Aydın'da yeni keşif! Bilim dünyasını heyecanlandıran "Latmos Taşkıranı" bulundu

Aydın'ın Söke ilçesinde Beşparmak Bağı'nda yeni bir bitki cinsi keşfedildi. Latmos Dağları'nda yaşayan türe bilimsel olarak "saxifraga alpsengulii", Türkçe olarak ise "Latmos taşkıranı" ismi verildi.

Kaydet

Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ile Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi, Aydın'ın Söke ilçesinde bulunan Beşparmak Dağları'nda yeni bir taşkıran (saxifraga) türü keşfetti.

Yıldırım, yaptığı yazılı açıklamada, bilimsel adı "saxifraga alpsengulii", Türkçe adı ise "Latmos taşkıranı" olarak önerilen türün sadece Latmos Dağları'nda, oldukça sınırlı bir alanda yaşadığını söyledi.

Aydında yeni keşif! Bilim dünyasını heyecanlandıran Latmos Taşkıranı bulundu

BİR DOKTOR TARAFINDAN KEŞFEDİLDİ

Bitki ilk olarak 2023 senesinde hekim ve amatör botanikçi Dr. Türker Şengül tarafından Latmos'un gölgeli granit kaya oyuklarında görüldü. Şengül'ün çektiği fotoğrafları Yıldırım ile paylaşmasının sonrasında, bitkinin bilinen taşkıran türlerinden farklı olabileceği düşünüldü.

2025'te yapılan arazi çalışmaları ve örneklerin yakın akraba türleriyle karşılaştırılması neticesinde bitkinin, bilim dünyası için yeni bir tür olduğu belirlendi.

Yeni türe, bitkiyi ilk keşfeden Dr. Türker Şengül'ün oğlu Alp Şengül'e ithafen "Saxifraga alpsengulii" ismi verildiği kaydedildi.

ÇİÇEKLERİ ALTIN SARISINA DÖNÜYOR

Nemli granit kaya çatlakları, gölgeli kaya oyukları ve küçük mağara girişlerinde yaşayan türün, çiçeklerinin beyazdan parlak altın sarısına, alt yüzlerinin ise pembe ve lila tonlarına değişebildiği kaydedildi.

Yeni türün bilimsel makalesi Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile doktora öğrencisi Aşkın Öykü Çimen tarafından yazıldı. Bilimsel çizimler ise bitki ressamı Hazelnas Varol tarafından yapıldı.

Taşkıranlar cinsinin dünya çapında yaklaşık 490 türle temsil edildiği, yeni keşifle Türkiye'de bilinen Saxifraga sayısı 25 taksona yükseldiği kaydedildi. Bunlardan 5'inin Türkiye'ye endemik olduğu, Latmos taşkıranının ise sadece Latmos Dağları'nda bilinen dar yayılışlı bir endemik tür olduğu ifade edildi.

KRİTİK TEHLİKEDE KATEGORİSİNDE

Latmos'un kısıtlı bir bölümünde var olan yeni türün, dar yayılışı ve habitatındaki bozulma sebebiyle "Kritik Tehlikede (CR)" kategorisinde değerlendirildiği kaydedildi.

Yıldırım, Beşparmak Dağları'nın doğal ve kültürel zenginliğine işaret ederek, yeni türün keşfinin Latmos'un halen ortaya çıkarılmamış biyolojik çeşitliliğini gösterdiğini kaydetti.

Bölgede yeni türlerin keşfedilmeye devam etmesinin Latmos'un halen bütün yönleriyle tanınmadığını gösterdiğini belirten Yıldırım, doğa ve kültürel mirasın uzun senelerdir devam eden madencilik faaliyetleri sebebiyle ciddi tehdit altında olduğunu söyledi.

BAKMADAN GEÇME