinianus Köprüsü, Bizans İmparatorluğu döneminin Anadolu'daki en görkemli eserlerinden biri olarak da biliniyor.
Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü Ayasofya Camii ile aynı yaşta! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor - 2. Resim
Köprü tarihi hakkında bilgi veren Dr. M. Alper Cantimer şu bilgileri paylaştı:
“Justinian döneminin önemli eserlerinden bir tanesidir, 562 yılında yapılmıştır. Günümüze gelen bu köprüyle ilgili çok fazla ve farklı görüş bulunmaktadır.
Köprünün manzara ile içerisindeki uyumsuzluğu dikkat çekmektedir. Bu da aslında köprü üzerindeki araştırmaların çoğalması gerektiğini de bize göstermektedir.
"AYASOFYA'YLA ÇAĞDAŞ OLAN BİR YAPIDAN BAHSEDİYORUZ"
Doğu Roma ya da Bizans döneminden kalma çalışmalara baktığımızda elimizde önemli isimlerin çalışmaları var. Bunların ifadelerine bakıldığında Pachymeres, 13. yüzyılda burayı aslında bir deniz liman köprüsü olarak tanımlıyor.
Diğer bir isim ise 9 ve 12. yüzyıl arasındaki diğer Bizans tarihçileri gibi burayı Beşköprü olarak tanımlıyor. Ama köprünün yapımının gerçekleştiği tarih aslında 6. yüzyıl. Yani Ayasofya'yla çağdaş olan bir yapıdan bahsediyoruz.
Köprü üzerindeki tartışmalar günümüzde halen devam etmektedir. Saha araştırmasına çok daha yoğun bir biçimde ihtiyacımız var.
Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü Ayasofya Camii ile aynı yaşta! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor - 3. Resim
KÖPRÜYLE İLGİLİ CEVAPSIZ SORULAR
Çünkü bu köprü Sakarya Nehri'nin üzerine mi kuruldu veya Sakarya Nehri var mıydı yapıldığı dönemde. Ama elbette köprünün yapılabilmesi için nehrin yatağının değiştirilmesi veya kısmen ya da daraltılması gerekmektedir. Sonrasında tekrar alınamamış mıdır?
Yoksa çok daha ötesi bir hedefin bir parçası mıdır? Çok daha ötesi bir hedef dediğimizde de Anadolu içlerine uzanan bir deniz limanı ya da bir nehir limanının bir parçası mıdır?
Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü Ayasofya Camii ile aynı yaşta! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor - 4. Resim
Sapanca Gölü ve Sakarya Nehri'nin birleştirilmesi gibi ihtimaller üzerinde durulmuş. Bunun en önemli sebebi olarak aslında Anadolu'nun içlerine bir donanmanın gönderilebilmesi ya da bir ticaretin yapılabilmesi.
Çünkü geçmiş dönemlerden itibaren özellikle Afyon ve Kütahya tarafından gerçekleşen mermer ticaretinin denize ulaşabilmesi adına en uygun yolun Sapanca Gölü ve üzerinden devam edebilecek bir süreç olduğu tartışmaları vardır. Ama Sapanca Gölü'nün yüksekliğiyle Sakarya Nehri'nin yüksekliğinin birbiriyle örtüşmemesinden dolayı bu planlar uzun süre ertelenmiş. Sanırım en yoğun bir biçimde bunu denemeye çalışan ismi Justinian olarak tanımlayabiliriz
Sırlarla dolu Justinianus Köprüsü Ayasofya Camii ile aynı yaşta! Sakarya'daki 1500 yıllık yapı ayağa kaldırılıyor - 5. Resim
"TARTIŞMALAR DEVAM EDİYOR"
Köprünün aslında tam olarak işleviyle ilişkili halen bilgi sahibi değiliz. Bilim insanlarının bu konu üzerindeki tartışmaları da devam ediyor.
Köprü 429 metre uzunlukta. Yaklaşık 10 metre genişliğinde, 6 metre genişliğinde ayakları var ve 12 kemerden oluşuyor. Aslında Beşköprü ya da beşli bir sistemin, beşli bir köprü sisteminin parçası mı yoksa beş yaydan oluştuğu için mi Beşköprü deniyor?
Bu arkeolojik araştırma ve yenileme çalışmalarında ortaya çıkabilecek unsurlar. Köprünün doğusunda hemen demiryolunun yan tarafında bir hamam ya da bir kilise kalıntısı ortaya çıkmış durumda. Başka müştemilatların olduğuna dair yerli halkın ya da bölge halkının söylemleri de var.
Altında bir kilisenin varlığı, dehlizlerin varlığı, müştemilat koymak için mekanların varlığı bize köprünün kuruluş amacının birden fazla olduğunu düşündürüyor ama kesinleşmiş bir durumdan bahsedebilmek mümkün değil.”
"BİR NEHİR LİMANININ PARÇASIYSA ADAPAZARI KELİMESİ ANLAM KAZANACAKTIR"
2019 yılından beri restorasyonun devam ettiğini belirten Cantimer, “Bu bölgenin tarihi değerinin özellikle zenginleşmesi bizim için çok önemli olur. Eğer burası bir deniz limanının bir parçasıysa veya bir nehir limanının bir parçasıysa Adapazarı kelimesi anlam kazanacaktır bizler için.
Çünkü Sapanca Gölü'nün tahliye akıntısı aslında Çark Deresi ve bu dere bir zamanlar bu şehrin içme suyu ihtiyacını karşılıyordu. Çark Deresi ile Sakarya Nehri arasında bir pazarın kurulduğunu düşünmek anlam kazanmaya başlayacaktır bizim için.
Doğal bir restorasyon aslında 10-15 yıldan aşağı sürmez. Ama sanırım 2025 yılı itibari ile artık köprünün aktive edileceğine dair birkaç duyumum var” ifadelerini kullandı.
Yayın Tarihi
|
Bizi Takip Edin
YORUMLAR
