Obsesif kompulsif bozukluk nedir tedavisi nasıl olur?

Aslında kişinin gerçeklik duygusunun bozulmadığı ve kişinin doğru olmadığını bilmesine rağmen gerçeklik duygusunun korunduğu takıntılı düşüncelere obsesyon (takıntı) denir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) mantıksız düşüncelerin ve korkuların (takıntılar) insanı sürekli tekrar eden davranışlar sergilemesine zorlayan psikolojik bir hastalıktır. OKB ile takıntılarınızın mantıksız olduğunun farkına varamayabilirsiniz ve bu takıntıları önemsememeye ya da bırakmaya çalışabilirsiniz. Fakat bu sadece sıkıntılarınızı ve kaygılarınızı artırır. Rahatsız edici düşünceleri önemsememeye ya da bu düşüncelerden kurtulmaya çalışırken yeni düşünceler ve zorlamalar daha öncekileri takip eder böylece içinden çıkılmaz bir döngüye girilir.

Obsesyon (Takıntı) Belirtileri

OKB takıntıları sıkıntı ve kaygıya neden olan tekrar eden, sürekli ve istenmeyen zorlamalar ya da imgelerdir.

Obsesyonlar genel olarak şunlardır:

Kirlenme ya da kir korkusu

Eşyaları sıralama ve simetrik yapma

Kendine ya da başkasına zarar veren agresif ya da korkutucu düşünceler

Agresifliği, seksüel ya da dini konuları da içeren istenmeyen düşünceler

Obsesyon işaretleri ve semptomlardan bazıları şunlardır:

Elleri titreterek ya da diğer kişilerin dokunduğu şeylere dokunarak ortaya çıkan kirlenme korkusu

Kapıyı kilitleyip kilitlemediği ya da ütünün fişini çekip çekmediği konusunda şüphelenmeler

Eşyalar düzgün bir şekilde sıralanmadığında strese girme

Kendine ya da başkasına zarar verme kanısı

Müstehcen düşüncelerle yaygara çıkarma ve uygunsuz davranışlar

Elleri titretme gibi obsesif davranışlardan kaçınmaya çalışma

Zihinde hoşa gitmeyecek seksüel imgeler canlandırma

Takıntı Semptomları

OKB semptomları yapmak zorunda hissettiğiniz tekrarlı davranışlardır. Bu tekrarlı davranışlar kaygı kaynaklı obsesyonları engellemeye veya azaltmaya ya da kötü olacağı düşünülen bir şeyi önlemeye yöneliktir. Fakat bunlar kaygılardan sadece geçici olarak kurtulmaya yarar.

Obsesyonlarla beraber ortaya çıkan bazı yaygın takıntılar şunlardır:

El yıkama ya da temizleme

Sayma

Kontrol etme

İçini rahatlatma isteği

Düzenlilik

Takıntı işaretlerinin ve semptomlarının bazı örnekleri şunlardır:

Cilt tahriş oluncaya kadar elleri yıkamak

Kapıların kilitli olup olmadığını sürekli kontrol etmek

Isıtıcının fişinin çekilip çekilmediğini sürekli kontrol etmek

Belirli nesneleri sürekli saymak

Bir duayı, kelimeyi ya da cümleyi sessizce tekrar etmek

Konserveleri sürekli aynı hizada olması için dizmek

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Nedenleri

Obsesif kompulsif bozukluğun nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Fakat temel teoriler şunlardır:

Biyoloji
OKB vücudunuzun doğal kimyasında ya da beyin fonksiyonlarında görülen değişikliklerin bir sonucu olabilir. OKB'nin genetik bir bileşeni de olabilir fakat bu spesifik genler henüz aydınlatılamamıştır.

Çevre
Enfeksiyonlar gibi bazı çevresel faktörler OKB'nin tetikleyicisi olabilir fakat bu konuda da daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Risk Faktörleri

Obsesif kompulsif bozukluk riskini artırabilecek ya da tetikleyebilecek faktörler şunlardır:

Aile Geçmişi
Obsesif kompulsif bozukluğu olan ebeveynler ya da aile üyeleri varsa hastalığa yakalanma riski artabilir.

Stresli Yaşam Koşulları

Travmatik bir olay yaşadıysanız ya da çok fazla stresli olaylara maruz kaldıysanız risk artabilir. Bu olaylar ani ve anlamsız düşünceleri, ritüelleri ve duyguları tetikleyebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluğu Tedavisi

OKB tedavisi tamamen bir iyileşmeyle sonuçlanmayabilir, fakat belirtileri en aza indirgeyerek hastalığın günlük yaşantınızı kontrol altına almasını engelleyebilirsiniz. Bazı insanlar hayat boyu tedavi altında olabilir.OKB'nin 2 temel tedavisi psikoterapi ve ilaç tedavisidir. Çoğu zaman tedavi bu iki yöntemin birleşmesiyle devam eder.

Psikoterapi
Maruz Bırakma Terapisi adında bir terapi en etkili tedavi yöntemidir. Bu terapide hasta korkulan bir objeye ya da kirlenme gibi takıntıya kademeli olarak maruz bırakılarak kaygılarla sağlıklı bir şekilde mücadele etmesini öğrenir. Maruz bırakma terapisi efor ve pratik gerektirir fakat takıntılarınızla mücadele etmeyi öğrendiğiniz an daha iyi bir yaşam kalitesine kavuşabilirsiniz.

İlaç Tedavisi
Bazı psikiyatrik ilaçlar takıntıları ve OKB'yi kontrol etmenizi sağlar. Genellikle ilk aşamada antidepresanlar kullanılır.İlk aşamada birçok ilaç kullanmak yerine semptomlara iyi geldiği tespit edilen bir ilaçla tedaviye başlanır. İlacın faydalı olması ve semptomlara iyi gelmesi haftalar alabilir. Doktorunuz ayrıca antidepresanlar ve antipsikotik ilaçları kombine ederek semptomları kontrol etmede daha etkili bir yöntem bulabilir.Burada önemli olan nokta doktorla görüşmeden hatta iyileşme hissedilse bile ilaçları bırakmamaktır. Çünkü ilaçları bırakmak OKB semptomlarını tekrarlatabilir. Antidepresanlar bazen fiziksel bağımlılık da yapabilir.