Deprem vergileri

Kamuoyunda kısaca "deprem vergileri" olarak adlandırılan vergileri düzenleyen ve asıl adı "17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunu" olan vergi kanunu, 26 Kasım gününün ilk ışıkları bile görünmeden yasama organında kabul edildi ve günün ilk ışıklarının görünmesi ile birlikte Sayın Cumhurbaşkanınca onaylandı. 4481 numara ile kabul edilen Kanun, aynı gün öğleye doğru yayımlanan mükerrer Resmi Gazete ile yayımlanarak yürürlüğe girdi. Herhalde bu yasa, Cumhuriyet tarihinin en hızlı Yasalaşan vergi kanunu ünvanını da aldı. 4481 sayılı Kanun, mevzuatımızda şimdiye kadar olmayan, "özel iletişim vergisi, özel işlem vergisi, faiz vergisi" gibi yeni vergiler getirdi. Mevcut vergilerin eski mükelleflerinin eski mükellefiyetlerinden doğan vergilerine ekler getirdi. Nelerin geldiğine, kısaca bir göz atalım.

EK GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ Getirilen vergilerden ilki, "ek gelir ve kurumlar vergisi." Bu verginin üç grup mükellefi var. 1. 1998 yılında kazanç ve iratlarını yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edenler. Bu kişilerin matrahlarını tam ve doğru olarak beyan edip vergilerini eksiksiz olarak ödemiş olmaları herhangi bir önem taşımaksızın, 1998 yılında beyan ettikleri matrahları üzerinden % 5 daha vergi ödeyecekler. Bu vergi ayrı beyanname ile 26 Aralık tarihine kadar beyan edilecek. Ödeme ise ilk taksit 26 Aralık akşamına kadar olmak üzere, diğerleri ise Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos ve Ekim aylarında olmak üzere 6 eşit taksitte yapılacak. 2. 1998 yılı kazançları üzerinden götürü usulde vergi ödeyenler, götürü matrahları üzerinden % 5 daha ek vergi ödeyecekler. Bu vergi 26 Aralık akşamına kadar idarece tarh edilecek. Tarh edilen bu vergi, mükelelflerince ilki 26 Aralık akşamına kadar olmak üzere diğerleri ise Haziran ve Ekim aylarında olmak üzere 3 taksitte ödenecek. 3. 1998 yılında ücret geliri elde eden ve 26 Kasım 1999 günü de ücretli olmaya devam edenler, 1998 yılı ücret matrahlarının 12 milyar lirayı aşan kısmı üzerinden de ek vergi ödeyecekler. Bu ek ergi, ücretlilerin durumu ve 1998 yılı matrahlarını halen bağlı bulundukları işverenlerine bildirmeleri üzerine, Kanunun yayımını izleyen birinci, üçüncü, beşinci, yedinci, dokuzuncu ve onbirinci ücret ödemelerinden 6 eşit taksitte stopaj yoluyla kesilmek suretiyle ödenecektir. Bu vergiden muafiyet ve istisna halleri şunlardır. -17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihleri itibariyle Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanlar ile bu illerde fiilen çalışan ücretliler -Söz konusu depremlerde varlıklarının en az % 10''unu veya eşini veya birinci derecede kan hısımlarından birini kaybedenler bu vergiden muaftırlar. Ücret gelirlerinin ise 12 milyar lirası vergiden istisnadır.

EK EMLÂK VERGİSİ Ek emlâk vergisinin mükellefleri ise, 1999 yılında bina ve arazi dolayısıla emlâk vergisi mükellefi olanlar. Bu mükellefler tarafından 1998 yılında verilen beyannameler, bu ek vergi içinde verilmiş kabul edilecek, bu beyannamelere görebulunan 1999 yılı matrahları üzerinden, emlâk vergisi kanununda yazılı oranlara göre ek vergi hesaplanacaktır. Bu kadar uzun lafın kısası, 1999 yılında ödediğiniz vergi kadar, bir vergiyi daha tekrar ödeyeceksiniz. Bu vergi 1999 yılının Aralık ve 2000 yılının Mart ayında olmak üzere iki taksitte ödenecek. Bilindiği gibi Emlâk Vergisi, bir mahalli idare vergisidir. Ancak ek emlâk vergisi, bir merkezi idare vergisi olarak düzenleniyor. Zira Belediyeler tahsil edecekleri bu vergiyi, ertesi ayın 20. günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile vergi dairesine yatırmak zorunda. Bu vergi için dikkat edilmesi gereken husus, 1999 yılında emlâk vergisi mükellefi olanların, mükellef olarak seçilmiş olması, örneğin 1999 yılında bir daire satın alan kişinin, aynı yıl beyannamesini vermiş olsa dahi emlâk vergisi mükellefiyeti 2000 yılında başlayacağından, ek vergi ödemesi söz konusu olmayacaktır. Zira, 1999 yılı Emlâk Vergisi 1 Ocak günü eski malik adına tahakkuk etmiştir (emlâk Vergisi Kanunu md. 21/2) Kaldı ki bu satın alan kişinin zaten 1998''de verilmiş bir beyanıda yoktur.

İSTİSNA VE MUAFİYETLER -Mükelleflerin sahip oldukları konutlardan brüt alını 120 m2''yi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir tanesi -Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerindeki emlâk vergisi mükellefleri -17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremlerde varlıklarının en az % 10''unu veya eşini veya birinci derecde kan hısımlarından birini kaybedenler bu vergiden muaf olacaklardır.

EK MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ Ek motorlu taşıtlar vergisinin mükelelfleri ise, Kanunun yayınlandığı tarihte, Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu''na göre vergilendirilen taşıt sahipleri, 1999 yılında ödedikleri taşıt vergisi kadar ek vergiyi, iki taksitte ödeyecekler. Bu verginin 1. taksidi Aralık ayında, ikincisi ise Mart 2000''de ödenecektir. Bu vergiden -17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihleri itibariyle Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanlara ve bu illerde fiilen çalışan ücretlilere ait taşıtlar -Söz konusu depremlerde varlıklarının en az % 10''unu veya eşini veya birinci derecede kan hısımlarından birini kaybedenlere ait taşıtlar -Münhasıran yük ve yolcu taşımacılığında bulunanların taşımacılık faaliyetlerinde kullandıkları taşıtlar muaftırlar. Yeni gelen ve diğer vergilerle bu vergilerin hukuk bilimi açısından değerlendirmesi de haftaya.