Kaydet
|
Eylül ayının ortalarında borsadaki sert ve seri düşüşlerle hissettik önce fon krizini. Sadece 7 portföy şirketine ait 131 fonda parası olanlar değil, hisse senedinden dövize, değerli metallere kadar para piyasalarında yatırımı olanlar ve toplamda Türkiye ekonomisi büyük oranda etkilendi. Yapılan hesaplamalar, Borsa İstanbul'da işlem gören hisselerin 16 Eylül'den itibaren yaklaşık 4,5 trilyon TL eridiğini gösteriyor. Rakam, erimenin yüzde 20 olduğunu gösteriyor ki, bu 2008 krizinden bu yana yaşanan en büyük kayıp. Dolar bazında kayıp ise yüzde 22,5 seviyesini buldu. Yani borsadan 96 milyar dolar buharlaştı.
Bu süreçte ekonomi yönetimi krizden etkilenen fonlardaki yatırımcının İş Bankası ve Ziraat Bankası tarafından yürütülecek nihai tasfiye sürecini beklemeden belirli bir tutara kadar nakde ulaşımını sağlayan kararlar aldı. 1 milyona kadar olan hesaplar hızla ödenecek. Bu tutar, yüz binlerce yatırımcı için müjde niteliğinde oldu. En azından mağduriyetlerin bir kısmı giderilebilecek, sayıları 455 bine varan kişilerin yaşadığı ve altınını arabasını satmasına neden olan nakit sıkışıklığı biraz olsun giderilecek.
Diğer yandan krizde etkisi, ihmali, mağduriyetin oluşmasında katkısı bulunanlar için gözaltı ve tutuklamalar sürerken, Merkez Bankası'nın döviz rezervlerindeki kaybının 13 milyar dolara ulaştığı da hesaplanıyor. Yapılan hesaplamalar ülke ekonomisindeki büyümeyi dahi etkileyecek olan bu krizde bu riskli fonlar ve son durumun etkilediği yatırımcı davranışı sebebiyle diğer fonlardan kaçan paranın bankalara koştuğunu bankacılık sektöründe mevduattaki hareketler gösterdi. Eylül ayı öncesinde banka mevduatlarındaki haftalık hareketler eksileri gösterirken, krizle birlikte 545,3 milyar liralık rekor giriş görüldü. Yatırımcı biraz daha düşük ama hem enflasyondan yüksek hem de garantili olan paraya akın etti.
Hem ekonomi yönetimi hem uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları, krizin ekonomiye etkisinin sınırlı olacağını, not indirimine yol açmayacağını ifade ederken, yatırımcıya yapılacak ödemelerin hızlanmasıyla, düşen güvenin toparlanması da beklenen sonuçlardan biri. Fakat güven endekslerinin o kadar kolay toparlanmayacağı da bir gerçek. AK Parti'de Sosyal Politikalardan Sorumlu Başkan Yardımcısı olarak görev yapıyordu. Tekrar ediyorum; sosyal politikalar... Yani toplumda vatandaşlara yönlendirilecek yardımların, ihtiyaç sahiplerine yapılacak desteklerin planlandığı yerde olan kişi, Fatma Betül Sayan Kaya krizin siyasi figürü olarak öne çıktı. İktidar partisinden bazı isimler sert eleştiriler yöneltmeye de başladı.
Burada bir siyasinin bir fona yatırdığı bu parayı nereden bulduğunun yanı sıra, geride kalacak mağdurları hiçe sayarak siyasi nüfuzunu kullanarak parayı çekmesi söz konusu. Fonda bulunan herhangi bir kişi, tek harekette 2 küsur milyar lirayı çekebilir mi? Elbette hayır. Duruma buradan bakılmalı önce. Ardından da "Senin suçlun kötüdür, en iyisi benim suçlum" savaşı bitmeli. Aylardır belediyelerde rüşvet olmadan iş yaptıramayan yüzlerce mağdur haykırıyor ama muhalefet partisi bırakın suçluları temizlemeyi, canhıraş şekilde o suçluları savunuyor ve en kötüsü de suçun ispatını engellemeye çalışıyor!..
Neyse, biz dönelim başlıktaki sorumuza... Yani hemşehrim, esas mağdur kim?
Tabii ki tek bir mağdur yok. Öncelikle küçük ve bireysel yatırımcılar, en büyük mağdur grubu. Sayıları 455 bin civarında. Paraları haftalarca tamamen bloke edildi. Tasfiye sürecinde alabilecekler. Bu kişiler sisteme güvenerek paralarını emanet etti. Bazı büyüklerin istismarıyla çöküş yaşayacağını bilemedi ve paraları eridi. İkinci mağdur, Türkiye ekonomisi ve finansal sistem. Güven zedelenmesi ve bunun yabancı yatırımcıları kaçıracak olması. 13 milyar dolarlık rezervin erimesi, kaybın en önemli göstergelerinden biri. Bu iki grubun da nefes alması için kimsenin gözünün yaşına bakmadan suçlular açıklanmalı ve suç paralarının sisteme aktarılması sağlanmalı.
Unutmadan; para kazanmak değil suç olan, parayı kazanma şekli.
