Naylon fatura

Ahtapot, kartal, balina, kartopu, paraşüt gibi çeşitli isimlerle adlandırılan mali polisin başarılı operasyonları, bir anda "naylon fatura" ve "İhracatta KDV İadesi" kavramlarını gündeme getirdi. Biz bu yazımızda kanunun naylon fatura boyutu üzerinde duracağız.

Naylon fatura, bir hukuk deyimi değil. Naylon faturanın hukuki adı, "sahte veya yanıltıcı belge" sahte belge, gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belgelerdir. Muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge ise, gerçek bir muamele veya duruma dayanmamakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgedir. Bu dediklerimizi bir örnekle de açıklayabiliriz. Bir ticari işletmenin sahip olduğu ticari aracı dolayısıyla gider kaydettiği bir benzin faturasını ele alalım. Eğer o fatura, hiç benzin alınmadığı halde alınarak gider yazılmışsa sahte belgedir. Veya mükellef olmayan bir kişiden yahut benzincilik dahi yapmayan bir mükelleften, yahut fatura biçiminde bastırılmış bir başka deyişle şekil olarak fatura biçiminde bir kağıt olarak satın alınmışsa, yine sahte belgedir. Buna karşılık, örneğin 10 milyon liralık benzin alındığı halde, 25 milyon lira üzerinden düzenlenerek gider kaydedilmişse, yanıltıcı belgedir.

Vergi Usul Kanunumuz, 359. maddesinde sahte veya yanıltıcı belge kullanımı için farklı hapis cezaları öngörmüştür. Yanıltıcı belge kullanımının cezası altı aydan üç yıla kadar hapis iken sahte belge kullanımının on sekiz aydan üç yıla kadar ağır hapis cezasıdır.

Ancak bu cezaların caydırıcı olmadığını, yaşam göstermektedir. Cezaların arttırılmasından da bu etkiyi sağlayamayacağı ve hatta ceza adaletini zedeleyeceği açıktır.

Naylon fatura ücretini genellikle, sahte evraklarla veya başkalarının evrakları onlardan habersiz kullanılarak tasis ettirilen mükellefiyetler veya kolayca kurulan paravan veya türedi şirketlerce yapılmakta, olay irdelendiğinde genellikle gariban olarak nitelenen kişilere ulaşılmakta, bir çok olayda perde gerisi karanlık kalmaktadır.

Şirket kuruluşları disipline edilmedikçe, her önüne gelen kolayca mükellef oldukça, piyasalar denetimsiz bırakıldıkça, naylon fatura olayı önlenemez.

Şirket dünyasında önemli bir yer ve anlama sahip olması gereken sermaye şirketleri, bu olaylar ve mevzuat dolayısıyla itibar yitirmişlerdir. Bu gün bir kişi, eşine, çocuğuna ve hatta şoförü ile sekreterine de % 1''er pay vererek, 1 TL. dahi sermaye koymadan, hatta hayali bir adresle 1 trilyon sermayeli bir anonim şirketi kurabilir. Mevzuatımızda yer alan kuruluşta ve sermaye artırımlarında aranan mahkeme denetiminin ve blokaj uygulamasının kaldırılması, kuruluşta aranan belediye tasdiknamesinin kaldırılması bu sonuçları doğal olarak doğurmuştur. Hamiline hissedarlık ve hisse değişmeleri ile hissedarlara gizlenme ortamı oluşturulmuştur. Sermaye şirketlerinden anonim şirketlerin ticaret hukuku yönünden denetimi, sadece genel kurul toplantılarında, fazlaca bir yetkisi de olmayan Bakanlık Komiserine bırakılmış, limited şirketlerde bu dahi sağlanamamıştır.

Ticari faaliyetler, geçerli ve kabul edilebilir belgelere bağlanarak para hareketinin izlenmesi sağlanamamıştır. Bugün ticari işletmeler, ilişkilerini yazılı sözleşmelere bağlamaktan kaçınmaktadırlar. Çok büyük sözleşmelerin yapılmasında ise, iş adamları yurt dışına gidip imzalamayı tercih etmektedirler. Bunun temel nedeni, damga vergisidir. Ticari yaşamın belli bir düzen içerisinde akışı ve sağlıklı bir ticari belge sistemi oluşması, çok yüksek oranlı damga vergisi ile önlenmektedir. Damga vergisi yüzünden, ticari yaşam bonoyu terk etmiş, çek bu sebeple amacından saptırılarak bono niyetine kullanılır olmuştur. Bankalardan ödeme yapmanın, havale göndermenin maliyetleri yüksektir.

Bankaların kolayca çek karnesi vermeleri ve çekin niteliği gereği hamiline düzenlemesi ve bu sebeple sağlıklı ciro sisteminin kurulamaması, para hareketinin izlenme olanağını ortadan kaldırmıştır.

Bütün bunların sonucunda şirketler, işletmeler, milyarlarca liralık ödemeleri elden yaptıklarını rahatça savunabilmektedirler.

Hukuki mevzuattaki bu boşluklar ve karmaşa, naylon fatura olgusuna temel hazırlamaktadır.