Özbekistan seyahat notları: Taşkent

Özbekistan hakkında dinlediklerim ile gördüklerim arasında çok fark var.

Gitmeden önce ülkeyi ziyaret eden İrfan Özfatura ağabey ile görüştüm. İlk ziyaretini 1990’lı yıllarda yapmış, son ziyareti ise 2017 yılına aitti.

9 yıl öncesine dair Taşkent ziyaretini fotoğraflarla anlattı. Çarşısından şehitler müzesine, Hazreti İmam Mescidi’nden Taşkent’in caddelerinde çektiği kayıtlara kadar baktık.

Ancak o fotoğraflarda gördüklerimle şimdi gördüklerim arasında bariz farklar var. Bunlar aslında 9 yılda Şevket Mirzoyev’in reformlarıyla yaşanan farklardı.

İSLAM MEDENİYETİ MERKEZİ

Taşkent’te bizim ilk adresimiz İslam Medeniyeti Merkezi oldu.

Oradaki tam adı “Islom Sivilizatsiyasi Markazi”. Bu müze, Cumhurbaşkanı Mirzoyev’in 9 yıldır ince ince işlediği bir proje.

Külliye, şehrin merkezinde sanki Timur devrinden kalma bir saray gibi inşa edilmiş.

Maveraünnehr mimarisinin bütün estetik unsurları, sembol ve motifleri mermer taşlar oyularak, en kaliteli seramiklere işlenerek bu binada toplanmış.

Gözlerinizi alan tam ortasındaki muhteşem kubbenin altında, yani merkezin merkezinde Hazreti Osman efendimizin Kur’an-ı Kerim’i bulunuyor.

Müzeye dair detaylar ayrı bir yazı konusu...

Devlet burayı ülkedeki İslami hayatın da merkezi olması için tasarlamış. İçinde Özbekistan’ın tarih boyunca İslamiyet’ten önce ve sonrasına dair bütün geçmişini okuyabiliyorsunuz.

Son teknoloji sergi teknikleri ve animasyonlarla bir araya getirilen tarihi eserler sizi asırlar öncesine götürüyor.

Ziyaretçiler buraya en azından bir gününü ayırmalı. Etrafındaki tarihi yapıları ve yakınındaki büyük âlim Ebubekir Keffal Şaşi Hazretlerini ziyaret ederek günü tamamlamalı.

ULUSLARARASI MEDYA FORUMU

Özbekistan’ı ziyaret sebebimiz Uluslararası Medya Forumu vesilesiyleydi.

İslam Medeniyeti Merkezi ev sahipliğinde düzenlenen forumda ülkenin İslam medeniyetine tarihi katkısı “dün, bugün ve yarın” perspektifleriyle ele alındı.

Yani her bir konuşmacı İslam medeniyeti üzerinden günümüz medya kurumlarına mesajlar verdi.

Aslında bu forum merkezin de bir tanıtım lansmanıydı.

Biz de Türkiye Gazetesi ve TGRT Belgesel adına buradan haber ve röportajlarımızla forumun nabzını tuttuk.

Merkezdeki yazma eserlerden, tarihi materyallere kadar birçok unsur üzerinden çağdaş İslam algısı sorgulandı.

Radikal hareketlere karşı İslam âlimlerinin medeniyet kuran ve Müslümanlara altın çağ yaşatan eserlerine dikkat çekildi.

İmam Buhari, İmam Maturidi, Uluğ Bey, Harezmi, Şah-ı Nakşibend, Hace Ubeydullah Ahrar, Zengi Ata gibi âlimlerin din ve fen ilimlerini aynı potada birleştirdikleri İslam anlayışına vurgular yapıldı.

Euronews ve CNN gibi global medya kuruluşları ile Arap ülkelerinden Afrika’ya, Türk devletlerinden Çin, Pakistan ve Malezya’ya kadar birçok ülkeden medya temsilcileri bu konuşmaları dinledi, haberler hazırlayarak servis etti.

35 YIL GERİDE KALDI

Programımızın forum dışındaki en mühim kısmı son akşam “Yeni Taşkent” bölgesinde oldu.

Özbekistan’ın müstakilliğinin 35. yıl dönümü kutlaması Cumhurbaşkanı Şevket Mirzoyev’in konuşması ve akabindeki gösteriyle gerçekleşti.
Burada pek çok sanatçı çıkarak konserler verdi. Bazen yerel bazen modern şarkılarla Özbek halkı eğlendi.

Kutlamada en çarpıcı ve dikkat çeken kısım ülkenin tarihi geçmişine dair animasyonlu tiyatral gösteriydi.

Tarih boyunca bölgede kurulan devletler zikredildikten sonra Sovyet dönemine gelindiğinde önce ekran karanlığa döndü. Ardından kanlar akmaya başladı ve Özbek tiyatrocular SSCB döneminde yaşananları canlandırdı.

Komünistlerin şehit ettiği Müslümanlar, pamuk tarlalarında zulmedilen kadınlar, evlerinden koparılarak zorla çalıştırılan erkekler… Ve ardından bu zulüm yıllarından kurtularak müstakilliğin ilan edilmesi. 1991 yılına ait tarihî görüntüler…

Peki 35 yıl boyunca Özbekistan neler yaşadı, nasıl bir mücadele verdi?

Bunlar da hep ayrı birer yazı konusu.

Yeni Taşkent’te yapılmakta olan akıllı şehre bakınca ülkenin bu kısa sürede çağ atladığını görebiliyoruz. Proje tamamlanınca Maveraünnehr bölgesinde müthiş bir cazibe merkezi faaliyete geçecek.

Böylece bir taraftan İslam Medeniyeti Merkezi gibi tarihine sahip çıkan bir taraftan da Yeni Taşkent gibi ileriye dönük projelerle geleceğini inşa eden bir Özbekistan görmeye devam edeceğiz.