Kira gelirleri ve beyan dışı gelirler
Yazımıza bütün okurlarımızın bayramını kutlayarak başlayalım. Bayram günü, vergi gibi iç açıcı olmayan bir konuda yazı yazmanın veya okumanın tüm tatsızlığına rağmen, bu ayların vergi açısından önem taşıması dolayısıyla, zorunlu olarak yine vergi konusunda yazacağız. Hatırlanacağı üzere, geçen haftaki yazımızda, Ocak ayında kira gelirlerinin beyan edilmesi gerektiğini, ancak bu beyanı sadece gelirleri kira gelirinden ibaret olanların yapacağını, kira gelirleri dışında beyana tabi başkaca geliri olanların, kira gelirlerini diğer gelirleri ile birlikte Mart ayında beyan edeceğini yazmıştık. Bu noktada belirtmemiz gereken bir husus da, kira geliri dışında geliri olanlardan, bu diğer gelirleri beyandışı olan, bir başka deyişle beyannameye girmesi gerekmeyenlerin de, kira gelirlerini Ocak ayı içerisinde beyan etmeleri gerekmektedir. Burada karşılaşılan ve okuyucularımızca en çok sorulan soru, bu beyan dışı gelirlerin neler olduğudur. Konu özellikle, faiz veya temettü gibi gelirleri kapsamına alan menkul sermaye iratları açısından önem taşımaktadır. İşte bu yazımızda, beyan dışı menkul sermaye iratlarını aktaracağız. Aşağıda sayacağımız ve 1999 yılında elde edilmiş bu gelirler için gelir vergisi beyannamesi vermeye gerek yoktur. Veya başkaca sebeplerle verilecek beyannamelere, sayacağımız bu gelirler yazılmayacaktır.
Menkul sermaye iratlarında: 1. Tevkif (stopaj) suretiyle vergilendirilmiş mevduat faizleri: Mevduat faizlerinin beyan dışı kalabilmesi için tek ve yeterli şart, bu faizlerin tevkifat yoluyla vergilendirilmiş olmasıdır. Yurt dışı bankalardan ve özellikle off-shore (kıyı bankacılığı) olarak adlandırılan bankalardan alınan faizler ise Türk vergi kanunlarına göre herhangi bir tevkifata tabi tutulmadıklarından, miktarı ne olursa olsun, beyannameye dahil edilecektir. 2. Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları, kâr-zarar ortaklığı belgesi karşılığında ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları 3. Repo gelirleri. 4. Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kâr payları: Menkul kıymetler yatırım fonları kâr dağıtmazlar. Burada kasdedilen kâr payı, yatırım fonu katılma belgesinin, o belgeyi ihraç eden fona geri satışı suretiyle sağlanan kazançtır. Bu saydığımız 1999 yılı gelirleri, miktarı ne olursa olsun, beyanname konusu olmayacaktır.
Ücretlerde Öte yandan yine tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretlerde, verilecek beyannamelerde artık yer almayacaktır. Burada ücretin bir işverenden veya birden fazla işverenden elde edilip edilmediği, veya miktarının ne olduğu, artık önem taşımamaktadır.
Hisse senedi alım satım kazançlarında Günümüzde pek revaçta olan hisse senedi alım satım kazançlarında beyan dışılığa da değinelim. Hisse senetlerinin, edinme tarihinden itibaren üç ay geçtikten sonra elden çıkartılması halinde, sağlanacak kazanç yine beyan dışı.
Gayrimenkul satışlarında Kişilerin şahsi servetleri kapsamında yer alan gayrimenkul satış kazançları ise, edinim tarihi ile elden çıkartma süresinin dört yıldan kısa olması halinde söz konusudur. Eğer aradaki süre dört yıldan fazla ise, satış kazancı, gelir vergisinin konusuna girmemektedir.
Kiralarda sınırın geçilmemesinde Mesken olarak, ticari, zirai veya mesleki kazancı bulunmayanlarca mesken olarak kiraya verenlerin elde ettikleri kira gelirlerinin, 420 milyon lirası vergiden istisnadır. Bu sınırın altında kira geliri elde edenlerin de bu gelirlerini beyan etmeleri söz konusu değildir.
Hazine bonosu ve devlet tahvili kazançlarında Hazine bonosu veya devlet tahvillerinden TL. cinsinden elde edilen faizler ise, brüt tutarının 6.469.500.924 lirayı geçmemesi halinde beyan dışı kalacaklardır. Buna karşılık sözkonusu kağıtların vadesinden önce elden çıkartılması halinde, sağlanan kazancın vergi dışı kalabilmesi için, hisse senetlerinde olduğu gibi, iktisap ve elden çıkartma tarihi arasında en az üç aylık bir sürenin bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla, kira gelirinin yanı sıra başlıcalarını saydığımız bu beyan dışı gelirleri olanlar, söz konusu gelirleri beyannameye girmeyeceğinden, kira gelirleri için beyannamelerini, mart ayını beklemeden Ocak ayında vermeleri gerekmektedir.
