Boğaz'a nefes

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilk defa 2011’de dile getirilen Karadeniz’i Marmara Denizi’ne bağlayacak Kanal İstanbul için ilk kazma vuruldu.

Cumhurbaşkanı ve beraberindeki heyet, Sazlıdere Köprüsü’nün temelini atarak Kanal İstanbul Projesi’ni fiilen hayata geçirdi. “Türkiye’nin kalkınma tarihinde yeni bir sayfa açıyoruz" diyerek sözlerine başlayan Erdoğan “Ülkemizin gelişmesi, milletimizin güçlenmesi yolunda atılan adımlara bir yenisini daha ekliyoruz. Rahmetli Menderes, Özal, Erbakan ve Demirel gibi ülkemizin kalkınma mücadelesinin sembol isimlerinin ruhlarını bir kez daha şad ediyoruz” ifadelerini kullandı.

"GELECEĞİ KURTARMA PROJESİ"
Tarihî günde Erdoğan'ın açıklamalarında öne çıkan kısımlar şöyle:
- Kanal İstanbul'a İstanbul'un geleceğini kurtarma projesi olarak bakıyoruz.
- Boğaz'ın tarihî ve kültürel dokusunu güvenlik altına almak için bu projeye ihtiyaç vardır. Boğaz'dan 1930'lu yıllarda yılda ortalama 3 bin gemi geçiş yapıyordu. Günümüzde bu rakam 45 bine ulaştı.
- Her büyük geminin Boğaz geçişi, şehir için ciddi risk anlamına geliyor. Boğaz'da hem kuzey hem güney hem doğu-batı istikametinde her sınıftan ve kapasiteden çok yoğun bir gemi trafiği yaşanıyor.

DÜNYAYA ÖRNEK OLACAK
- Petrolden organik ürüne kadar çok farklı yükler taşıyan gemilerin kaza yapmaları durumunda denizlerimizdeki doğal hayat da çok büyük tehdit altına giriyor.
- ‘Bize sorulmadı’ diyenlere sesleniyorum. Unutmayın, kime sorulması gerekiyorsa onlara sorulmuş ve yola böyle çıkılmıştır.
- Bak bu bir çeşme açılış töreni değil. Bir çeşme musluk takma töreni de değil. Dünyada örnek kanallardan bir tanesinin temelini atıyoruz.
- Mevcut güzergâh beş ayrı alternatif arasından bilimsel çalışmalara göre en makul ve verimli hat olarak seçildi.
- Yapılan etütler Kanal İstanbul'daki gemi trafiğinin Boğaz'a göre 13 kat daha güvenli gerçekleşeceğini gösterdi.
- Karadeniz çıkışının solundaki dinlenme ve yenilenebilir enerji alanı da İstanbul'a ayrı bir değer katacak.

DÜNYANIN EN ÇEVRECİ PROJESİ OLABİLİR
- Kanaldan geçecek gemi boyutları ve trafik kapasitesi Boğaz'daki mevcut trafiğin yüzde 99'unu karşılayacak şekilde tespit edildi.
- Modelleme çalışmasında 35 ayrı ülkeden 3 bin 500 kişi görev aldı. 304 ayrı yerde 17 bin metrenin üzerinde sondaj, 248 adet jeofizik etüt gerçekleştirildi.
- Kanal İstanbul sadece Türkiye'nin değil, belki de dünyanın en çevreci projesi olarak hayata geçirilecektir.
- Türkiye, devletin ve milletin kasasından, kesesinden 5 kuruş çıkmadan kendi gelirleriyle finanse edilerek dünya çapında bir esere daha kavuşacaktır.
- Kanal İstanbul'un her biri ayrı emek gerektiren bütün mühendislik ve ÇED çalışmalarının, bilimin, tekniğin ışığında, hukukun izinde yürütüldüğünün altını çizmek istiyorum.

PARAYI SÖKE SÖKE ALIRLAR
Cumhurbaşkanı Erdoğan, iktidara gelirlerse Kanal İstanbul’u engelleyeceklerini söyleyen ve ‘paranızı ödemeyiz’ diyerek yatırımcıyı açık açık tehdit eden muhalefet partilerine sert çıktı.
Cumhurbaşkanı “Devlet adabını bile hiçe sayarak akıllarına ne gelirse söylüyorlar. Yatırımcıları tehdit ediyorlar. Siz nasıl devlet yönetimine talipsiniz ya. Söke söke sizden bu paraları uluslararası tahkim yoluyla da alırlar. Bunlar tam manasıyla çaylak" dedi.
CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu “Kanal İstanbul ihalesine girecek ülkeyle aramıza mesafe koyacağız. Parasını vermeyeceğiz” diye konuşmuştu. İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener de “Şimdiden uyarıyorum, o gün geldiğinde bir kuruş bile alamazsınız” ifadelerini kullanmıştı.

10 SORUDA KANAL İSTANBUL
1- Nedir bu kanal?
Karadeniz ile Marmara Denizi arasında inşa edilecek olan yapay bir su kanalı. Gemi geçişleri açısından İstanbul Boğazı'na göre daha hızlı, daha güvenli ve daha kazançlı.

2- Niçin yapıyoruz?
İstanbul Boğazı’ndan yıllık olarak geçen gemilere dair istatistikler, kanalın gerekliliğini gözler önüne seriyor. Son yıllardaki verilere göre Boğaz’dan geçen gemiler her geçişte yaklaşık 14,5 saat beklemekte. Bazı şartlarda bu süre 3-4 günü bulabiliyor.

3- Para kazanmıyor muyuz?
İstanbul Boğazı’ndan para kazanmıyoruz. Montrö'den dolayı Çanakkale ve İstanbul Boğaz'ında geçen gemilerde sadece bazı hizmetler için sınırlı bir ücret alıyoruz. Alınan bu ücret; kâr bir yana İstanbul ve Çanakkale Boğazı'nın işletme masrafları karşılamıyor. Yılda ortalama 135 milyon dolar alıyoruz. İşletme masraflarından dolayı bazı yıllar zarar ediyoruz.

4- Ne kadar getirisi olacak?
Tamamı açıldığında gemilerden yılda 1-1,5 milyar dolar ücret alacağız ve kâra geçeceğiz. 2035'te geçen gemi sayısı 50 bini bulacak ve gelirimiz 5 milyar dolara çıkacak. 2050 için bu rakam 7-8 milyar dolar.

5- Güvenli değil mi?
İstanbul Boğazı dünyanın en tehlikeli su yolu. 19 keskin ve tehlikeli viraj var. Bazı dönüşler 80 dereceyi buluyor. Değişken ve ters yönlü akıntılar bulunuyor. Bu sebeplerle bugüne kadar yüzlerce kaza meydana geldi.

6- Tehdit var mı?
İstanbul Boğazı'ndaki 15 Kasım 1979'da gerçekleşen kaza, çevre felaketine sebep oldu. Patlamayla Kabataş ve Kadıköy cephesine bakan evlerin tamamının camları tuzla buz oldu. 51 denizci öldü. Yangın bir ay sürdü. Canlıların %96’sı öldü. Yaşanan kazalar gösteriyor ki, özelikle tehlikeli madde taşıyan gemiler İstanbul'u tehdit ediyor.

7- Ne değişecek?
Kanal İstanbul'da hiç tehlikeli viraj olmayacak. En fazla 10 derecelik dönüşler yer alacak. Tehlikeli akıntı bulunmayacak. Yanaşma alanları inşa edilecek.

8- Boğaz nasıl rahatlar?
İstanbul Boğazı tehlikeli tanker trafiğine tamamıyla kapanacak. Gemileri, geçişlerin çok daha seri ve güvenli olacağı Kanal İstanbul'a yönelecek. Tehlikeli madde taşıyan gemilerden kaynaklı riskler ortadan kalkacak.

9- Finansmanı nasıl olacak?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu "Bütçeye yük olmadan yapmaya çalışıyoruz. 15 milyar dolarlık bir proje bu. Ortalama 12 yılda kendi gelirini kendi kazanacağını raporlarımız gösteriyor” dedi.

10- Çevreye artıları neler?
Geçen gemilerin pervane seslerinden bıraktıkları atıklara kadar İstanbul Boğazı'na verdikleri zarar azalacak. Gemi trafiği kaynaklı balık ve diğer canlıların maruz kaldığı baskı azalacak. Kanalın sahil hattı boyunca yeşil alanlar ve millet bahçeleri yapılacak.

"KARADENİZ TİCARET GÖLÜ HALİNE DÖNÜŞECEK"
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, Kanal İstanbul Projesi temel atma töreninde konuştu. Bakan Karaismailoğlu şunları söyledi: İstanbul Boğazı’nın trafik yükünü hafifletecek. Kanal İstanbul ile Türkiye’nin denizyolu taşımacılığındaki rolü güçlenecek; Karadeniz, ticaret gölü hâline dönüşecek. Ülkemiz, uluslararası ulaştırma ve lojistik koridorlarından daha fazla pay alacak ve küresel ticarette daha etkin rol oynayacak. İstanbul Havalimanı, Kuzey Marmara Otoyolu, limanlar, demir yolu bağlantıları ve dünyanın en büyük projelerinden biri olan Kanal İstanbul, dünyayı Türkiye’ye bağlayacaktır.

KARŞI ÇIKANLAR EN ÖNCE KULLANIYORLAR
Projenin mimarlarından AK Parti Genel Başkan Vekili Binali Yıldırım “Biz hizmeti herkes için yapıyoruz” dedi. Binali Yıldırım şöyle konuştu: Kanal İstanbul Projesi üzerinden maalesef kamuoyunu olumsuz algı oluşturmak için fırsat kollayanlar oluyor. Biz bunları biliyoruz. Dünyanın en büyük havalimanının yaparken de aynı itirazlar. Havalimanını yapmayın. Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nü yapmayın diyerek kafa tutmaya kalkmışlar, pazarlık yapmaya çalışmışlardır. Şimdi karşı çıkanlar en önce kullananlar oldu. Türkiye’de hep öyle oluyor. Karşı çıkanlar sonra en önce kullanırlar. Biz hizmeti herkes için yapıyoruz.

BOĞAZ'DAKİ DENİZ KAZALARI

- 14 Aralık 1960: İstanbul Boğazı'nda Peter Verovitz ile Word Harmony adlı iki tanker çarpıştı. Tonlarca petrol denize döküldü. Kazada 20 kişi öldü.
- 15 Eylül 1964: Norveç bandıralı Norhomadlı gemi, batık durumundaki Zoronic tankerine çarptı, binlerce ton akaryakıt denize yayıldı.
- 1 Mart 1966: Sovyet bandıralı Lutsk ve Kransky çarpıştı, binlerce ton petrol denize yayıldı.
- 3 Temmuz 1966: Yeni Galatasaray motoru, kereste yüklü Aksaray motoru ile çarpıştı, 13 kişi öldü.
- 18 Kasım 1966: Rumen Ploesti gemisi, Bereket yolcu motorunu batırdı. Kazada 8 kişi öldü.
- 1 Temmuz 1970: İtalyan bandıralı Ancona kıyıya çarptı, bir bina hasar gördü, 5 kişi öldü.
- 21 Nisan 1979: Rumen bandıralı Karpat ile Türk bandıralı Kefeli gemisi çarpıştı, beş kişi öldü.
- 2 Nisan 1980: Rumen bandıralı Karpat ile Türk bandıralı Kefeli gemisi çarpıştı, 5 kişi öldü.
- 2 Nisan 1985: Meltem hücumbotu ile Sovyet savaş gemisi çarpıştı. Kazada 5 denizcimiz şehit oldu.
- 29 Ekim 1988: Malta bandıralı tanker, Gaziantep tankeriyle çarpıştı. Bin ton amonyak Marmara Denizi’ne yayıldı.
- 29 Aralık 1999: Rus tankeri, demirli bulunduğu yerden sürüklenerek ikiye bölündü. Gemiden yayılan 800 ton yakıt Menekşe’yi siyaha boyadı.
- 17 Ağustos 2016: Karadeniz’den gelen kuru yük gemisi sahil güvenlik botu ile çarpıştı. Kazada 4 mürettebat öldü.
- 27 Aralık 2019: Aşiyan’da ‘Songa Iridum’ adlı kargo gemisi karaya oturdu.