Veraset ve intikal vergisi
Veraset ve İntikal Vergisi uygulamasında, sıkça karşılaşılan konulardan biri, miras bırakanın malvarlığı içerisinde muhtelif gayrimenkullerin de bulunmasıdır. Ancak, bazen miras bırakanın malvarlığı içerisinde henüz inşa halinde gayrimenkul de bulunabilmektedir. Miras olarak, kalan ve inşa halindeki binanın, veraset vergisi açısından nasıl değerleneceği, uygulamada çeşitli tereddütlere konu olmaktadır. Vefat olayının, kişinin arsası üzerine inşaat yaptığı veya yaptırdığı sırada gerçekleşmesi veya inşaatın bu müteahhide kat karşılığı yaptırılması sırasında vuku bulması gibi hususlar da, sorunun çözümünü etkilemekte ve karmaşıklaştırmaktadır. Aynı değerleme sorunuyla, inşa halindeki bir binanın bağışlanması aşamasında da karşılaşılmaktadır.
Maliye Bakanlığı, inşa halindeki bir binanın, miras kalması veya bağışlanması halinde veraset ve intikal vergisi açısından hangi değerleme ölçülerinin kullanılması gerektiğini 1996/2 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi İç Genelgesi ile açıklamıştır. İç Genelgelerin yayınlanmaması, mükelleflerin bu kaynağa ulaşmalarını güçleştirmekte ve hatalı davranışlarda bulunmalarına sebep olabilmektedir. Bu nedenle, uygulamayı yakından ilgilendiren ve uygulamada dikkate alınması gereken bu İç Genelgeyi, aşağıda aynen aktarmayı uygun bulduk.
"1. Müteahhitlere kat karşılığı verilen arsalar üzerine inşa edilmekte olan binalar tamamlanmadan intikale konu olması halinde değerleme:
Bilindiği üzere, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 10''uncu maddesinin (b) bendinde, 2591 sayılı kanunla yapılan değişiklikle; gayrimenkullerin ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın emlak vergisine esas olan değerle değerleneceği esası getirilmiş ve Takdir Komisyonu marifetiyle rayiç bedel takdirine ilişkin işlemlere son verilmiştir.
1.1.1983 tarihinde yürürlüğe giren bu hükme göre, gayrimenkuller Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre hesap edilen emlak vergi değeri üzerinden matraha dahil edilmektedir.
Bu nedenle, müteahhitlere kat karşılığı verilen arsalar üzerine inşa edilmekte olan binalar sözleşme gereği tam ve bitmiş olarak hak sahiplerine teslim edileceğinden, intikalin vuku bulduğu tarih dikkate alınarak intikal edecek her bağımsız bölümün tamamlanmış olması halindeki emlak vergi değeri Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre hesaplanacak ve bu değer veraset ve intikal vergisi matrahının tespitinde esas alınacaktır.
2. Kendi arsası üzerine inşa etmekte olan şahsın ölümü veya inşaatın bitmemiş haliyle bağışlanması halinde değerleme:
Arsası üzerine bina inşa etmekte iken, vefat eden veya bağışlayan kişinin vârislerine veya bağışlanana intikal edecek yarım inşaat için yapılan harcama tutarı tespit edilebiliyor ise bu tutar (Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre hesaplanan emlak vergi değerinden aşağı olamaz) bilinemeyen halde ise, emlak vergi değeri dikkate alınacaktır.
Emlak Vergi değerinin tespiti için öncelikle yarım inşaatın tamamlanmış olması halindeki değeri Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre tespit edilecektir. Bilahare vergi dairesince yoklama veya inceleme yaptırılarak inşaatın ne kadar kısmının (yüzde olarak) tamamlandığı belirlenecek, bu şekilde inşaatın tamamlanma durumunu gösterir nispet her bağımsız bölümün tamamlanmış haldeki emlak vergi değerine uygulanmak suretiyle elde edilecek değer, veraset ve intikal vergisi matrahının tespitinde dikkate alınacaktır.
3. Gerek müteahhitlere kat karşılığı verilen arsalar üzerine inşa olunan binaların tamamlanmadan intikale konu olması durumunda, gerekse kendi arsası üzerine bina inşa etmekte olan şahsın ölümü veya inşaatın bitmemiş haliyle bağışlanması halinde mükelleflerce beyan edilen değer, yukarıdaki bölümlerde açıklanan şekilde tespit edilen değerden yüksekse bu değerin dikkate alınacağı tabiidir."
