Kasım ayı fiyat endeksleri
Bilindiği gibi bir uçağın, açık denizde sefer yapan bir geminin, varacağı yere ulaşabilmesi için mutlak surette birçok seyir aletlerinin kullanılması lâzımdır. Havada; nerede olduğunu, hangi istikamette, yükseklikte ve sür''atte gittiğini bilmeyen bir pilotun uçağı kullanması kabil değildir. Aynı husus açık denizde seyreden gemilerin kaptanları için de geçerlidir.
Bir ülkenin ekonomisinin her zaman hangi durumda olduğunun, belirlenen hedeflere varıp varamayacağının, daima bilinmesi gerektir. Bunun için de birçok göstergeler kullanılır. Bu göstergelerin fonksiyonu gemi ya da uçaklardaki seyir aletlerinin benzeridir.
Bu göstergelerden kamuoyunu en çok meşgul edenlerden biri şüphesiz fiyat endeksleridir. Her ayın 4''ünde Devlet İstatistik Enstitüsü''nce ilân edilen fiyat endeksleri zaman zaman sıcak bir tartışma ortamına da sebep olurlar.
Geçen aya ait fiyat endeksleri de 4 Aralık''ta ilân edildi. Devlet İstatistik Enstitüsü''nden bildirildiğine göre Kasım ayında toptan eşya fiyatlarında % 4.1, tüketici fiyatlarında ise % 4.2 oranında artış oldu. Bu göstergeler geçen yıl aynı ayda % 3.4 ve % 4.3 idi. Yıllık enflasyon ise Kasım''dan Kasım''a bu yıl tüketici fiyatlarıyla % 64.6, toptan eşyada ise % 56.3''tür. Geçen yıl bu rakamlar % 72.8 ve % 59.6 idi. Bu rakamlar gösteriyor ki, enflasyon hızındaki azalma temayülü şimdilik çok az da olsa devam etmektedir. Bu arada bazı yayın organlarında ücretlerdeki artış oranlarından memnun olmayan çalışan ve emekli kesiminin şikayetleri dolayısıyla, fiyat endekslerinin gerçeği yansıtmadığı şeklinde görüşler yer almakta dolayısıyla Devlet İstatistik Enstitüsü''nün rakamlarının yanlışlığı üzerinde durulmaktadır. Hatta daha ileri gidilerek fiyat artışlarının kasten az gösterildiği belirtilmektedir.
Çeşitli zamlarla beraber vergi artışlarının ve deprem vergisinin piyasayı çalkalandırdığı bir dönemde ilan edilen geçen aydaki fiyat artışları aslında 30 gün içindeki hareketleri yansıtmaktadır. Halbuki çalkantı yapan olaylar Kasım''ın ikinci yarısında oluşmuştur.
Bu itibarla kamuoyunu rahatsız eden fiyat hareketleri Kasım ayının durumunu yansıtmamaktadır. Söz konusu şikâyetlere yol açan faktörlerin etkisi Aralık''ta görülecektir. Bu itibarla Devlet İstatistik Enstitüsü''nün rakamlarından şüphe etmek doğru değildir.
Ticaret Bakanı olduğumuz 1980-1983 döneminde fiyat hareketleri Bakanlığımızca ve İstanbul Ticaret Odası''nca ayrı ayrı yayınlanırdı. O sırada Ticaret Bakanlığı rakamları ile İstanbul Ticaret Odası''nınkiler arasında zaman zaman farklar olurdu. Biz sorumlu bir kişi olarak, kamuoyunda yanlış intibalar uyandırmamak maksadıyla fiyat endekslerinde herhangi bir hata olmaması için aşırı bir titizlik gösterirdik. Hatta o kadar ki, bir defasında endekslerden sorumlu görevliye, "sakın hükümeti kollamak için rakamları sempatik hale getirmeye yeltenmeyin" diye söylediğimizde o da cevaben "bu imkânsız, bunu yapmağa kalksam beni sevmeyenler bunu hemen basına ulaştırırlar" demişti.
Neticede son olarak ifade edelim, işin içinde üç yıl yaşadığımız için biliyoruz ki, fiyat endekslerinde doğrulara ters düşen herhangi bir hoşa gitmeyen durum sözkonusu olamaz.
Bu itibarla ilân edilen Kasım ayı fiyat endekslerinin ve bundan sonra belirleneceklerin doğruluğu konusunda tartışma yapılmasına gerek olmadığını ifade etmek istiyoruz.
