ABD, Çin'in Ay yarışındaki hamlelerine karşılık Lunar Gateway projesini durdurup kaynaklarını Ay yüzeyinde kalıcı bir üs kurmaya yönlendirirken, Elon Musk da Ay'da bir şehir kurma önceliğiyle bu alana odaklanıyor.
NASA, Ay yörüngesinde hizmet vermesi planlanan Lunar Gateway uzay istasyonunu duraklatarak kaynaklarını Ay yüzeyinde kalıcı bir üs kurmaya yönlendirdi.
Yeni takvime göre 2028'e kadar Ay yüzeyindeki 20 milyar dolarlık üs hazırlıklarının tamamlanması hedefleniyor.
Çin, 2030'a kadar Ay'a astronot gönderme ve 2035'e kadar kalıcı bir istasyon kurma planları yapıyor.
Elon Musk, daha önce 'Ay sadece bir dikkat dağıtıcıdır' demesine rağmen, SpaceX'in önceliğini Ay'da 'kendi kendine büyüyen bir şehir' kurmaya kaydırdığını açıkladı.
Ay'daki su buzları, helyum-3 rezervleri ve güney kutbundaki karanlık kraterler jeostratejik veriler haline geldi.
Uzay hukuku henüz kimin neye sahip olabileceği veya kimin nereye yerleşebileceği konusunda cevap veremiyor.
Uzay yarışının tozlu raflarından inen Apollo ruhu, bugün Washington koridorlarında yeniden canlandırılmaya çalışılıyor ancak bu kez senaryo çok daha sert, takvim çok daha sıkışık.
NASA geçtiğimiz günlerde fazla gündeme gelmeyen önemli bir karar açıkladı.
Yıllardır üzerinde çalışılan, milyarlarca dolarlık yatırım yapılan ve uluslararası ortaklarla parça parça inşa edilen projede yön değişikliğine gidildi. Ay yörüngesinde hizmet vermesi planlanan “Lunar Gateway” uzay istasyonu fiilen duraklatıldı.
NASA, odağını bu projeden çekerek kaynaklarını doğrudan Ay yüzeyinde kalıcı bir üs kurmaya yönlendirdi. Yeni takvime göre 2028’e kadar hazırlıkların tamamlanması yönünde peşi sıra talimatlar verildi.
Rota değişikliğinin cevabı aslında hiç de gizli değil. O rekabetin adı şu an Çin.
ABD'nin adımlarını sıkıca takip eden Pekin yönetimi de 2030 yılına kadar Ay'a astronot gönderme ve 2035’e kadar kalıcı bir istasyon kurmak için kolları sıvadı.
Süper güçlerin gözü burada: Kuralları henüz yazılmadı
NASA ise yörüngede beklemek yerine doğrudan yüzeye inerek Çin’den önce stratejik noktaları kontrol altına almak için gün saymakta.
Jared Isaacman'ın açıkladığı tabloya bakıldığında yörünge istasyonu için üretilen parçalar artık Ay yüzeyindeki 20 milyar dolarlık üsse aktarılacak. Robotik iniş araçları, drone filoları, nükleer enerji altyapısı... Bunların hepsi tek bir sorunun cevabı aslında: Ay'da nasıl kalınır? Isaacman son yaklaşımlarını Apollo dönemine benzetiyor. Haksız da sayılmaz.
Çünkü Çin ve Rusya da aynı şeyi hedefliyor. Ayda uzun süre kalmak çok zor. İki programın da geleceği nükleer enerjiye bağlı. Tam da bu noktada NASA, Ay’daki nükleer hakimiyetini Mars’a uzanan o geniş koridorun ilk yakıt istasyonu olarak kurguluyor.
Space Reactor 1 Freedom” adlı uzay aracının 2028 sonuna kadar Mars’a fırlatılmasıyla birlikte yeni bir dönemin kapısı aralanacak.
Tarihi görevle birlikte nükleer elektrikli itki sistemleri, ilk kez laboratuvar camlarının arkasından çıkarılıp derin uzayın zorlu gerçekliğine teslim edilecek.
Mars'a ulaştığında ise yüzeyi tarayacak özel helikopterler devreye girecek. Tüm bu sistem, aynı nükleer altyapıyla çalışacak.
Artemis programının kalbinde, Elon Musk'ın SpaceX'i ile Jeff Bezos'un Blue Origin şirketlerinin NASA için Ay'a iniş araçları geliştirmek üzere yarıştığı "astronot Ay iniş aracı" programı yer alıyor. Her ikisi de 2028'de Ay'a ilk mürettebatlı inişi hedefleyen iki şirket, takvimin oldukça gerisinde kalmış durumda.
MUSK VE PEKİN AYNI PARSEL İÇİN KARŞI KARŞIYA
Uzay yarışının özel sektör cephesine ise Elon Musk, manevra yapmış durumda. Daha önce "Ay sadece bir dikkat dağıtıcıdır" diyen Musk, rotasını 180 derece kırarak SpaceX’in önceliğini Ay’da "kendi kendine büyüyen bir şehir" kurmaya kaydırdığını açıkladı.
Süper güçlerin gözü burada: Kuralları henüz yazılmadı
SpaceX’i Pekin’in planladığı "Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu" ile en verimli ay arazileri ve kaynakları için doğrudan bir kapışmanın içine sokuyor.
Su buzları, helyum-3 rezervleri ve güney kutbundaki karanlık kraterler, artık salt bilimsel merakın sınırlarını aşarak jeostratejik birer veri haline geldi.
Söz konusu bölgeler, derin uzay ekonomisinin can damarı olan enerji üretimi, hammadde yönetimi ve kalıcı lojistik merkezlerin inşası noktasında belirleyici birer odak noktasına dönüşüyor. Özellikle nükleer füzyon ve yerinde kaynak kullanımı (ISRU) teknolojileriyle birleşen bu rezervler, uzay faaliyetlerini "keşif" odaklı bir süreçten "yerleşik güç" odaklı bir egemenlik mücadelesine taşıdı.
Öte yandan Uzay hukuku henüz bu soruların cevabını veremiyor: Kim neye sahip olabilir, kim nereye yerleşebilir? O boşluğu dolduracak olan muhtemelen bir antlaşma değil, Ay yüzeyindeki ilk kalıcı bayrak olacak.
Süper güçlerin gözü burada: Kuralları henüz yazılmadı
