Kaydet
|
Milyonlarca çalışan ve patron bunu bilmiyor: Haklıyken haksız duruma düşüren 'gizli' süre!
"Geç kalan adalet, adalet değildir." Hazreti Ali’nin bu hikmetli sözü, iş hayatında bir temenni değil, İş Kanunu'nun katı bir kaidesidir.
İş hayatı bir muayyen ahit (sözleşme) üzerine kurulur.
Bazen basiret bağlanır. Ahlak zedelenir. İyi niyet suistimal edilir.
İşte o an, işçi veya işveren için "derhal fesih" hakkı doğar.
Ancak unutmayın: Haklı olmak yetmez! Zamanında adım atmak gerekir.
DERHÂL FESİH VE TAZMİNAT HAKKI
- Ahlak ve hüsnüniyet şarttır.
İş kanununda dürüstlük esastır.
- İşçi için tazminat kapısı açılır.
En az bir yıllık kıdemi varsa, haklı fesih yapan işçi kıdem tazminatını alır.
- İşveren için tazminat yükü kalkar.
Ahlaka aykırı davranan işçi çıkarıldığında, işveren çoğu kez tazminat ödemez.
- Bildirim süresi beklenmez.
Haklı sebep var ise akit derhâl feshedilir.
SÜREYİ KAÇIRAN, HAKKINDAN OLUR!
- "Demir tavında dövülür." Zamanında kullanılmayan hak, buharlaşır.
- Süreler sınırsız değildir. Kanun, fesih hakkını kati sürelere bağlamıştır.
- Hak düşürücü süre esastır. Bu süreler geçtikten sonra haklı fesih yapılamaz.
- Hakim re'sen (kendiliğinden) dikkate alır. Taraflar söylemese bile hakim bu sürelere bakar. Süre geçmişse davayı reddeder.
İKİ KRİTİK EŞİK: 6 İŞ GÜNÜ VE 1 YIL
- İki ayrı cetvel vardır: Biri öğrenme tarihi, diğeri olayın vuku bulduğu tarihtir.
- Birinci kural: 6 iş günü. Olayı öğrendiğiniz günden sonraki iş günü sayım başlar.
- İkinci kural: 1 yıl. Olayın gerçekleştiği tarihten itibaren azami süre 1 yıldır.
- İkisi de şarttır. Bir tek gün bile gecikilse, fesih "haksız" sayılır.
- Şirketlerde yetkili merci esastır. Tüzel kişilerde 6 iş günü, feshe yetkili makamın olayı öğrendiği gün başlar.
- Fail bilinmiyorsa: Olay değil, failin kim olduğu tespit edildiği gün süreler dikkate alınır.
"ÖĞRENDİĞİ GÜN" NASIL HESAPLANIR?
- Öğrenilen gün hesaba katılmaz.
Olayın öğrenildiği günü takip eden ilk iş günü birinci gündür.
- Altıncı günün mesai bitimi son sınır.
Altıncı iş gününün sonunda fesih yetkisi düşer.
- Pazar ve tatil günleri sayılmaz.
Hesaplama "iş günü" bazında yapılır.
SÜREYİ KAÇIRMANIN AĞIR BEDELİ
- Haklıyken haksız duruma düşmeyin!
Süreyi geçiren taraf, haklı sebebe sahip olsa da haksız fesih yapmış sayılır.
- İhbar tazminatı ödenir.
Süreyi kaçırıp sözleşmeyi bozan taraf ihbar tazminatına mahkûm olur.
- Kıdem tazminatı riski doğar.
Süreyi kaçıran işveren, kıdem tazminatı ödemek zorunda kalır.
- Niyet değil, zaman kazanır.
HASILIKELAM: "Hak, kuvvetin üstündedir; fakat vakit, hakkın muhafızıdır."
İş hayatında haklı olmak bir zırhtır; fakat zamanı doğru yönetmek o zırhı tutan kabzadır. Kanunun sunduğu imkânlar, gaflet ve ihmal ile heba edilemez.
Fesih gerektiren bir durumla karşılaştığınızda takvime ve saate hürmet edin. Unutmayın ki, hukukun terazisinde haklılığınız kadar, süreniz de tartılır. 6 iş gününü ve 1 yılı aklınızdan çıkarmayın; zira zamana mağlup olan hak, tazminat olarak size geri döner!
