Mekke ve Medine’nin ilk fotoğrafları! Tarihin objektifinden 146 yıllık miras

HABER MERKEZİ — Bundan tam 20 yıl önce, 2006 yılında gün yüzüne çıkarılan ve büyük yankı uyandıran "Sultan 2. Abdülhamid Han’ın Yıldız Albümleri’nden Mekke ve Medine" koleksiyonu, bugün hâlâ tarihin en önemli görsel belgeleri olma özelliğini koruyor.

Albay Sadık Bey’in 1880 yılında çektiği o kareler, artık çoğu yerinde yeller esen Osmanlı mirasını 2026 yılına taşıyan birer zaman makinesi görevi görüyor.

Biz de Sadık Bey'in 146 yıl önce çektiği o fotoğrafları Turkiyegazetesi.com.tr ekibi olarak yapay zeka yöntemi kullanarak tekrar renklendirdik. 

BİR DÖNEMİN TANIKLARI: YOK OLAN KALELER VE KIŞLALAR

Fotoğrafçılık merakıyla tanınan Sultan 2. Abdülhamid Han'ın Albay Sadık'a çektirdiği Mekke ve Medine'nin ilk fotoğrafları 2006 yılında, 'Yitik Hazine Yayınları' tarafından yayınlanmıştı.

Fotoğraflar, Osmanlı padişahlarının Mekke ve Medine'de yaptırdığı ve bugün büyük çoğunluğu var olmayan çeşitli eserlere de tanıklık ediyor.

Bunlar arasında Mekke'de 3. Selim tarafından 1800-1801 tarihleri arasında yaptırılan Fülfül Kalesi ve 1806 yılında yaptırılan Hind Kalesi ile Sultan 1. Abdülhamid Han döneminde Mekke'nin dış saldırılarından korunması amacıyla 1781-1783 yılları arasında yaptırılan ancak 2002 yılında yıkılan Ecyad Kalesi dikkat çekiyor.

Fotoğrafta, I. Abdülhamid Han'ın 1783 yılında Mekke'yi dış saldırılardan korumak için yaptırdığı ancak 2002 yılında Suudlar tarafından yıkılan Ecyad Kalesi ve Kâbe bütün ihtişamıyla duruyor. (Fotoğraf yapay zeka kullanılarak renklendirilmiştir.)

Ayrıca Mekke'deki 1 milyon kuruş gibi yüksek bir meblağ harcanan Hamidiye Kışlası, Türk dağı bitişiğindeki tepe üzerinde yapılan Gayretiye Kışlası'nın fotoğrafları da geçmişe ışık tutuyor.

Gayretiye Kışlası: Türk dağı bitişiğindeki tepe üzerinde yükselen ve 2. Mahmut döneminde inşa edilen bu yapı, dönemin mimari vizyonunu sergiliyor.

Eserde, Efendimizin annesi ve eşi Hazreti Hatice'nin Cennetü'l Mualla Mezarlığı'ndaki türbelerinin fotoğrafları da albümün en ilgi çekici görüntülerinden.

Fotoğrafların belirli bir sıraya göre verildiği albümde, fotoğraflı kısım, Mekke ve Medine'yi gösteren bir harita ile başlıyor.

Eserin en sonunda ise panoramik olarak çekilmiş ve dijital ortamda birleştirilmiş 6 parçadan oluşan Mekke ile 12 parçadan oluşan Medine fotoğraflarına yer veriliyor.

Fotoğrafların belirli bir sıraya göre verildiği albümde, fotoğraflı kısım, Mekke ve Medine'yi gösteren bir harita ile başlıyor.

Eserin en sonunda ise panoramik olarak çekilmiş ve dijital ortamda birleştirilmiş 6 parçadan oluşan Mekke ile 12 parçadan oluşan Medine fotoğraflarına yer veriliyor.

Albay Sadık Bey'in 1880 yılında çektiği Kâbe'nin ilk fotoğraflarından biri...

Albümde bulunan bazı ilginç bilgiler:

-Medine'de yer alan Mescid-i Nebevi'nin inşaatında kullanılan eserlerin en kaliteli malzemeden yapılmasına çalışılmış ve mescit içinde Türk çinileri kullanılmış. 

-Sel baskınları ile tahrip olan Kâbe; Sultan 4. Murat, Sultan 2. Mustafa ve Sultan Mehmed Reşad tarafından tamir ettirilmiş. 

-Kanuni zamanında Mekke'ye ilk medreseler yaptırılmış ve bu medreselerin planları Mimar Sinan'a çizdirilmiş. 

-Osmanlılar döneminde bölgede yaşanan su sıkıntısının giderilmesi için ciddi çalışmalar yapıldı. Arafat'ta bulunan Ayn-i Zübeyde kuyularından Müzdelife ve Mekke'ye ulaşan su yolları genişletilmiş ve tamir görmüştü. 

-Kanuni'nin kızı Mihrimah Sultan, su yolunun tamiri için 50 bin altın göndermiş; 1573'te tamamlanan tamirat üzerine su yollarının açılışı yapılmıştı.

Beytüddin Hükümet Konağı ve Osmanlı askerleri

Beytüddin Hükümet Konağı ve Osmanlı askerleri (Yapay zeka yöntemiyle renklendirilmiştir.)

MEKKE'NİN KALBİNE HANÇER!

Osmanlı Devleti, Mekke’de Kâbe’den yüksek bina yapılmasına asla izin vermiyordu. Bu kararın temelinde, Kâbe’ye duyulan derin hürmet ve tevazu anlayışı yatıyordu.

Asırlar boyunca bu adabı gözeten Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardından Mekke 1924’te Suudi hâkimiyetine geçti.

Günümüzde ise Mekke ve çevresinde 12 milyon metrekarelik bir proje konuşuluyor. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2025 yılında açıkladığı 'King Salman Gate' projesi Mescid-i Haram'ı içine alıyor. Proje, Mekke'nin kalbi olan Kabe’yi sivri uçları olan dev kulelerle kapatıyor.

Geçen yıl Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın açıkladığı 'King Salman Gate' projesi ise 'Mekke'nin kalbine hançer' olarak nitelendiriliyor.

Mescid-i Haram'ı içine alan proje, Mekke'nin kalbi olan Kabe’yi sivri uçları olan dev kulelerle kapatıyor.