Ankara'nın önceliği diyalog oldu: Gerginlikler yerini iş birliğine bıraktı

2021 Türk dış politikasında normalleşme yılı oldu. Körfez’le normalleşme sürecine girilirken, Güney Kafkasya’da yeni süreç başladı. ABD ile ortak mekanizma kuruldu. Mısır ile istişari görüşmeler yapıldı.

Selçuk BÖKE

Türk dış politikasında 2021 yılı oldukça hareketli geçerken, Ankara’nın önceliği diyalog ve işbirliğinden yana oldu. Türkiye ile gerginlik yaşayan ülkelerle buzlar erirken, Körfez’le normalleşme sürecine girildi. Türkiye ve Azerbaycan’ın öncülüğünde Güney Kafkasya’da yeni bir sayfa açıldı. Afrika ile işbirliği arttı. ‘Yeniden Asya’ politikası ile Çin başta olmak üzere Asya ve Güney Asya ülkeleriyle ekonomik ilişkiler gelişti. Orta Asya’da Türkiye’nin varlığı güç kazandı. Türki Cumhuriyetler ile sıkı bağlar güçlendirildi. ABD ile sorunların çözümü için ortak mekanizma kuruldu. Rusya ile Soçi Zirvesi sonrası ilişkiler ivme kazandı.

BAE İLE NORMALLEŞME

Körfez bölgesi ülkeleri arasındaki siyasi kriz ve bölgesel rekabet 2021 yılında başlayan normalleşme süreçleriyle yeni bir hal aldı. Türkiye de bölge ülkelerinden bir süredir gerginlik yaşadığı Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yumuşama sürecine girdi. 24 Kasım’da Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed Bin Zayed’in 10 yıllık aranın ardından Ankara’ya geniş kapsamlı bir ziyaret düzenlemesi ile ilişkiler farklı bir boyut kazandı. İki ülke arasında birçok alanda işbirliğini kapsayan 10 ayrı anlaşma imzalandı.

GÜNEY KAFKASYA’DA YENİ SAYFA

Yıl sonuna doğru Türkiye ve Azerbaycan’ın öncülüğünde Güney Kafkasya’da yeni bir sayfa açıldı. Bölge ülkeleri arasında Güney Kafkasya’da sorunların çözümüne katkı sağlamak, istikrar ve işbirliğini geliştirmek amacıyla altılı platform kuruldu. Ayrıca, Türkiye ve Ermenistan uzun bir aradan sonra normalleşme sürecine girdi. Ankara ve Erivan karşılıklı özel temsilci atandı.

ABD İLE İLİŞKİLERİ ONARIM MEKANİZMASI

İtalya’nın ev sahipliğinde düzenlenen G20 liderler zirvesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Biden’ın 70 dakika süren görüşme sonrası iki ülke arasında sorunların çözümü ve ilişkilerin onarımı konusunda ortak mekanizma kuruldu. Belirlenen yol haritasına göre, iki ülkenin Dışişleri Bakanlıkları, Savunma Bakanlıkları ve güvenlik danışmanlarının başta S-400, F-35, terör örgütleri FETÖ ve PKK/YPG konusunda sıkı temas kurması konusunda mutabık kalındı.

RUSYA İLE İLİŞKİLER İVME KAZANDI

Rusya ile başta Suriye olmak üzere Libya ve Ukrayna konusunda fikir ayrılığı olsa da Eylül ayında Soçi’de gerçekleştirilen zirvesinin ardından ilişkilerin çok yönlü geliştirilmesi için mutabakat sağlandı. Çin, Japonya ve Güney Kore’yi geçerek Asya-Pasifik Ülkeleri arasında Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı hâline geldi. Türkiye ve Çin arasında ticaret hacmi 30 milyar dolara yaklaştı.

TÜRK DÜNYASI İSTANBUL’DA BULUŞTU

Ortak dil, tarih ve kültür bağlarına sahip olduğumuz Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’yle ilişki ve işbirliği her alanda geliştirildi. Türk dünyasında bütünlüğü simgeleyen Türk Devletler Teşkilatı Zirvesi İstanbul’da gerçekleştirildi.

3. Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi - İstanbul

AFRİKA İLE SIKI İŞ BİRLİĞİ

Afrika ile iş birliği 2021 yılında daha ileri boyutlara taşındı. İstanbul’da iki büyük Afrika zirvesi düzenlendi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu yıl da Afrika turuna çıktı. Mısır ile normalleşme adımları atılarak, yeni bir süreç başladı. İlki Kahire’de diğeri Ankara’da olmak üzere dışişleri bakanlıkları arasında istişari görüşmeler gerçekleştirildi.

AB İLE İLERLEME SAĞLANAMADI

AB ile ilişkilerde ise ilerlememe sağlanamadı. AB tarafından vize serbestisi, Gümrük Birliği Anlaşması’nın güncellenmesi, yeni fasılların açılması ve 18 Mart mutabakatının revize edilmesi gibi sözler yerine getirilmedi. Yunanistan ile ilişkilerde ise gerginlik sürdü.