Yerli yapay kalp destek bekliyor

Son derece küçültülerek kalp zarına implante edilebilecek boyuta gelen millî yapay kalp "İstanbul’un Kalbi"nin motorunun geliştirilebilmesi için paraya ihtiyaç var. Cihaz koyunlarda denendikten sonra gönüllü insanlara takılabilecek düzeye gelecek.

Ziyneti KOCABIYIK

ABD’deki Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesinden cerrah Bartley Griffith ve ekibi tarafından gerçekleştirilen domuzdan insana kalp nakli, bilim dünyasını heyecanlandırırken gözler kalp nakli bekleyenlere çevrildi. Türkiye organ nakli bekleme listesine göre ülkemizde yaklaşık 1.500 kişi kalp bekliyor. Ancak pandemi şartları dışındaki dönemde yılda sadece yaklaşık 100 kişiye kalp nakli yapılabiliyor. 2021 yılının ilk altı ayında sadece 10 kişiye kalp takılabildi. Son evreye gelmiş acil kalp nakli bekleyen hastaların hayatta kalabilmesi için bir başka çözüm yolu ise yapay kalp.

KAYNAK ENGELİNE TAKILDI

Şu anda sadece Amerika’da bir firmanın üretip pazarladığı yapay kalp cihazına Türk malı bir rakip geliyor. Ancak 2006 yılında başlayan ve hayvan deneyleri aşamasına gelen yerli yapay kalp projesi, finansal problemler dolayısıyla şu anda neredeyse durmuş durumda. Cihazın motorunun Türkiye’de üretilmesi için gerekli proje desteği olmadığı için çalışmalar akademik düzeyde ilerliyor.

İKİ ETAP SONRA SIRA İNSANDA

İstanbul Başkent Üniversitesi Hastanesi Kalp Nakli ve Yapay Kalp Merkezi Sorumlusu Prof. Dr. Süha Küçükaksu ve Koç Üniversitesi Makine Fakültesinden Prof. Dr. İsmail Lazoğlu ve ekibi tarafından geliştirilen millî yapay kalp İstanbul Kalbi “i-Heart” adını taşıyor. 2017 yılında bir domuza takılan ve altı saat kan pompalamayı başaran millî yapay kalbin insan denemelerine başlayabilmek için iki önemli aşamayı geçmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Küçükaksu “Yapay kalp cihazının boyutları son derece küçüldü ve kalp zarına implante edilebilecek hâle geldi. Motor entegrasyonunun tamamlanması bekleniyor. Bu aşamadan sonra yapay kalbi mayıs haziran gibi koyunlarda deneyeceğiz. On koyuna takarak çalışmasını izleyeceğiz. Bu aşamalarda başarılı olursak gönüllü insanlarda denenecek hâle gelecek” dedi.

Türkiye'de 1.500 kişi kalp nakli bekliyor. Birçok yabancı firma, yerli kalp cihazını almak için teklif verdi.

CİHAZIN MOTORU İÇİN PARA YOK

TÜBİTAK tarafından 43 proje arasından seçilen yapay kalp projesinin 16 yıllık hayali olduğunu aktaran Prof. Dr. Küçükaksu, cihazın doktor, makine ve biyomedikal mühendisler tarafından geliştirildiğini belirterek “TÜBİTAK’ın desteği ile cihazı belirli bir aşamaya getirdik. Ancak yapay kalp pompasının motorunun da Türkiye’de yapılmasına ilişkin verdiğimiz projeye onay alamadık. Motoru yapacak mühendislerimiz var ama bu bölüm için proje desteği olmayınca çalışmalarımız hız kesti. Biz yine de ağır aksak devam etmeye çalışıyoruz. Bu aşamaları geçebilirsek insanlarda denenmesi birkaç seneyi bulabilir. Ancak karşılaştığımız her engel millî yapay kalp cihazının insanların kullanımına sunulabilmesini erteliyor” diye anlattı.

YABANCI FİRMALAR İSTİYOR

Cihazın geliştirilmesi ve pazarlanması için yabancı firmaların teklif verdiğini anlatan Prof. Dr. Küçükaksu “İlerleyebilmek için görüşeceğiz ancak geliştirdiğimiz cihazın yüzde yüz yerli olmasını istiyoruz” dedi.

DÖVİZDEKİ YÜKSELİŞ, YAPAY KALP BEKLEYENLERİ VURDU

Türk Kardiyoloji Derneğinin rakamlarına göre Türkiye’de yılda yaklaşık 10 bin kişinin son dönem kalp yetmezliği sebebiyle hayatını kaybettiğini söyleyen Prof. Dr. Süha Küçükaksu, bu hastaların üçte birinin yapay kalp takılarak hayatlarını yıllarca sürdürebileceklerini belirterek “Biz bu grubu kurtarmaya çalışıyoruz. Ancak dövizdeki son yükseliş yapay kalp uygulamalarının durmasına sebep oldu. Diğer firmaların çekilmesi yüzünden ABD de sadece bir firma yapay kalp üretip pazarlıyor. Tek firma olduğu için fiyatı aşağıya çekmiyor. Bir yapay kalp cihazı 70-80 bin dolara geliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu bunun 300 bin TL’sini yani yaklaşık 20 bin dolarını karşılıyor. Geri kalan 50-60 bin doları aile vermek zorunda. Dolardaki artış, bunu imkânsız hâle getirdi. Hastalar zor durumda” dedi.