Türkiye Kliniği - Şizofrenide uygun tedavi ve aile desteği çok önemli

Kayseri’den okurumuz Nuray Dabak’ın şikâyeti üzerine şizofreni ve tedavisini doktorlarımıza sorduk. Psikiyatri Uzmanı Havva Afşaroğlu cevapladı...

Psikiyatr ve psikologlarımız sorularınızı bekliyor
doktorum@tg.com.tr

Şizofreni, kişinin düşünce sürecini, algılamasını, yargılamasını, gerçeği değerlendirmesini, duygularını ve davranışlarını etkileyen kronik seyirli bir beyin hastalığıdır. Bu hastalarda dış dünyayı algılamakta sorunlar olmakta, gerçeklik algıları bozulmaktadır. Gerçekte var olmayan uyaranlar algılamasına (ses işitmesi, görüntü görmesi gibi), gerçekte olmayan olaylara, durumlara inanmasına, gerçek dışı düşüncelere katı bir şekilde tutunmasına sebep olur. Bu süreçte soyut düşünme becerisinde bozulma, düşünce üretiminde azalma, duyguları tanıma ve ifade etme yeteneğinde bozulma görülür. Bu durum kişinin dış dünyadan uzaklaşarak içine kapanmasına, toplumdan uzaklaşmasına, özbakımında azalmaya ve sosyal iletişim kurmasında bozulmaya sebep olur. Görülme sıklığı yaklaşık yüzde bir oranındadır, erkeklerde kısmen daha çok saptanmaktadır. Genellikle genç yaşlarda başlayan ve ömür boyu süren bir hastalıktır.

DAVRANIŞLARI DEĞİŞİR

Hastalarda gerçekle uyuşmayan düşünceler, gerçekte var olmayan durumlara yoğun inanışlar vardır. “Bana zarar verecekler, benim hakkımda konuşuyorlar, beni kamera ile izliyorlar” gibi düşünceler sıklıkla görülebilir. Gerçekte var olmayan görüntüler, sesler ve duyular hissedilebilir. Dezorganize konuşma, tuhaf davranışlar, içe kapanma, kimseyle görüşmeme, saldırgan tutum ve davranışlar görülebilir. Şizofreni hastalarında şiddet ve suç oranı toplum genelinden çok da farklı olmamaktadır. Şu ana kadar yapılan araştırmalar ile hastalığın sebebi tam olarak aydınlatılamamıştır. Bulunan kanıtlar eşliğinde çok sebepli bir hastalık olduğu, birçok faktörün beynin kimyasal yapısında ve koordinasyonlu çalışmasında bozulmaya neden olup algılama ve düşünme süreçlerinin bozulduğunu göstermektedir. Hastalık gelişiminde genetik faktörlerin önemli olduğu, ailede, özellikle birinci derece yakınlarda hastalığın olması kişilerde şizofreni olma riskini arttırdığı gösterilmiştir. Kişinin bazı virüslere maruz kalması, gebelik ve doğum sırasında oluşan olumsuzluklar, psikoaktif madde kullanımı, kişinin hayatında kayıp, yas, göç gibi travmatik olaylar yaşaması riski arttıran sebeplerdendir. Bunların hiçbiri tek başına şizofreni oluşmasına neden olmaz, ancak hastalık oluşmasını etkiler.

Psikiyatri Uzmanı Havva Afşaroğlu

İLAÇ TEDAVİSİ ESASTIR

Şizofreni hastalığındaki belirtiler uygun tedaviler kullanıldığında belirgin şekilde gerilemekte, kişilerin işlevsellikleri belirgin şekilde düzelmektedir. Tedaviye iyi yanıt veren hastalar normal işlevselliklerini ve hayatlarını sürdürebilmektedir. Ancak bazı durumlarda da yeti yitimlerine neden olup desteğe ihtiyaç duyabilirler. Hastalığın tedavisinde ilaç tedavileri esastır ancak psikoterapiler ve psikolojik destek içeren yöntemlerle birlikte kullanılması önerilir. Hastalığın kronik seyri, atakların sık tekrar etmesi nedeniyle ilaç tedavileri uzun süreli olmalıdır. Tedavi uyumu olmayan hastalarda aile desteği oldukça önemlidir. Tedavi uyumu kötü, kendisine ve çevresine zarar verme ihtimali olduğunda hastaneye yatırılarak tedavisinin yapılması gerekmektedir. Bu dönemlerde elektroşok tedavisi (EKT) eklenebilir. İlaç tedavisinin yanı sıra psikoterapi, aile terapisi ve toplum ruh sağlığı merkezlerinde uygulanan yöntemlerle uyumu ve kişinin işlevselliği artmaktadır.