Türkiye’nin 25 yıllık ekonomik yolculuğu! Enerjiden ulaştırmaya, turizmden sanayiye...

Türkiye siyasi tarihinin en uzun iktidarı olma başarısını gösteren AK Parti, cari açığı, işsizliği azalttı, millî geliri, uluslararası yatırımı artırdı. Teknolojik gelişimde hızlı büyüyen, enerjide doğalgaz ve petrol keşiflerinin yanı sıra nükleer enerjiye geçen, yenilenebilir enerjideki payı artıran Türkiye, bu dönemde millî otomobil markasını üretti, ihracatı katladı, turizmde rekorlar kırdı, ülkenin enerji ve kalkınma üssü oldu...

Kaydet

Türkiye, tarihinde ilk defa 25 yıllık tek parti iktidarında önemli başarılara imza attı. 2023’e kadar ortalama yüzde 5,4 reel büyüme hızı yakalanırken, gayrisafi yurt içi hasılada, kişi başı millî gelirde önemli başarılara imza atıldı, borcun GSYH’ye oranı açısından Avrupa’nın en iyi ekonomilerinden biri oldu. İstihdam politikaları çerçevesinde verilen desteklerle işsizlik azaltıldı. Teknolojik gelişim, üretim ve ihracat kabiliyeti sayesinde ihracat gelirlerini artırırken, çektiği doğrudan yatırımlarla da ekonominin büyümesine katkı sağladı.

ÖNERİLEN HABERLER

EKONOMİ

Ekonomi dünyası Bodrum'da bir araya geldi! Bölgede 'turizmin 12 aya yayılması' ele alındı

-Türkiye 2001’den 2026’ya kadar yıllık ortalama yüzde 5,4 reel büyüme sağladı.

-Dolar cinsinden toplam GSYH 2002 yılında 238 milyar dolardı. İstikrarlı büyüme ile katlanarak arttı ve 1,3 trilyon doları aştı.

-Bu GSYH hacmiyle dünyanın en büyük 20 ülkesi arasında yerini korudu.

-Kişi başı millî gelir 2002 yılında 3608 dolar seviyesindeydi. Bugün 15 bin doları geçti ve orta-yüksek gelir grubuna dâhil oldu.

-İhracatta kırılan rekorlar, hükûmetin ihracat odaklı büyüme modeliyle sağlandı. Mal ihracatı 2002 yılında yalnızca 35,1 milyar dolardı. Bugün itibarıyla 273,3 milyar dolara yükseldi.

-Hizmet ihracatı 2002’deki 14 milyar dolarlık seviyeden 122,6 milyar dolara çıktı ve en fazla hizmet ticareti fazlası veren ilk beş ülke arasına girdi.

-90’lı yıllarda 3 haneli rakamlara ulaşan enflasyon Ak Parti hükûmetinin sıkı mali disipliniyle kırıldı. 2002’de yüzde 29,7’ye, daha sonra uzun yıllar sürecek olan tek haneli enflasyona geriledi. Pandemi, savaş, deprem gibi sebepler ülkemizi son yıllarda yeniden yüzde 90’a yaklaşan bir enflasyona maruz bıraksa da enflasyonla mücadele programı sayesinde yıl sonunda hedef yüzde 28.

-İş gücü programları, istihdam sağlayan iş yerlerine verilen destekler sayesinde işsizlik azaltıldı. 2002 yılında yüzde 10,3 olan işsizlik bugün 7,8’lere kadar çekildi.

-İstihdam rakamlarında da büyük ilerleme sağlandı. 2002 yılında 19 milyon 585 bin kişi istihdam edilirken, bu sayı 32 milyon 519’a ulaşmış durumda.

-Geçmiş yıllarda not kırılmalarına sebep olan cari açık hızla düştü, GSYH’nin yüzde 2’sine geriledi.

-Türkiye’ye gelen uluslararası yatırım, 2002 öncesi 30 yıllık süreçte sadece 15 milyar dolardı. 2003’ten günümüze 292 milyar doları aşan yabancı sermaye girişi gerçekleşti.

Türkiye’nin 25 yıllık ekonomik yolculuğu! Enerjiden ulaştırmaya, turizmden sanayiye...

DAĞLAR DELİNDİ, YOLLAR AÇILDI

Ulaştırmaya 355 milyar dolar

Türkiye’de son 25 yılda ulaştırmaya büyük yatırım yapıldı. Ülkemizde çok iyi uygulanan yap-işlet-devret modeliyle yollar, köprüler, tüneller yapıldı. İstanbul’un iki yakası sadece deniz üzerinden değil, denizin altından da hem metro hem lastik tekerlekli araçların geçişine imkân verdi. Kara, deniz, hava dâhil olmak üzere ulaştırma projelerine tam 355 milyar dolar yatırım yapıldı. Şehir içi raylı sistemler 2001’de çok kısıtlıydı. Yalnızca İstanbul ve Ankara’da kısa hatlar bulunuyordu. Toplam hat uzunluğu 65 kilometreydi. Bugün ise şehir içi raylı sistemler 450 kilometrenin üzerine çıktı. İstanbul’da Asya ve Avrupa kıtaları denizin altından birbirine iki defa bağlandı. Marmaray demir yolu ile, Avrasya Tüneli ise lastik tekerlekli araçların geçişine imkân vererek yolları kısaltıyor.

-2002 sonunda 5967 olan köprü sayısı, bugün 10 bin 239’a yükselmiş durumda. 24 yılda 4272 köprü inşa edildi.

-2002 sonunda ülkemizin otoyol ağı 1.714 kilometreydi. Bugün 3.796 kilometrenin üzerine çıktı.

-Bölünmüş yollar 2002 sonunda 6101 kilometreydi. Sadece altı şehir bölünmüş yola sahipti. Bugün tam 30 bin 120 kilometre bölünmüş yola sahibiz. Tam 77 il bölünmüş yollarla birbirine bağlandı. Şimdi de bu yolların akıllı yola dönüşümü sağlanıyor.

-2002 sonunda yaklaşık 10.959 kilometre konvansiyonel demir yolu hattı bulunuyordu. Sinyalli ve elektrikli hat oranı çok düşüktü. Bugün 13 bin 919 kilometrenin üzerine çıkılmış durumda.

-Hızlı tren, 2002’de hiç yoktu. Bugün 2251 kilometreye ulaştı. Ankara, İstanbul, Ankara, Konya, Sivas, Eskişehir, hızlı trenle birbirine bağlanan şehirlerimiz... 4.164 kilometrelik de yeni hat çalışması sürüyor.

-Hava yolu taşımacılığında büyük bir atak gerçekleşti. 2002’de aktif havalimanı sayısı 26’ydı, bugün 58’e ulaşmış durumda. İki tanesinin inşaatı da bitmek üzere. Uçak sayısı da o dönemde 150-162 (kargo-yolcu toplam) seviyesindeydi. Bugün 760’ı yolcu, 40’ı kargo olmak üzere uçak, Türk hava yolu şirketlerinde bulunuyor. Aynı şekilde 2002’de 22-25 milyon hava yolu seyahati gerçekleştirilirken bugün 247 milyon yolcuya ulaşılmış durumda.

-Aşılmaz denilen dağlar tünellerle aşıldı, mesafeler yine tünellerle kısaltıldı. 2001’de Türkiye’de sadece 50 kilometre uzunluğunda toplam 83 kara tüneli bulunuyordu. Çoğu tek tüplü eski yapılardı. Bugün 492’den fazla tünel 767 kilometre uzunluğa erişmiş durumda. Tünel uzunluğu 15 kattan fazla arttı. Marmaray ve Avrasya, bunlara en güzel örnek. 14,3 kilometrelik Ovit, yine 14,5 kilometrelik Zigana Tünelleri de rekorlar listesinde yerini aldı.

TOGG' LA TARİHÎ BİR EŞİK

Togg (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu), Türkiye’nin yerli ve millî imkânlarla sıfırdan kurulan ilk küresel elektrikli ve akıllı mobilite markası olarak AK Parti döneminin vizyoner projeleri arasında yer alıyor. 2018 yılında temelleri atılan ve 29 Ekim 2022’de Gemlik Kampüsünde seri üretim bandı açılan proje, Türkiye’nin teknolojik dönüşümün de yol haritası hâlini almış durumda. 2026 yılı Temmuz ayı başı itibarıyla yollara çıkan toplam kümülatif Togg sayısı 109.944 adede ulaştı. Şarj ağı ise 81 şehrin tamamına kuruldu ve bütün elektrikli araçlara hizmet veriyor.

ENERJİ VE MADENCİLİKTE BÜYÜK DÖNÜŞÜM GELDİ

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerji ve madencilik alanındaki 25 yıllık büyük dönüşüme dikkati çekerek, yeni dönemin mimarisini “elektrikleşme, dijitalleşme ve dayanıklılık” olarak özetledi. 2020’de Sakarya Gaz Sahası’nda ulaşılan tarihî keşifl e bugün 4 milyon hanenin doğalgaz ihtiyacı karşılanırken; Gabar’da keşfedilen Türkiye’nin en kaliteli petrolü, bölgeyi terörden arındırarak üretimin ve kalkınmanın simgesi hâline getirdi. Enerjide 25 yıllık atılımın öne çıkan başlıkları şöyle:

- Elektrik kurulu gücü 31 bin megavattan 126 bin megavata yükseldi.

- Yenilenebilir enerjinin toplam üretimdeki payı yüzde 26’dan yüzde 63’e ulaştı.

- Elektrik abonesi sayısı 26 milyondan 52 milyona ulaştı.

- 2002 öncesinde 5 ilde kullanılan doğalgaz, bugün 81 ile yayılarak 73 milyon vatandaşa ulaştı.

- Türkiye; sahip olduğu 6 derin sondaj ve 2 sismik araştırma gemisiyle alanında dünyanın 4. büyük filosu oldu.

TURİZMDE REKORLARLA KİŞİ BAŞINA 1.090 $

Türkiye, 2000’li yıllardaki “turist sayısı odaklı” stratejisini, AK Parti hükûmetleri döneminde “turizm gelirlerini artırma” yönünde güncelledi. Turizmin deniz-kum-güneş üçgeninden çıkarılarak kültür, gastronomi ve sağlık özelinde 12 aya yayılmasıyla sektörde büyük bir büyüme yakalandı. 2002 yılında 15,2 milyon olan ziyaretçi sayısı, 2025’te 63,9 milyona ulaşırken; bu yılın ilk altı ayında 25,7 milyon turist ağırlandı. Geçmişte 600-700 dolar bandında olan turist başına harcama ise bugün 1090 dolara yükseldi. Türk dizilerinin uluslararası başarısının da katkısıyla, Türkiye’ye turist gönderen ülke sayısı 60-70’lerden 180’in üzerine çıktı. Konaklama altyapısında da büyük bir sıçrama yaşandı; 25 yıl önce 1 milyon olan yatak kapasitesi 2 milyon sınırına dayandı. Özellikle Antalya’da yüzde 50’yi aşan 5 yıldızlı lüks tesis oranıyla Türkiye, Akdeniz çanağının en yeni ve modern turizm altyapısına sahip ülkesi konumuna geldi.