Kemoterapinin yan etkileriyle nasıl başa çıkılır?

Mide bulantısı, iştahsızlık, tat bozuklukları kanser hastalarının beslenmesini zorlaştırıyor. Medikal onkoloji uzmanı Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, kemoterapi sırasında doğru beslenmenin ipuçlarını verdi.

ZİYNETİ KOCABIYIK

Klinik Enteral Parenteral Nütrisyon Derneğinin yürüttüğü bir çalışma, tıbbi onkoloji kliniklerine başvuran hastaların neredeyse yarıya yakının (yüzde 44) kansere ve tedaviye bağlı sebeplerden dolayı yetersiz beslendiğini gösterdi. Kanserin en temel tedavi yolu olan kemoterapi sırasında yaşanan mide bulantısı ve iştahsızlık kanser hastalarının yeterli miktarda yemek yemesini zorlaştırıyor. Hastaların doğru ve yeterli beslenmesinin, tedavinin başarısında büyük önem taşıdığını söyleyen tıbbi onkoloji uzmanı Prof. Dr. Mustafa Özdoğan, kemoterapinin en çok görülen yan etkileriyle baş etmek için beslenme tavsiyeleri verdi.

1- Bulantıya iyi gelen yiyecekler hangileri?
Yiyeceklerinizi çok sıcak değil, soğuk ya da ılık yemeyi deneyin. Zencefil çiğnemek veya nane ya da zencefil çayı yudumlamak bulantıdan bulantıyı bastırabilir. Ayrıca yağlı veya kızartılmış gıdalardan ve ağır kokan yiyeceklerden kaçınmak en iyisidir.

2- Yediklerinize nasıl lezzet katarsınız?
Kemoterapi damak tadınızı değiştirebilir ve bazı yiyecek ve içecekler ağızda hoş olmayan metalik bir tat bırakabilir. Su ve et kemoterapi sırasında en çok rahatsızlık veren iki besindir. Su içmek zorlaşırsa aromalı maden suyu içmeyi deneyin veya suya dilimlenmiş limon, salatalık elma, portakal ekleyin. Kanser hastalarının protein tüketmesi çok önemlidir. Bazı etlerin tadını almak zorlaşırsa yumurta, az yağlı süt, fasulye ve balık gibi diğer protein kaynaklarını deneyin.

3- Kabızlığa ne iyi gelir?
Kemoterapi bazı kişilerde ishal bazılarında ise kabızlık yapar. Vücudun su oranını yüksek tutmak, bolca lifli gıda tüketmek kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Egzersiz de önemlidir. Sadece 20 dakikalık bir yürüyüş bile size iyi gelebilir

4- Kilo kontrolü nasıl sağlanır?
Bazı kanser hastaları tedavi sırasında kilo alma eğilimi gösterir; özellikle meme kanseri kemoterapileri sırasında kortizon kullanılıyorsa bu ihtimal daha yüksektir. Bunu önlemek için hamur işlerinden ve tuzdan kaçınmayı, az yağlı yemekler, sağlıklı atıştırmalıklar ve sebze tüketmeyi tavsiye ederiz.

5- İştahsızlık nasıl kontrol altına alınır?
İştahsızlık nasıl kontrol altına alınır? İştahsızlık durumunda iyi sindirilen karbonhidratlar imdada yetişir. Fıstık veya fındık ezmesi, pide ekmeği ile tost, lezzetli birer atıştırmalık olabilir. Göz önünde bulundurulacak diğer yiyecekler de yoğurt ve çorbalardır.

6- İshal nasıl kontrol altına alınır?
İshal varsa yağlı ve kızarmış gıdalar, kafein, şekerli içecekler ve meyve suları, salata yeşilliklerinden kaçının. Bunun yerine yulaf ezmesi, tatlı patates ve kabak gibi hafif yiyecekler tüketin.

7- Yiyecek günlüğü nedir?
Ne yediğinizi ve ne içtiğinizi yazın ve karşısına günlük olarak karşılaştığınız belirtileri kaydedin. Bu, size ve sağlık ekibinize, hangi yiyeceklerin sizde mide bulantısı, kabızlık veya ishale yol açabileceğini tespit etmeye yardımcı olacaktır.

8- Ağız yaraları nasıl hafifler?
Bazı kemoterapi türleri oral mukozit olarak da bilinen ağız yaralarına sebep olabilir. İyileşmek için baharatlı ve sıcak yiyeceklerden kaçının. Gün boyunca bol miktarda sıvı alarak ağzınızı nemli tutun. Yemeklerden sonra ağzınızı suyla yıkamak da işe yarayabilir.

9- Yeterli sıvı tüketmek niçin önemlidir?
Düşük sıvı alımı ile birlikte ishal ve kusma dehidrasyona (sıvı kaybı) sebep olabilir. Dehidrasyon belirtileri arasında ağız kuruluğu, batık gözler, düşük idrar çıkışı ve gözyaşı üretilememesi olabilir. Bol sıvı tüketmek, dehidrasyondan kaçınmanıza yardımcı olabilir.

10- Porsiyonları küçültmeli miyiz?
Kemoterapi sürecinde sık sık ve daha küçük porsiyonlarla yiyin. Bu daha büyük porsiyonlarla ve günde iki ya da üç öğün yemek yemeye oranla daha iyi tolere edilebilir. Sık sık ve az az yemek bulantı kontrolünde de yardımcı olacaktır.