Rusya''ya petrol oyunu

* Azerbaycan ve Polonya, imzaladıkları yeni bir anlaşma ile, Hazar Denizi petrolünün bir bölümünün, Gürcistan-Ukrayna üzerinden Polonya''ya taşınmasını kararlaştırdılar. Bakü-Gdansk Petrol Boru Hattı olarak adlandırılan proje, Rusya''nın Hazar petrollerine ilişkin politikasına ağır bir darbe vuruyor. * Projeye göre, Hazar petrolü, Bakü''den Gürcistan''ın liman kenti Supsa''ya, mevcut boru hattı ile pompalanacak. Petrol, buradan dev tankerlerle, Karadeniz üzerinden, Ukrayna''nın Odessa limanına taşınacak. Petrol, 2001 yılında hizmete girmesi beklenen Odessa-Brody petrol boru hattına verilecek. Hazar petrolü, 340 milyon dolarlık bir yatırımla inşası planlanan Brody-Gdansk boru hattı ile Polonya''nın bu liman kentine ulaşacak. * Projenin, Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova tarafından Rusya''ya karşı kurulan bir ekonomik-siyasi işbirliği örgütü olan GUAM için büyük önemi olduğu belirtiliyor. Polonya ise, böylece, Avrupa Birliği''nin petrol ihtiyacını karşılayabilecek bir ülke konumuna gelecek. Böylece Rusya, Orta Avrupa''ya petrol pompalayan tek ülke konumundan da çıkmış olacak. * Bakü-Gdansk boru hattı projesinin, Bakü-Ceyhan boru hattına alternatif oluşturmadığı, projenin sadece, Rusya''yı "by-passlayan" bir proje olması nedeniyle dikkat çektiği belirtiliyor.

''Miloşeviç giderse farketmez'' * Kaybettiği seçimlerde hile yaparak, "ikinci tur" oylama için manevralar düzenleyen "savaş suçlusu" Sırp lider Slobodan Miloşeviç''in, ülkedeki muhalefetin ve uluslararası yalnızlığın baskısına fazla dayanamayacağı belli oldu. * Miloşeviç''in "ipini çeken" gelişme, Federal Almanya Başbakanı Schröder''in, Moskova''da Rusya lideri Putin ile yaptığı görüşmelerde yaşandı. Sırbistan''ın "manevi ağabeyi" rolündeki Rusya liderinin, Alman Başbakan ile yaptığı görüşmelerden sonra, "Yugoslav halkı, sandığa yansıttığı iradesiyle demokratik değişim için mesaj vermişŠtir" demesi Miloşeviç''in son umudunu da tüketti. * Geçtiğimiz Pazar günü ülkede yapılan seçimlerde, resmi olmayan sonuçlara gore yüzde 55 oranında oy aldığı fakat bu oylarının önemli bölümünün "çalındığı" belirtilen muhalefet lideri Vojislav Kostunica''nın artan uluslararası destek nedeniyle "ikinci tur oylamayı kabul etmediği" binlerce destekçisini sokağa sürdüğü belirtiliyor. * Sırbistan''ın Miloşeviç tarafından tezgahlanan saldırıları sonucunda 250 bin insanını kaybetmiş olan Bosna-Hersek''li Müslümanlar ise, Belgrad''daki yönetim değişikliğinin kendileri açısından büyük bir anlam ifade etmediğini açıkladılar. Bosnalı Müslüman lider Aliya İzzetbegoviç''in başdanışmanı Mirza Hacriç, Vojislav Kostunica''nın da, Slobodan Miloşeviç kadar "tehlikeli bir Sırp milliyetçisi" olduğunu belirterek, "Özellikle Avrupa Birliği, Sırbistan''ın politikalarında köklü bir değişim yaşanmadan bu ülkeye karşı koyduğu ambargoyu kaldırmamalıdır" dedi.

Avrasya''dan yeni bir çevre felaketi... Hazar fokları ölüyor!.. * Türkiye ve uluslararası kuruluşlar, soyları tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Akdeniz foklarının kurtarılması için büyük çaba gösterirken, son altı ay içinde tam 20 bin Hazar Denizi fokunun CDV adı verilen bir virüs nedeniyle ölümü, dünyayı ayağa kaldırdı. * Hazar foklarının bu yüzyılın başındaki nüfusu, bir milyon olarak tahmin ediliyor. Hazar Denizi''nde yaşanılan büyük çevre kirliliği nedeniyle bu fokların sayısının bugün 400 binin altına indiği Dünya Bankası tarafından açıklandı.

* Bilim adamları tarafından henüz 1989 yılında keşfedilen CDV virüsünün 1987-88 yıllarında Baykal foklarının tümünün, 1955''te de Antarktika''daki büyük fok ölümlerinin sorumlusu olduğu belirtiliyor. * CDV virüsü, yüksek kirlilik oranı olan ve büyük yerleşim merkezlerinin çevresindeki denizlerde ortaya çıkıyor ve deniz canlılarının bağışıklık sisteminin çökmesine neden oluyor

Korkuttular... * Avrasya''daki stratejik gelişmeler açısından son derece önemli ama yaşları ilerlemiş iki liderin sağlık sorunları, bölgede çok ciddi endişeye yolaçtı. * Önce, bu ayın başında Birleşmiş Miller "milenyum" zirvesi için New York''a giden Bosna-Hersek''in Müslüman Devlet Başkanı 75 yaşındaki Aliya İzzetbegoviç''in zatüree olduğu ve derhal tedavi altına alındığı açıklandı. Ölümü halinde, Bosna''da sürmekte olan barış sürecinin büyük sorunlar yaşayacağı belirtilen İzzetbegoviç''in sağlık durumunun hızla düzelmekte olduğu açıklandı. * Aynı zirveye katılan Azerbaycan lideri Haydar Aliyev''in de, yattığı Cleveland Hastanesi''ndeki misafirliğinin uzun sürmesi, "öldüğü" yolundaki dedikoduların yayılmasına, hatta, Gürcistan parlamentosunda anısına saygı duruşuna kadar vardı. 1999 Nisan ayında aynı klinikte by-pass ameliyatı olan Aliyev''in ağır bir hastalık geçirdiği fakat sağlık durumunun iyi olduğu açıklandı.

NATO''dan erteleme NATO Genel Sekreteri George Robertson''un, bu hafta, Ermenistan ve Azerbaycan''a yapması planlanan resmi ziyaretler ertelendi. NATO, erteleme kararını, Haydar Aliyev''in hastalığına dayandırırken, kaynaklar, bu kararın, Yugoslavya seçimleri sonrasında yaşanılan gelişmelerden kaynaklandığını belirtiyorlar.

ABD''den askeri yardım Amerikan Kongresi, Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan, Özbekistan, Moldova ve Ukrayna''ya toplam 45.5 milyon dolarlık askeri eğitim ve destek programını öngören bir kanun tasarısını kabul etti. Bu tasarıya gore, önümüzdeki iki yıl içinde İsrail, toplam, 3.9 milyar dolar, Mısır ise 1.3 milyar dolarlık Amerikan askeri yardımı alacaklar.

Rus-Ermeni anlaşması "Sözde soykırım iddialarını" Türkiye ve Azerbaycan''a karşı bir diplomatik manevraya dönüştüren Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan''ın bu hafta Moskova''da görüştüğü Rusya lideri Vladimir Putin ile yeni bir işbirliği anlaşması imzalaması dikkat çekti. Koçaryan, "Bizim için, Rusya sadece güçlü ve iyi bir dost değil, güçlü bir manevi bağlılık demektir" dedi.

Özbek-Kırgız işbirliği Özbekistan lideri Kerimov ile Kırgız Devlet Başkanı Akaev, Orta Asya''da, Afganistan''daki Taliban yönetiminden destek gören aşırı dinci gerilla gruplarına karşı, askeri işbirliği anlaşması imzaladılar.

İran''da gösteriler İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi''nin, geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği Batı Azerbaycan bölgesi ziyareti sırasında binlerce Azeri kökenli İranlı''nın "özgürlük" için gösteriler yaptıkları yolundaki haberlerin basına yansıması yönetimi endişelendirdi. Tahran''dan yapılan açıklamada, göstericilerin iddia edildiği gibi binlerce kişiden oluşmadığı, küçük bir grup olduğu savunuldu.

Kadın askerler PANİKTE!.. * İsrail son haftayı, ülkenin merkezindeki Trizfin askeri üssünde görevli kadın askerlere dönük tecavüz olaylarını tartışarak geçirdi. Son 18 ay içinde dört kadın askerin tecavüze uğradığı üsteki bu gelişmelerin kamuoyundan saklanması, tartışmanın ana noktasıydı. * İsrail basınına "nihayet" yansıyan bilgilere göre, komutanları, Trizfin askeri üssünde görevli kadın askerlere "aynı kişi" tarafından gerçekleştirildiği de anlaşılan bu tecüvüzlerden hiç söz etmedi. Kadın askerler, basına yaptıkları açıklamalarda, "Bazı tecavüz olaylarının gerçekleştiğini dedikodu olarak duyuyorduk. Biz sadece, ''odalarınızın kapılarını kilitledikten sonra uyuyun'' diye uyarıldık" dediler. * İsrail ordu sözcüsü ise, bu gelişmelerin, saldırganın taciz ettiği kadınların yaşamına dönük bir eylemde bulunmaması amacıyla kamuoyuyla paylaşılmadığını kabul etti. Sözcü, askeri üniforma giyen ve üs çevresinde çok rahat hareket eden saldırganın, bir subay veya askeri üsse çok rahat girip çıkabilen bir sivil olmasından endişe edildiğini de açıkladı.

Derin tarih... Takvimlerin, 28 Eylül 1521''i gösterdiği gün, Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı orduları, Sırbistan''ın başkenti Belgrad''a giriyordu... Şu işe bakın... Tam 479 yıl sonra bugün, Belgrad, bir kez daha, tüm dünyanın dikkatini üzerine topladığı gelişmeler yaşıyor... "Etnik temizlik" kavramını, 2. Dünya Savaşı''ndan 50 yıl sonra bir kez daha Avrupa''nın ortasına yerleştiren Slobodan Miloşeviç''in gidişi kanlı mı olacak kansız mı?.. Sırbistan, Irak değil... Irak''ta Saddam Hüseyin, 1991 yılında, Amerika liderliğindeki "müttefik güçlere" karşı yenildi, ama, ülkede göstermelik de olsa bir demokrasi geleneği olmadığı için hâlâ Bağdat''ta oturuyor, ölümü halinde, yerine, "bir başka Baas''çı", Suriye lideri Hafız Esad gibi oğullarından birini hazırlıyor... Sırbistan''da ise, baskı altında ve hileli de olsa, bir seçim yapıldı ve dünya şimdi bu seçimin sonuçlarının kabul edilmesini bekliyor... Demek ki, "diktatörün" Avrupalısı bile başka... Ortadoğu''nun da "derin tarihinde" minik bir demokrasi tohumu olsaydı, belki aynı senaryoyu Bağdat''ta da yaşamış olacaktık... Aslında "savaşçılar" tehlikelidir... Ülkelerine de çevrelerine de pek rahat vermezler... Tıpkı Ermenistan Cumhurbaşkanı Koçaryan gibi... "Sözde soykırım iddialarını" bir diplomatik manevraya dönüştürerek, Kafkasya''daki gerginliği nasıl tırmandırdığını, çareyi, Moskova''lara kadar giderek yeni "askeri işbirliği anlaşmaları imzalamakta" bulduğunu hep beraber izliyoruz... Koçaryan da, tıpkı Miloşeviç gibi bir başka gelişmenin telaşında... Komşumuzu mercek altına alalım... Ermenistan, iç politikasında şu dört unsurun bileşkesinden oluşuyor: * Dağlık Karabağ kökenli Koçaryan ve destekçisi Ulusal Güvenlik Teşkilatı Başkanı Serge Sarkisyan çevresindeki "radikaller". * "Savaşın ve devamındaki siyasi gücün tadını almış olan" Ermenistan Ordusu. * Yerkrapah adı verilen ve Dağlık Karabağ savaşçılarından oluşan daha da radikaller. * 1998 yılında yapılan başkanlık seçimlerini kaybetmesine rağmen, "ılımlı, uzlaşmacı politikaları ile tanınan" eski devlet başkanı Levon Ter-Petrosyan''ın "iktidar adayı" Ermenistan Ulusal Hareketi. Koçaryan, ülkesinin "Türkiye ve Azerbaycan''la gerekirse savaşırız" diyecek kadar ileri giden radikallerine dayanıyor. Levon Ter-Petrosyan ise, artık neredeyse açlık sinyalleri veren ekonomik kriz nedeniyle yeniden güçleniyor... Ermeni halkının sorunlarını çözemeyen Koçaryan için iktidarda kalmanın tek yolu, radikallerin isteklerine gore oynayıp, dış politikada maceralar aramak... Çünkü, siyasetteki varlığı buna dayalı... Tıpkı, seçilebilmek için çareyi, Kaliforniya''daki Ermeni oylarına yaslanmakta bulmuş Amerikalı politikacılar gibi... Günlük politika, onurlu bir milleti "soykırımcı" ilan edebilecek kadar sorumsuz olabiliyor...