Türkiye Kliniği - Otizm belirtileri ihmal edilmemeli

Amasya’dan okurumuz Nihal Giritlioğlu’nun şikâyeti üzerine doktorlarımıza otizm spekturum bozukluğunu sorduk. Çocuk Psikoloğu Buse Baytın cevapladı.

Türkiye Kliniği - Psikiyatr ve psikologlarımız sorularınızı bekliyor
doktorum@tg.com.tr

Otizm gelişimsel bir bozukluktur. Çocuğun göz kontağı kurmaması, adına seslenildiği zaman bakmaması, yaşıtlarıyla iletişim kuramaması, oyuncaklarla amacına uygun oynamaması bu bozukluğu bize düşündürmektedir. Otizme eşlik eden davranışlar kendi etrafında dönme, parmak ucunda yürüme, çocuğun kendi dünyasında olması, çevresinde olan bitenin farkına varmamasıdır. Dönen cisimlere aşırı ilgi (çamaşır makinesini izleme, pervanelere yoğun ilgi) bu bozukluğa eşlik eder. Bu çocuklarda aşırı huzursuzluk, uzun süreli krizler ve takıntılar da yoğun şekilde görülmektedir. Duyusal arayış bu çocuklarda yoğundur, nesne taklit becerileri ve kopya etme becerileri de gelişmemiştir. Konuşmanın başlamaması da bu bozukluğa eşlik eder.

ERKEN TEŞHİS ÖNEMLİ

Çocuğun 0-3 yaş döneminde televizyona ya da tablete aşırı maruz kalması ile çocuklarda uyaran eksikliği bu bozukluğu tetikleyerek otizme yol açar. Bu teşhisi çocuk psikoloğu, çocuk psikiyatri ya da çocuk nörologları koymaktadır. Çocuklar teşhis aldıklarında mutlaka bir psikolog tarafından göz kontağı kurma, nesne taklit ve konuşma becerileri ile ritim çalışmalarına yönelik terapi almalıdır. Erken teşhis her hastalıkta olduğu gibi bu gelişim bozukluğunda da çok önemlidir. Yalnız her konuşmaya geç başlamış ya da konuşmaya başlamamış çocuk otizm değildir. Bu teşhisi gelişim testlerini uygulayan ve çocuğu gözlemleyen uzmanlar koymalıdır. Otizm olan bir çocuğun anne ile de iletişimi kopuktur. Annenin gelişine, odadan ayrılmasına ya da sesine tepki vermez. Hatta bu çocuk duymuyor mu hissine bile kapılabilirsiniz. Çocuğunuz da bu belirtiler varsa hemen bir uzmana başvurmalısınız.

Peki neler yapılmalı?
1- Aile bir psikologdan psiko-eğitim almalı.
2- Çocuğun hayatından tablet ve televizyon çıkarılmalı.
3- Çocuk ile ses taklitleri çalışılmalı. (Hayvan sesleri, tabiat sesleri vb.)
4- Bu çocuklara paketli gıda ve işlenmiş gıda verilmemeli.
5- Bu çocukların yiyecek-içeceklerinde beyaz şeker ve beyaz un kullanılmamalı.
6- Çocuk ile nesne taklit becerileri çalışılmalı.
7- Çocuk ile göz kontağı çalışmaları yapılmalı. (Gözünüze renkli gözlükler, maskeler takabilirsiniz ya da gözlerinizin yanına dikkat çekici etiketler yapıştırabilirsiniz. Çocuğunuzun yüz bölgenize, gözlerinize odaklanması yeterlidir.
8- Bu çalışmalarda sizi bir uzmanın yönlendirmesi son derece önemlidir.
9- Çocuklarla küçük ve büyük kasları kontrol etme çalışmaları yapmakta faydalıdır.
Erken teşhisin önemini unutmamalı ve bu konuda şüpheniz varsa paniğe kapılmadan bir uzmandan zaman kaybetmeden destek almalısınız. Destek aldığınız uzmanla iş birliği hâlinde olmanız süreci daha kısa ve kaliteli atlatmanızda büyük rol oynayacaktır.