Uzay ortamı astronotların beyninde kalıcı değişikliklere yol açıyor

Uzay turizmine olan ilgi her geçen gün artarken, şirketler şimdiden binlerce başvuru aldı ve müşterilerini uzaya taşımanın sözünü verdi. Uzaya gitmenin sağlık üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi olup olmayacağını merak eden araştırmacıların değerlendirmesi ise, yerçekimsiz ortamın astronotların beyninde değişikliklere yol açtığını gözler önüne serdi.

Özel şirketler tarafından başlatılan uzay turizminin yaygınlaşmasıyla uzaya insanlı seferler arttı. Bu durumda dikkatler, uzay seferlerinin astronotlar üzerinde bırakacağı yan etkilere çevrildi. Araştırmalar, uzaydaki yerçekimsiz ortamın astronotların beyninde değişikliklere yol açtığını gösteriyor.

DEĞİŞİKLİKLER KALICI MI?

Araştırma kapsamında 15 astronota, uzay görevlerinden önce iki ve döndükten sonra dört MRI (Emar) taraması yapıldı. Yeni astronotlarda beyindeki perivasküler boşluklarda artış görüldü. Bunlar, beyindeki damarların etrafını saran, intersitisyel sıvı ile dolu, düzgün sınırlı boşluklardır. Kıdemli astronotlarda ise bu boşluklarda bir değişiklik görülmedi ancak bunların beyin drenaj tünellerinin geniş olduğu tespit edildi. Bu da değişikliğin kalıcı olduğu veya beynin eski haline dönmesinin uzun zaman alacağı şeklinde değerlendirildi.

Uzaya gidip dönmek insan fiziği için zorlu bir süreç. Astronotlar, uzaydayken mikro yerçekiminin vücutta sahip olduğu fiziksel stresle mücadele etmek için günde iki saat egzersiz yaparlar.

TÜRÜNÜN İLK ARAŞTIRMASI

Araştırma sonuçlarını yayımlayan Science Alert gazetesi, değişikliğin uzay yolcuları için büyük bir sağlık riski olarak kabul edilip edilmeyeceğinin henüz belirsiz olduğunu bildirdi. Ticari uzay endüstrisi, daha az eğitim almış ücretli müşterileri uzaya getirdiğinden, Dünya'dan ayrılmanın etkilerini bilmek son derece önemli hale geliyor. Science Alert’taki araştırma ise türünün ilk çalışması.