Kaydet
|
“14 Mayıs 2023… Kahramanmaraş… 6 Şubat felaketinin üzerinden çok değil, 67 gün geçmiş. Şehir, ‘Bu nasıl Maraş, bu nasıl da Maraş!’ türküsündeki gibi virane… Üç yıl sonra seçim sandığı ile değil, bu kez mermi sandığı ile gündeme gelecek Ayser Çalık Ortaokulu’ndayız.
…
15 Nisan 2026… Kahramanmaraş… Tutuklu polis şefi Uğur Mersinli’nin 14 yaşındaki oğlu İsa Aras Mersinli, yanında getirdiği babasının 5 tabancası ile Ayser Çalık Ortaokulu’nda 13 kişiyi katletti.
…
Terör, nesil dinlemez; herkesi ve her kesimi hedef alır. Ama kökleri, nesil farkındadır. Bireysel terörizm eylemleri bağlamında değil sadece. Aynı zamanda PKK, FETÖ gibi örgüt terörizmlerinin kökeni de uçuruma dönüşen nesil farkında aranmalıdır.”
Yukarıdaki üç kısa paragraf, 10 Mayıs’ta bu köşede yayımlanan ‘Maraş’taki seçim ve mermi sandığı’ başlıklı yazıdan. O yazıda 2011’deki Oslo Katliamı’ndan beri kullandığım bir kavram olan ‘bireysel terörizm’in, artık küresel ve ulusal ölçekte güvenlik tehdidi olduğunu anlatmıştım. Terörizmin çok değişik türleriyle mücadele etmiş bir ülke olarak bu konuda bağışıklığımız yüksek; ancak bu, yeni bir tür. O yüzden sürekli müteyakkız olmalıyız. Devletin okullarda aldığı yeni güvenlik tedbirleri boşuna değil.
SEBEP VE SONUÇTAKİ NESİL FAKTÖRÜ
Tedbirlere rağmen dün maalesef Manisa’nın Turgutlu ilçesinde bir okul önünde silahlı saldırı meydana geldi. İkisi ağır olmak üzere toplam 11 yaralıya acil şifalar diliyorum. Saldırganın kendisi, ana-babası ve dedesi gözaltında. Çünkü hepimiz artık biliyoruz ki bu tür terörizm olaylarında ebeveynler olağan şüpheli.
Bu noktayı temel referansımız kabul edersek bireysel terörizm dediğimiz yeni nesil saldırıların iki temel sebebini de bulmuş oluruz.
Bunlardan birincisi, nesiller arasında büyüyen fikrî uçurumdur; dijitalleşmenin devlet-aile ve birey ilişkilerini tahrip etmesiyle doğrudan ilişkilidir; dolayısıyla uzun vadeli çözüm burada aranmalıdır. İkinci faktör, hem sebep hem de sonuçlara kısa vadeli etkilerle bağlıdır. Sosyal medya alanlarının ürettiği başıbozukluk, her türlü ulus gizli servis ve ayrıca küresel sermaye şirketi manipülasyonlarına açık ideolojisiz bir fikrî alan doğurmuştur. Teknoloji, ideolojisi olmayan bir ana fikir olarak tüm sistemi domine etmeye başlamıştır. Discord başta olmak üzere karanlık sitelerde İnsana Dayalı İstihbarat, yani HUMINT ile dimağı ve vicdanı doğru şekillenmemiş yeni nesilleri fikren zehirlemek zor değildir. Bu fikrî zehirlenme, ebeveynlerin silahlarını kolaylıkla edinince katliamlara sebebiyet verebilmektedir. 15 Nisan 2026 Kahramanmaraş Katliamı bunun acı bir emsalidir.
Şu hâlde zehir belli: Bireysel terörizm… Peki panzehir ne? Onu da ancak bireysel terörizmin sebep-sonuç ilişkisini, bütün sosyolojik, teknolojik ve istihbari illiyet bağlarını okumak suretiyle keşfedebiliriz. Öncelikle konvansiyonel olsun, sosyal olsun medyada çoğalan bilumum ekran zorbalığı ile akran zorbalığı arasında neden-sonuç ilişkisi var. Daha net bir ifadeyle ekran teröründen akran terörüne uzanan bir hat var.
Teknolojik evrimin, sosyal medya ve yapay zekânın getirdiği yeni, dayatmacı hayat tarzı bu hattı besleyip büyütüyor. Yediden yetmişe elimizdeki akıllı telefonlara bağımlıyız. 2000, hatta 2010 senesinden önce doğan nesillerin üyeleri; bu bağımlılığın olumsuz etkilerini hafifletmeyi nispeten beceriyor, telefondan gerektiğinde uzak durabiliyor. Ayrıca ilk gençliğini atlatmış olan jenerasyonun, telefonda okuyup izlediklerinden etkilenip kendi yargı/muhakeme gücünü kullanmaksızın saldırganca bir eyleme geçme ihtimali düşük.
YENİ NESİL TERÖRDEKİ ‘INCEL’ FAKTÖRÜ
Ancak bizim gibi eski nesil üyelerinin de o dijital karanlık âleme hâkimiyeti az, hatta yok. Mesela bireysel terörizmin lümpen ideolojik kaynaklarından biri olan Incellik konusunu eski nesillerden kaç kişi derinlemesine biliyor ki…
İngilizce’deki ‘Involuntary Celibate’, yani Gönülsüz Bekâr tamlamasının kısaltması olan bu kavramın tarif ettiği gençler, dijital platformlardan besleniyor. Inceller; Reddit, 4chan, Discord, Telegram ve hatta YouTube gibi platformlardaki içeriklerle zehirleniyor. Peki kaç kişiler? Reddit’te yasaklanmadan önce r/Incels topluluğunun 40 bin civarında üyesi vardı. Az değil. Incel topluluğuyla ilişkilendirilen ilk bireysel terörizm olayı, 2014 yılında Elliot Rodger (22) adlı bir Incel’in ABD Kaliforniya’da gerçekleştirdiği katliam. Altı kişiyi öldürdü. O dönemden beri Inceller, bireysel terörizm vakalarının olağan şüphelileri olarak öne çıkıyor.
Gazetecilik ömründe bireysel terörizmin atası sayabileceğimiz dijitalleşme kökenli intiharlara Yirminci Yüzyıl’ın sonu gibi erken dönemde bile şahit olmuş biriyim. Hem de Türkiye’de... Sadece tarih ve isim vermek yeterli: 21 Haziran 1998: Mahreç, İstanbul Ataköy. Müntehirler: 14 yaşındaki Alp Cenan Yuğaç ile 17 yaşındaki Aslı Yardımcı. 18 Kasım 1999: Beyoğlu’ndaki Alman Lisesi’nin 16 yaşındaki öğrencisi Ceylan Konuk. 15 Haziran 2002: Üsküdar Amerikan Lisesi öğrencisi 16 yaşındaki Lara Falay…
Mezkûr örnekler, teknolojik tekamülün yeni nesiller üzerindeki etkilerinin en erken uyarılarıydı. Kahramanmaraş Katliamı ve Manisa’daki saldırı ise "köprüden önce son çıkış" uyarısı niteliğindedir. İnanıyorum ki ülkemiz, devleti ve milletiyle bu yeni nesil belanın üstesinden gelmeyi de bilecektir.
