Buğday fiyatları fırladı, ekmeğe zam gelir mi?

Küresel buğday fiyatları bir haftada yüzde 30 arttı. TMO ihalesine gelen ton başına buğday teklifleri de, 350 dolardan 450 dolara çıktı. Ekonomist Ömer Faruk Bingöl, "Şu anda TMO, piyasayı neredeyse yarı fiyatına regüle ediyor. Bu, müthiş bir destek. Aksi halde ekmeğe de zam kaçınılmaz olur" diyor.

Pandemi ve kuraklığa savaş da eklendi, dünya buğday fiyatları bütün zamanların en yüksek seviyesini gördü. Rusya'nın Ukrayna'ya saldırmadan önceki gün, 23 Şubat'ta, 875 dolardan kapanan buğday fiyatları, bugün 1100 doların üzerine çıktı.

Bir haftada fiyatlarda yüzde 30'a yakın yükseliş yaşandı. Bu yükseliş, TMO'nun alımlarına da yansıdı. Önceki gün yapılan TMO'nun buğday alım ihalesinde tekliflerin, ton başına ortalama 440-450 dolar civarında oluştuğu öğrenildi. Bundan önce yapılan son ihalede bu rakam, 350 dolar civarında seyrediyordu.

KÜRESEL FİYATA DİKKAT

Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Gazetemizin Ekonomi Yazarı Ömer Faruk Bingöl, "Rusya ve Ukrayna, küresel buğday ihracatının yüzde 29'unu gerçekleştiriyor. Bir ülke savaşla yangın yeri haline gelmiş durumda. Bir ülke de ambargolarla zor bir sürece girdi. Bu şartlar altında her iki ülkeden de dünyaya, aynı miktarda buğday arzı beklememek lazım. Hem kendi öz tüketimlerini düşüneceklerdir. Hem üretim faaliyetleri aksayacaktır. Hem de zaten bugün yaşandığı gibi sevkiyatlarda azalmalar yaşanacaktır. Bu denklemde buğday fiyatları hızla yükselerek 1100 doların üzerine çıktı. Türkiye buğdayda, 21 milyon ton üretim ile kendi iç tüketimini karşılayacak durumda bulunuyor. Ancak buğdayın küresel bir fiyatı var. İşte bu fiyat yükseliyor şu anda... Yani buğday var ama fiyatı pahalı" diye konuştu.

TMO İYİ DESTEK VERİYOR

TMO'nun, ekmeklik un üreten fabrikaları taahhütname karşılığında desteklediğini hatırlatan Ömer Faruk Bingöl, şunları söyledi: Bu yıl ocak ayı başında yapılan açıklamada, un ve bulgur fabrikalarına, ton başına 3.275- 3.225 TL'den ekmeklik buğday satışı yapılacağı duyurulmuştu. Yani yaklaşık 230 dolar fiyatla bir satış yapılıyor fabrikalara... TMO'ya gelen son teklifin 450 dolara yaklaştığı dikkate alınırsa, devletin müthiş bir desteği var. Fabrikalar, bu regülasyona göre ekmeklik un satışını piyasaya düşük fiyattan gerçekleştirebiliyor.

Pandemi, kuraklık ve savaş döneminde devletin bu desteği devam ederse ve gerekli denetimler de yapılırsa, un ve ekmek fiyatları için korkulan senaryo gerçekleşmez. Ancak mevcut piyasa fiyatları; regülasyonsuz, denetimsiz ve kontrolsüz bir şekilde fiyatlara yansırsa, ekmeğe zam ihtiyacı doğar. Şu anda bugünkü fiyatları konuşuyoruz. Orada belirsizlik devam ediyor, sis bulutu dağıldıkça, küresel buğday fiyatları da gerileyecektir. Bir de yaklaşan hasat sezonu var. Bu da buğday fiyatları üzerinde dengeleyici olacaktır. Şimdiden spekülasyona kalkışmak yanlış olur.