Yeni nesil memurun çift katlı emeklilik çıkmazı!
Sosyal güvenlik sistemimizde köklü reformlar yapılmıştır. Bazı tarihler sistemin nirengi noktasıdır.
Kamu görevlileri için en kritik eşik 2008 yılının Ekim ayı başıdır. Bu tarih milat. Başka bir deyişle bu tarihten itibaren memuriyet görevine başlayanlar için EMEKLİ SANDIĞI DEVRİ KAPANDI.
Belirtilen tarihten önce göreve başlayanlar ise eski sistemin koruması altında 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında "iştirakçi" olarak emeklilik haklarından faydalanmaktadır.
Ekim 2008 sonrasında göreve başlayan yeni nesil memurlar doğrudan SGK 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalıdır. Emeklilik yaşları ve aylık hesaplama şekilleri tamamen SGK 5510 sayılı kanuna tabi kılınmıştır.
SİGORTALILIK BAŞLANGICI VE 18 YAŞ KURALI
- Yeni nesil memurlar 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı kabul edilir.
- Emeklilik hesaplamalarında 18 yaş sınırı esas alınmaktadır.
- 18 Yaş Altı Primler: 18 yaşından önce ödenen primler yok sayılmaz; ancak bu primler sadece toplam gün sayısına eklenir. Sigortalılık süresinin başlangıcı ise 18 yaşın doldurulduğu tarih sayılır.
- Kazai Rüşt İstisnası: Meslek veya sanat okulu mezunları mahkeme kararıyla ergin kılınırsa (kazai rüşt), 18 yaşın altındaki işe başlama tarihi doğrudan sigortalılık başlangıcı kabul edilir.
ACILARIN KANUNU: (ABO) DÜŞÜKLÜĞÜ VE MADDİ DEZAVANTAJLAR
- 5510 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanun arasında büyük bir uçurum bulunmaktadır.
- Yeni nesil memurlar ciddi bir hak kaybı ile karşı karşıyadır.
- Düşük Aylık Bağlanma Oranı (ABO): Eski memurlarda ABO %75 ila %85 seviyelerinde seyrederken, 5510 sayılı Kanuna tabi memurlarda bu oran her 360 gün için %2 olarak hesaplanarak 9000 günde %50 seviyesine kadar düşmektedir.
- Emekli Maaşı Hesabı: Eski sistemde son derece ve kademe ile ek gösterge esas alınırken; yeni sistemde tüm çalışma hayatının prime esas kazanç ortalaması dikkate alınır. Bu durum bağlanan maaşı ciddi oranda düşürür.
- Çalışma Yasağı ve Maaş Kesintisi: Emekli olduktan sonra yeniden 4/1-a (SSK) veya 4/1-c kapsamında çalışmaya başlayan yeni nesil memurların emekli maaşları tamamen kesilir.
Eski memurların Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışabilme imkânı yeni memurlardan esirgenmiştir.
KRİTİK EŞİK: 2036 YILINDAN ÖNCE PRİMİ TAMAMLAMAK
- Genç memurlar için en hayati tarih 2036 yılıdır.
- 9000 prim gününü 2036 yılından önce tamamlamak büyük avantaj sağlar.
- 2036 yılına kadar 9000 gün primi dolduran kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olur.
- Bu tarihten sonra primini tamamlayanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e yükselir.
- "Vakit nakittir" prensibince hareket etmeyenler, prim şartını tamamladıkları yıla göre daha geç emekli olmak zorunda kalacaktır.
KISMÎ EMEKLİLİK VE İSTİSNAİ HALLER
Tam emeklilik dışında kanun bazı istisnai yollar da tanımıştır.
- 5400 Günle Kısmi Emeklilik: 5400 gün prim ödeyenler, kademeli yaş hadlerine 3 yıl eklenmesi şartıyla (65 yaşını geçmemek kaydıyla) yaşlılık aylığı alabilirler.
- Yaş Haddinden Emeklilik: 5434 sayılı Kanun m.40 uyarınca yaş haddinden re'sen emekliye ayrılanlara 5400 prim günü bulunması hâlinde aylık bağlanır.
- Kadrosuzluk Nedeniyle Emeklilik: Özel kanunları gereğince kadrosuzluk sebebiyle emekliye sevk edilenlere yaş şartı aranmaksızın, 9000 prim günü varsa aylık bağlanır.
- Kamu görevlilerinden, subay, astsubay, askerî memurlarla uzman jandarma ve uzman erbaşlar ahlak noktasından hükümle veya yetersizlik ya da disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askerî mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca re'sen, bunlar dışında kalanlar ise ahlak ve yetersizlik sebeplerinden dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca re'sen emekliye sevk edilenlere ise, SGK (5510 s.) Kanunun yukarıda bahsettiğimiz yaş ve prim ödeme gün sayılarını tamamlamaları kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.
- Disiplin veya Yetersizlik Sebebiyle Emeklilik: Askerî personel veya sivil memurlardan ahlak, disiplin veya yetersizlik nedeniyle kurumlarınca re'sen emekliye sevk edilenlere, kanundaki yaş ve 9000 gün prim şartını tamamlamaları hâlinde aylık bağlanır.
- Fatura İşveren Kuruma Kesilir: Yaş haddi veya kadrosuzluk nedeniyle erken aylık bağlananların emekli maaşları, şartlar tamamlanıncaya kadar çalıştırıldıkları kamu kurumlarından tahsil edilir.
HASILIKELAM: Memurlar için geçmişte "Devlete kapağı atan rahat eder" anlayışı hâkimdi. Ancak bu anlayış artık geçerli değildir. Emeklilik açısından günümüzde işçi olarak kamuya kapak atanlar her yönden avantajlı bulunmaktadır. Ekim/2008 ve sonrasında memuriyete geçenlerin durumu ise tüm kamu çalışanlar arasında en vahim olan grubu teşkil etmektedir.
Yeni nesil memurlar için 2036 yılı kritik bir dönüm noktasıdır. Hizmet sürelerinde kesinti yapmamak, primleri zamanında doldurmak hayati önem taşır.
Unutmayınız ki; "Akacak kan damarda durmaz" fakat hesapsız atılan her adım emeklilik yaşınızı 65 sınırına dayar. Kendi geleceğinizin mimarı olun, prim günlerinizi yakından takip edin ve yarın geç olmadan tedbirinizi alın!
