"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler
"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler "Bu görsel AI desteğiyle oluşturulmuştur."
Ekran başında sanal hediye bekleyen yayıncılar, slime’dan halaya, duadan zikre kadar farklı gösterilerle izleyici toplamaya çalışıyor. Çocukların da takip ettiği yayınlar, emek vermeden köşeyi dönme hayalini besleyerek eğitim ve çalışma hayatına yönelik algıyı tehdit ediyor.
Sosyal medyanın algoritmik çarkları, her gün insanı hayrete düşüren yeni bir akımla dönmeye devam ediyor. Son dönemin TikTok’taki bir numaralı gündemi olan “slime dilenciliği”, artık masum bir çocuk eğlencesi veya hobi olmaktan çok uzakta.
Binlerce kişi sıraya girdi, TikTok’ta slimedan sonra bir rezillik daha! Hediye kılıflı kara para yağmuru dakikalarca sürdü
Sanal hediyeler uğruna şekilden şekle giren, kafasına kese kâğıdı geçiren ya da hamam böceği animasyonlarıyla saatlerce slime yoğuran yayıncılar, tek bir gecede milyonluk kazanç iddialarıyla gündeme geliyor.
"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler
İddialara göre bir yayıncı tek gecede 3 milyon TL kazanırken, bir diğeri bu akımdan toplamda 5 milyon TL gelir elde ettiğini savunuyor. Ancak işin boyutu sadece dijital bir garabetle sınırlı kalmıyor; ardında kültürel yozlaşma tartışmaları, sağlık tehditleri, okuldan soğuma riski ve milyarlarca liralık para hareketlerine ilişkin kara para aklama iddiaları bulunuyor.
Ünlü şarkıcı Alihan da slime yayınlarına katıldı! İstediği hediyeyi alamayınca olanlar oldu
İzleyiciler, gerçek parayla satın aldıkları jetonlar üzerinden yayıncıların slime karışımına tıraş köpüğü, sim veya renklendirici ekletiyor. Slime yayınlarının ardından yeni bir yazılımla bağış karşılığında halay çekilen ve sıra gecelerine katılınan yayınlar başladı.
Bununla da yetinilmedi; para karşılığında dua ve zikir halkalarına katılım sağlanan yayınlar ortaya çıktı. Her gün yeni bir kazanç modelinin geliştirildiği platformda sanal hediyeler âdeta dijital dilenciliğe dönüştü.
"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler
TikTok’ta büyüyen rezillik! Milyonluk kazancı duyan yayına koştu, 7’den 70’e herkes slime yapıyor
İddialara göre suç gelirlerinden elde edilen paralar, çeşitli işlemlerden geçirilerek “jeton” adı altında yayıncılara gönderilen sanal hediyelere dönüştürülüyor. Nitekim Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmada, yasa dışı bahis ve diğer suçlardan elde edilen gelirlerin TikTok fenomenlerine gönderilen sanal hediyelerle aklanmaya çalışıldığı tespit edildi. Ankara merkezli 8 ilde düzenlenen operasyonda 11 şüpheli yakalandı.
MASAK incelemesinde şüphelilere ait son 6 yılda toplam 1 milyar 928 milyon 362 bin 722 lira 98 kuruşluk para hareketi belirlendi.
"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler
Furyanın en endişe verici tarafı ise çocukların da bu yayınlarda yer alması. Kolay yoldan para kazanan yayıncıları gören çocuklar, emek ve eğitim yerine kısa sürede yüksek kazanç elde etme hayaline kapılabiliyor. Bu durumun çocukların meslek algısını ve gelecek beklentilerini olumsuz etkileyerek okuldan uzaklaşmalarına yol açabileceği değerlendiriliyor.
ÇOCUKLAR EMEĞİN DEĞERİNİ KAYBEDİYOR
Sorularımızı cevaplayan Eğitim Sosyoloğu Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, TikTok’taki akımları ve hediye toplama odaklı canlı yayınları yalnızca eğlence olarak görmemek gerektiğini belirterek, bu yayınların çocukların psikolojik, sosyal ve akademik gelişimlerini etkilediğini söyledi.
En büyük tehlikenin çocukların başarı ve emek algısının değişmesi olduğunu vurgulayan Kamer, yıllarca eğitim alarak meslek sahibi olmaya çalışan insanlarla birkaç dakikalık canlı yayınla yüksek kazanç elde ettiği düşünülen kişileri karşılaştıran çocukların “Neden okuyayım, ben de canlı yayın yaparak para kazanırım” düşüncesine kapılabildiğini ifade etti.
Prof. Dr. Kamer, bu durumun eğitime yönelik motivasyonu ve uzun vadeli hedeflere bağlılığı zayıflatabileceğini kaydetti. Sürekli değişen görüntüler, anlık ödüller ve sanal hediyelerin çocukların dikkat, sabır ve öğrenme alışkanlıklarını olumsuz etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Kamer, bilgi, beceri ve emek yerine popülerliğin öne çıkmasının çocukların değer yargılarını dönüştürdüğünü dile getirdi.
"Okuyup da ne olacağım?" dedirten dijital virüs yayılıyor: Diploma değil jeton peşindeler
Daha fazla hediye kazanmak uğruna sergilenen davranışların, kendini teşhir etmenin veya küçük düşürücü davranışlara katlanmanın para kazanmanın doğal bir yolu olduğu algısını oluşturabildiğini söyledi.
Çocukların siber zorbalık, mahremiyet ihlali, dolandırıcılık, manipülasyon ve ekonomik sömürü gibi risklerle karşı karşıya kalabildiğine dikkati çeken Kamer, sanal hediyelerin kontrolsüz harcamayı ve sürekli onay arayışını teşvik edebildiğini belirtti. “Burada asıl mesele çocukların ne izlediğinden çok, izlediklerinden nasıl bir hayat dersi çıkardığıdır” diyen Kamer, çözümün yalnızca yasaklamak olmadığını; ailelerin bilinçlenmesi, okullarda dijital okuryazarlığın güçlendirilmesi ve platformların denetlenmesi gerektiğini vurguladı. Kamer “Bir toplum için en büyük tehlike, çocukların emeğin değerini kaybederek kolay kazancı başarı olarak görmeye başlamasıdır. Çocuklarımızın gelecek hayallerini sanal jetonların belirlemesine izin vermemeliyiz” ifadelerini kullandı.
