Birçok ürüne kota: İngiltere gıda kıtlığı çekiyor

Fas ve İspanya’da kar ve sel sebebiyle sebze ithalatı zora girdi. Artan gübre fiyatları çiftçileri üretimden vazgeçirdi. Üstüne lojistik zorluğu katıldı ve İngiltere’de gıda enflasyonu yüzde 100’ü aştı. Marketler kişi başı ürün kısıtlaması başlattı...

CANAN ERASLAN'IN HABERİ - İngiltere, hem Brexit hem de İspanya ve Fas’taki üretim düşüşü sebebiyle büyük bir gıda enflasyonuyla karşı karşıya. Ülkede birçok zincir market, sebzede kişi başına alım miktarını kısıtlama kararı aldı.

Bazı market raflarında bu ürünlerin olmadığına dair duyurular asılmaya başladı. Sebebi ise lojistik, AB’den ayrılma kararı olarak bilinen Brexit, tedarik merkezi olan ülkelerdeki üretim kısıntısı ve artan maliyet sebebiyle ülkede düşen tarım üretimi olarak sıralanıyor.

Kış aylarında ülkede tüketilen domateslerin yüzde 95’ini, salata malzemesi olan marul, lahana gibi ürünlerin yüzde 90’ını ithalat yoluyla karşılayan ülkede tam anlamıyla gıda sıkıntısı başladı. Birleşik Krallık çiftçilerinin ürünlerini yetiştirmek ve seralarını ısıtmak için gerekli olan gaz ile ürünü desteklemekte kullandıkları gübre fiyatlarının artması sebebiyle her geçen gün daha az ürünü piyasaya vermeye başladı. Kriz, Ulusal Çiftçiler Birliğinin İngiltere’deki salata malzemesi üretiminin artan maliyetler sebebiyle bu tür kayıtların ilk tutulduğu yıl olan 1985’ten beri en düşük seviyeye düşeceği konusunda uyarmasıyla yükselişe başladı. Ardından Fas ve İspanya’da sel, kar ve dolu yağışının mevsim normalleri ile beklentilerin çok üzerinde olması, hasat miktarını azalttı ve İngiltere’nin domates için güvendiği Fas’tan yapılan sevkiyatın gecikmesine sebep oldu. Aynı zamanda Türkiye’de de 15 Nisan’a kadar domates ithalatının yasaklanmış olmasıyla domates kıtlığı daha da azaldı.

UKRAYNA VE GÜBRE

Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın bir yılı geride bırakmasına rağmen sona ereceğine dair beklenti zayıflarken, Ukrayna’dan ithalata bağlantılı olarak artan gübre fiyatları çiftçiyi zora soktu ve verim düştü. Ülkede her geçen gün yükselen elektrik fiyatları da üretime darbe vurdu, meyve ve sebze üretimi pahalı hâle geldi. Sonuç olarak çiftçilerin bir bölümü üretimi terk ederken, üretime devam edenler de hacmini küçülttü. Bütün bu maliyet unsurlarının yanı sıra Sainsbury’s’in eski CEO’su Justin King de bu aksaklıkların tamamının Brexit’ten kaynaklandığını savundu. Sonuçta, ülkede resmî olarak yüzde 10,5 olarak kaydedilen enflasyon, gıdada yüzde 100’ü aştı. Üstelik bu artış son bir ayda gerçekleşti.

DOMATES YOK

İngiltere, tükettiği domatesin yüzde 95’ini ithal ediyor. Fas ve İspanya’dan ürün yok denecek kadar azaldı. Türkiye domatesin ihracatını yasakladı ve ülkede raflarda ‘stokta domates yok’ yazıları görülmeye başladı. Olan marketler de kişi başı 1 kilogram ürün alımına izin verebileceğini duyurdu. Ülkedeki sebze hallerinde 2 hafta önce 5 kiloluk kasası 8-10 paunt olan domates, bu hafta 16 paunt seviyesine yükseldi. Aynı şekilde iri soğanın 20 kiloluk çuvalı 2 hafta önce 12 paunt, bu hafta ise 20 paunt seviyesinde. Kırmızı dolmalık biber de 8-10 paunt etiket taşırken, bu hafta 20 paunda kadar yükseldi. İri salatalık 0,40-0,50 paunt iken, şu anda 0,85-0,95 paunt arasında satılıyor. Zeytinyağının litresi ise 2,4-5 paunttan 10-12 paunda kadar yükselmiş durumda.

RESTORANLAR ZORDA

Manchester ve Londra’da daha çok restoranlara hizmet veren ve ‘cahs and cary’ tabir edilen toptancı firmalardan birinin yöneticisi “Birçok üründe kâr marjımızı yok denecek kadar azalttık. Aksi hâlde müşteri kaybı yaşama sıkıntısıyla karşı karşıyayız. Artan maliyetleri ürünlerine yansıtamayan birçok restoran devredildi. Devralanların da zorda olduğunu öğreniyoruz. Birçok müşterimiz alım miktarlarını kıstı, vadeleri uzattı. Sıkıntı büyük” ifadesini kullanıyor.