Bazı nasihatler bir ömre yol gösterir. Onların kıymeti, yalnız okunup beğenilmekle değil, yaşanmakla anlaşılır.
İnsanlara din bilgilerini öğreten, güzel ahlâk kazanmaları için yol gösteren ve günlük işlerini yaparken de Allahü teâlâyı unutmamayı, O’nun rızasına uygun yaşamayı esas alan, “halk içinde Hak ile olmak” diye ifade edilen Hâcegân yolunun rehberi Abdülhâlık Goncdüvânî hazretleri, talebesi Hâce Evliyâ-i Kebîr hazretlerine yaptığı nasihatlerin bazısında şöyle buyurmuştur:
“Kimseyi hakir görme!” Mal, makam ve bilgi, insana başkasını küçümseme hakkı vermez. Fakirin kıyafetini, yaşlının yavaşlığını, bir kimsenin konuşmasını alaya almak, gönüldeki kibrin dilimize yansımasıdır. Bize verilen nimetler, övünme değil, şükür vesilesidir. Âyet-i kerimede mealen buyuruldu ki: “Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme.” [Lokmân sûresi, 18] Peygamber Efendimiz de buyurdu ki: “Kibir, hakkı reddetmek ve insanları küçük görmektir.” [Müslim]
“Kimse ile münakaşa etme!” Her söze cevap yetiştirmek, her konuşmadan galip çıkmak zorunda değiliz. Hakikati anlatırken maksadımız, karşımızdakini mahcup etmek değil, doğruyu bulmasına yardımcı olmak olmalıdır. Aile içinde veya bir mesajlaşmada, yazışmada başlayan çekişme, yılların muhabbetini zedeleyebilir. Resûlullah efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) “Haklı olduğu hâlde tartışmayı terk eden kimseye cennetin kenarında bir köşk verileceğine kefilim.” [Ebû Dâvûd] buyurdu. Öfkeyle söylenecek bir sözü yutmak daha hayırlıdır.
“İnsanlardan bir şey istememek ve kendine hizmet ettirmemek.” Bu nasihatte, kanaat ve tevazu vardır. Yapabileceğimiz işleri başkasına yüklememeli, yakınlarımızın emeğini kendimize borç saymamalıyız. İhtiyaç hâlinde yardım istemekle, sürekli bekleyen ve emreden bir alışkanlık edinmek aynı değildir. Evde bir işi üstlenmek, yardımcı olmak, yorulanın yükünü paylaşmak da bu nasihatlerden alacağımız derslerdendir.
“Yenisine ihtiyaç yokken mevcut elbiseyle yetinmek.” Gönlü gösterişten koruyan bir terbiyedir... Temiz ve düzgün giyinmeli; israfa, başkalarıyla yarışmaya ve bitmeyen alışveriş hevesine kapılmamalıyız Kullanılabilir eşyayı sırf yenisi çıktı diye değiştirmeden önce düşünmeliyiz: Gerçekten ihtiyacımız mı var, yoksa nefsimizin arzusuna mı uyuyoruz?
“Gözlerin yaşlı, amelin temiz olsun.” Bu öğüt, başkasının kusurunu saymak yerine kendi hatamıza üzülmeye, tövbeye ve ihlâsa çağırır. İyiliklerimizi insanların takdiri için değil, Allahü teâlânın rızası için yapmalıyız. Evliyâyı ve âlimleri sevmeli, kitaplarını okumalı, nasihatlerine uymalıyız.
“Sermayen fıkıh, din bilgisi, evin mescid olsun.” Dinimizi doğru kaynaklardan öğrenmek, öğrendiğimizle amel etmek ve mescide devam etmek hayatımızın esası olmalıdır. Evlerimiz de namazla, Kur’ân-ı kerimi ve kıymetli kitabları okumakla ve duayla huzur bulmalıdır. Çocuklarımız nasihatlerimizi işitirken güzel davranışlarımızı da görmelidir. Fâni hayatı çok iyi değerlendirip ebedî saadete yürümeliyiz...


