Hükûmeti zor durumda bırakan maliyeci/hazineci perspektifi: “TRİPARTİTE" modelinden "BİPARTİTE" yapısına keskin "U" dönüşü!
Torba yasa yürürlüğe geçti. SGK’da sessiz sedasız devasa bir düzenleme yapıldı. Sistemin geleceği açısından hayati ehemmiyet arz eden bir adım atıldı.
Sosyal güvenlikçi akademisyenler endişeli. Benim gibi SGK sisteminin içinden gelen bu işlere kafa yoran gerçek uzmanlar bu meseleye kilitlendi.
Herkes tek bir soruyu tartışıyor: "Sosyal güvenliğin üçlü sacayağı çöküyor mu?"
16 YILLIK KAZANIM TASFİYE Mİ EDİLİYOR?
16 yıllık büyük kazanım mülga mı oluyor? Sistem aktüeryal iflas riskiyle yüz yüze mi? Tarihî bir sorgulama anındayız.
Muhalefet konuyu kavradığı an yer yerinden oynayacak. Gündem tamamen değişecek. Bu adım hükûmetin başını bir hayli ağrıtmaya adaydır.
Karşımızda açık bir tezat var. Keskin bir "U" dönüşü duruyor. Aynı siyasi irade 16 yıl önce büyük müjdeler verdi. Temel finansman sütununu yürürlüğe koydu.
Yine aynı irade bu ay başı itibarıyla o sütunu sessizce kaldırdı.
MALİYECİ VE HAZİNECİ BAKIŞIN YANLIŞI!
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK’daki uzun yıllara dayanan tecrübem nettir. Bu düzenlemenin altında yine maliyeci ve hazineci perspektif yatmaktadır. Önceki yazılarımızda defalarca uyardık. Farkındalık oluşturmaya çalıştık.
Ne yazık ki bu yanlış adımlar hükûmetin tüm kazanımlarını gölgelemektedir.
Maliyeci zihniyet sosyal güvenliği sadece rakam sanır. Kâr-zarar tablosu görür. Gelir-gider hesabı yapar.
Oysa sosyal güvenlik basit bir muhasebe hesabı değildir. Sosyal güvenlik, riziko altındaki vatandaşa sığınaktır. Kuşaklararası dayanışma köprüsüdür. Toplumsal barışın teminatıdır. Gelir dağılımı adaletinin en güçlü mekanizmasıdır.
GENÇLER VE ASKERLER MAĞDUR EDİLİYOR!
Daha önceki yazılarımızda maliyeci zihniyetin meselelerin sosyal boyutunu kavramadığının altını çizmiştik.
Bir düşünün. Okulu yeni bitirmiş gençler var. İşsizler. Hiçbir gelirleri yok. Siz bu gençlerin GSS primlerini durup dururken neden %100 artırıyorsunuz?
Her ay hanelerine faiziyle yüklü borç yazıyorsunuz? Sinek sıkıp yağını çıkarma mantığı sosyal devlete yakışır mı?
İşini gücünü bırakıp vatani görevine giden askerlerimiz var. Bedelli yapmıyorlar. Onurlu bir görev ifa ediyorlar. Bu askerlerin primini devletin karşılaması gerekmez mi?
İnanılmaz. Ama gerçek. Tam tersi yapılıyor. Çok büyük tepki çekecek düzenleme ile askerlik borçlanma primini %32’den %45’e niye çıkarıyorsunuz? Bu yaklaşım sosyal politika ilkeleriyle tamamen çelişmektedir.
"Kendi bindiği dalı kesen, düştüğünde zemine kabahat bulamaz." Sosyal devleti dar finansal kalıplara hapsetmek, geleceği riske atmaktır.
KISA VADELİ HESAPLAR BÜYÜK YIKIM GETİRİR
Daha saymakla bitmez. Yapılan düzenlemelerin astarı yüzünden pahalıdır. Sosyal boyutu düşünülmeden atılan adımlar büyük hatalar doğurur.
Soruyorum: Bu durumda gençlerin gönlünü nasıl kazanacaksınız? Gençlerden nasıl oy alacaksınız?
Sayılarla oynamak kolaydır. Lakin insan hayatı ve sosyal huzur rakamlardan ibaret değildir.
SGK bir şirket değildir. Kâr odaklı yönetilemez. Devlet, vatandaşına tüccar zihniyetiyle yaklaşamaz. Tripartite (üçlü) yapıdan Bipartite (ikili) yapıya geçiş, devletin sosyal güvenlikteki finansal sorumluluğunu devretmesi demektir.
Bu durum sistemin dengesini bozar. Aktüeryal dengeleri tarumar eder. Öngörülemez hâle getirir.
MEYVE VEREN AĞAÇ TAŞLANIYOR MU?
Sosyal güvenlik reformu ile devlet, SGK’ya katkı sağlama sözü vermişti. Çalışan ve işverenin yanında üçüncü bir prim yükümlüsü olarak kendini yasa ile bağlamıştı.
Bu düzenleme Cumhurbaşkanı’mızın, başbakanlığı döneminde daha önceki iktidarlardan hiç kimsenin yürürlüğe koymaya cesaret dahi edemediği devrim niteliğinde bir finansman modeliydi.
İşçi, işveren ve devlet... İşte "Tripartite" yani üçlü sacayağı buydu. Şimdi maliyeci zihniyetiyle bu sacayağı terk ediliyor. Finansman yükünü yasada sadece çalışan ve işverene yıkıyor. Yani "Bipartite" yapıya dönüyor.
Bu bir geri adımdır. Tam manasıyla bir U dönüşüdür. Reformun en temel felsefesi imha edilmektedir. Kısa vadeli nakit dengesi için uzun vadeli geleceğimiz feda edilmektedir. Evdeki hesap çarşıya uymayacaktır. Hazineye kaynak ararken, toplumsal barışı ve kamu vicdanını incitmek telafisi imkânsız zararlar açar.
Hele ki seçime az bir zaman kala muhalefete altın tepside koz vermektir.
SERZENİŞLER ŞİMDİDEN BAŞLADI!
Muhalefet partileri için maliyeci yaklaşımıyla yapılan açıkladığımız düzenlemeler, toplumun en hassas olduğu "emekli", "çalışan" ve "sağlık" konularında hükûmeti sıkıştırabilecekleri mükemmel bir propaganda malzemesidir. Muhalefet bu konuyu şu çarpıcı söylemlerle meydanlara ve sosyal medyaya taşımaya başladı:
- “Devlet Emekliden ve Çalışandan Elini Çekti” Söylemi: Muhalefet, "Devlet vatandaşın topladığı primin dörtte birini SGK’ya koymaktan kaçınıyor, sosyal devlet anlayışını terk etti" söylemini çok rahat işleyecektir.
- Yapay SGK Açıkları Üzerinden Baskı: Katkının kesilmesiyle kâğıt üzerinde katlanacak olan SGK açıkları; "Bakın SGK’yı batırdılar, şimdi de faturayı vatandaşa kesmek için altyapı hazırlıyorlar" eleştirilerine zemin hazırlayacaktır.
- Tasarruf Yanılsaması: Muhalefet; kamu harcamalarındaki diğer giderleri göstererek, "Tasarrufa gelince ilk akla gelen SGK ve halkın geleceği mi oldu?" sorusunu sormaktan çekinmeyecektir….
Devamı sonraki yazımızda…
