Dünya Sağlık Örgütü tehlikeyi gözler önüne serdi: Artık bu hastalıklarda antibiyotik işe yaramıyor!
Sonbahar ve kış aylarında artan üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla birlikte antibiyotiğe sarılma alışkanlığı küresel bir krize dönüştü. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre bakteriyel enfeksiyonların 6'da 1'i artık ilaçlara dirençli. Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Özlem Atmış, "Gereksiz kullanılan her antibiyotik ilacın etkisini yok ediyor. Gerçekten ihtiyacımız olduğunda tedaviye cevap alamayabiliriz" uyarısında bulundu.
Mevsim geçişleriyle birlikte burun tıkanıklığı, akıntı, boğaz ağrısı, öksürük ve yüz bölgesinde basınç şikâyetleri hastaneleri doldurmaya başladı. Ancak toplumda yaygın olan "şiddetli belirti varsa mutlaka antibiyotik kullanılmalı" inanışı, modern tıbbın en büyük silahlarından biri olan antibiyotikleri etkisiz hale getiriyor. Dünyada antibiyotiklerin en sık reçete edildiği ve yanlış kullanıldığı alanların başında ise soğuk algınlığı, nezle ve sinüzit gibi üst solunum yolu enfeksiyonları geliyor.
7. Fonksiyonel Tıp Kongresi’nde, üst solunum yolu enfeksiyonlarında doğru tedavi yaklaşımı ve antibiyotik direnciyle mücadele ele alındı. Uzmanlar, gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesinde doğru tanı ve hastaya uygun tedavinin önemine dikkat çekti.
WHO’DAN KORKUTAN RAPOR: 6 ENFEKSİYONDAN 1'İ DİRENÇLİ
Bilinçsiz ilaç kullanımının ulaştığı boyut, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) 2025 küresel sürveyans raporuna çarpıcı verilerle yansıdı. Rapora göre, dünya genelinde laboratuvarca doğrulanmış yaygın bakteriyel enfeksiyonların yaklaşık 6'da 1'i artık mevcut antibiyotik tedavilerine direnç gösteriyor. WHO, bu küresel direncin arkasındaki en büyük itici gücün uygunsuz ve aşırı antibiyotik kullanımı olduğunu vurguluyor. Uzmanlar, antibiyotik direncinin artık sadece hastanelerin değil, günlük sağlık alışkanlıkları sebebiyle doğrudan toplumun meselesi olduğuna dikkat çekiyor.
HER BURUN AKINTISI ANTİBİYOTİK GEREKTİRMEZ
Konuyla ilgili kritik uyarılarda bulunan Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Özlem Atmış, üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük çoğunluğunun virüs kaynaklı olduğunu belirterek, "Antibiyotikler yalnızca bakterilere karşı etkilidir; virüslerin yol açtığı soğuk algınlığı gibi tablolarda hiçbir işe yaramaz. Hastalarımızda burun tıkanıklığı, akıntı, öksürük ve yüz ağrısı sık görülüyor. Ancak bu belirtilerin varlığı tek başına bakteriyel bir enfeksiyon olduğu anlamına gelmez. Sinüzitte de durum aynıdır; her yüz ağrısı ya da birkaç gündür geçmeyen tıkanıklık bakteriyel sinüzit demek değildir" ifadelerini kullandı.
"GEREKMEDİĞİNDE KULLANMAK DA EN AZ KAÇINMAK KADAR YANLIŞ"
Hastalığın seyri izlenmeden ve viral, post-viral ya da bakteriyel tablolar ayırt edilmeden ilaca başlanmaması gerektiğini vurgulayan Dr. Atmış, Avrupa Rinoloji Derneği'nin (EPOS) tedavi rehberlerine işaret etti. Akut sinüzit vakalarının çoğunda antibiyotiğin hastalığın seyrine etkisinin sınırlı olduğunu hatırlatan Dr. Atmış, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Mesele 'antibiyotik iyi mi, kötü mü' meselesi değil; doğru hastada, doğru zamanda kullanmaktır. Gerektiğinde antibiyotikten kaçınmak ne kadar yanlışsa, gerekmediği halde kullanmak da o kadar yanlıştır. Çünkü gereksiz kullanılan her antibiyotik yalnızca o günkü tedavimizi ilgilendirmiyor; bakterilerde direnç geliştirerek ilacın etkisini azaltıyor. Çok değerli olan bu ilaçlar etkisiz kalırsa, gelecekte gerçekten hayat kurtarması gereken anlarda tedaviye cevap veremezler.
ANTİBİYOTİK YERİNE NE YAPILMALI? İŞTE ALTERNATİF YOL HARİTASI
Hem WHO hem de ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verileri, sinüs ve üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümünün antibiyotiksiz iyileşebildiğini ortaya koyuyor. Uzmanların "tek tip tedavi" yerine önerdiği alternatif ve doğru yaklaşım ise şu adımlardan oluşuyor:
Önce Doğru Tanı: Kendi kendine ilaç başlamak yerine, şikâyetlerin nedenini ve süresini değerlendirecek bir hekime başvurmak ve "Antibiyotik kullanmalı mıyım?" yerine "Şikâyetimin nedeni nedir?" sorusuna cevap aramak.
Klinik Takip ve Bekleme Süreci: Viral enfeksiyonlarda vücudun kendi bağışıklık sisteminin hastalığı yenmesine fırsat tanımak, belirtilerin zaman içindeki değişimini hekim kontrolünde izlemek.
Semptomatik (Belirtiye Yönelik) Destek: Bakteriyel olmayan tablolarda enfeksiyonu değil, hastayı yoran burun tıkanıklığı, ağrı ve akıntı gibi şikâyetleri hafifletmeye yönelik destekleyici tedavilere ve dinlenmeye yönelmek.
Fonksiyonel Tıp Kongresi'nde gündeme gelen küresel antibiyotik direnci sorununa karşı yerli biyoteknoloji hamlesi dikkat çekti. Anatolia Biotech’in kurucusu Resul Yeşilyurt, klinik çalışmalarla desteklenen ürünlere yaptıkları yatırımlarla halk sağlığı adına hayati bir adım attıklarını ve Türkiye'de bir ilke imza attıklarını açıkladı.
ANTİBİYOTİK DİRENCİNE KARŞI TÜRKİYE'DE BİR İLK
Küresel ölçekte giderek büyüyen antibiyotik direnci tehdidi, tıp dünyasını ve biyoteknoloji yatırımcılarını ortak çözümlerde buluşturuyor. Fonksiyonel Tıp Kongresi kapsamında da önemle ele alınan koruyucu sağlık ve dirençle mücadele konusunda, Türkiye’den dünyaya örnek olacak kritik bir yatırım adımı geldi. Bu konuda çalışmalar yapan Anatolia Biotech’in kurucusu ve çapa yatırımcısı Resul Yeşilyurt, antibiyotik direnciyle mücadele eden yenilikçi ürünlere odaklandıklarını belirterek, bu alandaki yatırımlarıyla Türkiye’de bir ilke imza attıklarını açıkladı. Söz konusu yatırım vizyonunun yalnızca Türkiye’de değil, küresel ölçekte de sayılı örnekler arasında yer aldığını ifade eden Yeşilyurt, insan sağlığına doğrudan dokunan böylesine stratejik bir alanda sorumluluk almaktan duydukları öneme dikkat çekti.
Antibiyotik direncini dünyanın karşı karşıya olduğu en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olarak nitelendiren Yeşilyurt, kalıcı çözümün bilimden geçtiğinin altını çizdi. Bilimsel temeli güçlü ve klinik çalışmalarla etkinliği kanıtlanmış ürünlerin geliştirilmesinin hayati bir gereklilik olduğunu vurgulayan Yeşilyurt, bu faydalı çözümlerin üretilip daha geniş kitlelere ulaştırılmasının dirençle mücadelede kilit rol oynadığını kaydetti.
İŞTE DİRENCİN EN YÜKSEK OLDUĞU ENFEKSİYONLAR
Tıp literatüründe ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sürveyans raporlarında bu kapsamda değerlendirilen ve antibiyotik direncinin en sık görüldüğü yaygın bakteriyel enfeksiyonlara şu örnekler verilebilir:
Üst ve Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları: Bakteriyel akut rinosinüzit (sinüzit), streptokok kaynaklı bademcik/boğaz enfeksiyonları (farenjit/tonsillit), bakteriyel orta kulak iltihabı (otitis media) ve zatürre.
İdrar Yolu Enfeksiyonları: Özellikle E. coli gibi bakterilerin neden olduğu sistit ve böbrek enfeksiyonları.
Kan Dolaşımı Enfeksiyonları: Hastane kaynaklı veya toplum kökenli bakterilerin kana karışmasıyla oluşan sepsis tabloları.
Deri ve Yumuşak Doku Enfeksiyonları: Staphylococcus aureus (stafilokok) gibi bakterilerin yol açtığı yara enfeksiyonları, selülit ve apseler.
Cinsel Yolla Bulaşan Bakteriyel Enfeksiyonlar: Bel soğukluğu (gonore) gibi direnç gelişiminin yüksek olduğu enfeksiyonlar.


