2026 yılında sosyal güvenlikte öngörülen yenilikler
Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan 2026 Yılı Yıllık Programı, sosyal güvenlik sistemimizde birçok değişiklik ve yenilikler öngörüyor. Emeklilikten sağlık hizmetlerine, dijital dönüşümden yaşlı bakımına kadar toplumun her kesimine dokunan yeni düzenlemeler için takvim netleşti.
Programda, önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik sistemini daha sürdürülebilir, kapsayıcı ve modern bir yapıya kavuşturmak için düğmeye basılacak. 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alan stratejik hedefler, vatandaşların hayat kalitesini artırmayı ve sosyal koruma ağını güçlendirmeyi amaçlıyor.
İşte kapıda bekleyen o kritik düzenlemeler ve uygulama takvimi:
Emeklilikte Dijital Dönüşüm ve "İkiz Dönüşüm" Hamlesi
Programın en dikkat çekici maddelerinden biri, iş gücü piyasasındaki dijital ve yeşil dönüşümün (ikiz dönüşüm) sosyal güvenliğe entegrasyonu. Özellikle yapay zekâ destekli sistemlerle kayıt dışı istihdamın önlenmesi hedefleniyor.
*Düzenleme: Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yapay zekâ ve büyük veri destekli risk analiz faaliyetleri 2026-2028 stratejisiyle tam kapasite devreye alınacak.
İstihdam edilenlerin sayısı 32 milyon 772 bin kişi. Kayıt dışı istihdam ise genel olarak %25-28 civarında seyrediyor. Ancak bu verilerde kayıtlı kayıt dışı istihdam dediğimiz özellikle ücret bazlı kayıt dışılık yer almıyor. Maalesef bu yönde hâlen kayda değer yol alınmış değil. Yapay zekâ destekli sistemlerle bu sorunun önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu hedefin gerçekleşmesi hâlinde çalışanların gerçek kazançları üzerinden SGK’ya bildirilmesi ile birlikte hem emeklilikte hem işsizlikte hem de istirahatte daha yüksek maaşlar söz konusu olabilecektir.
Yaşlılıkta "Güvence" Reformu: Uzun Süreli Bakım Sigortası
Nüfus projeksiyonlarının demografik göstergelerdeki mevcut yapının daha da yaşlanma yönünde devam edeceğini varsayan ana senaryosuna göre yaşlı nüfus oranının 2030 yılında %13,5, 2040 yılında %17,9, 2060 yılında %27,0, 2080 yılında %33,4 ve 2100 yılında %33,6 olacağı öngörülmüştür.
Nüfusun yaşlanma eğiliminin gittikçe artmasıyla birlikte hem SGK hem yaşlı bireylerin bakımının, ailelerin omuzunda büyük sorun olmaktan çıkarılması için yeni sigorta öngörülüyor.
*Düzenleme: Uzun süreli bakım sigortası sisteminin hayata geçirilmesi için çalışmalar 2026 yılı program döneminde hızlandırılıyor. Bu sistemle, yaşlıların hem evde hem de kurum bakımı süreçleri mali güvence altına alınacak.
Hükûmetin bütün plan ve programlarında öngörülen “Bakım Sigortası” belli bir plan ve programa dayalı sosyal sigortalar tekniğine göre işleyen yeni bir sigorta kolu olacaktır. Özelikle yaşlılık dönemlerindeki endişe ve belirsizliklere karşı güvence olacak bir sigorta koludur.
Sağlıkta Kalite ve Erişilebilirlik Atağı
SGK verilerine bakıldığında geçen yıl sonu itibarıyla SGK’nın genel sağlık sigortası harcamalarının âdeta katlanarak büyüdüğü görülmektedir. Zira 2022 yılında 283,224 milyon TL olan sağlık harcamaları 2023 yıl sonunda %95,3 oranında artış göstererek 553,143 milyon TL seviyesinde gerçekleşmiştir.
2023 yılında 553,1 milyar TL olan sağlık harcamaları 2024 yıl sonunda %77,3 oranında artış göstererek 980,9 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiş olup bu tutarın %67,6’sını tedavi harcamaları oluşturmaktadır. Bu bağlamda GSS’nin sürdürülebilmesi için yeni tedbirler alınmaktadır. Ayrıca genel sağlık sigortası kapsamında sunulan hizmetlerin niteliği artırılırken, özellikle önleyici sağlık hizmetleri ön plana çıkıyor.
*Düzenleme: 81 ildeki tüm aile hekimliği birimlerinde hipertansiyon ve kardiyovasküler risk tarama oranları artırılacak.
*Tarih: Bu taramaların yaygınlaştırılması ve izleme çalışmalarının 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
Özel Gruplara "Özel" Koruma: Engelli ve Çocuk Hakları
Ülkemizde engelli nüfusu âdeta bir ordu büyüklüğünde: 2022 verilerine göre 2 milyon 511 bin 950 kişi, bunlardan 775 bini ağır engelli. Erkekler 1,4 milyondan, kadınlar 1 milyonun fazla. Engelli çalıştırma zorunluluğu bulunmasına rağmen maalesef bu yükümlülük hafife alınıyor. Böyle olunca da hayat mücadelesi veren engellilerin çalışma hayatına girmesi âdeta imkânsızlaşıyor.
Mezkûr program, engelli bireylerin sosyal hayata ve istihdama katılımını kolaylaştıracak düzenlemelere geniş yer ayırıyor.
*Düzenleme: Ulusal Engelliler Veri Tabanı güncellenerek veri kalitesi iyileştirilecek. Engelli iş koçları aracılığıyla danışmanlık hizmetleri 81 ilin tamamında yaygınlaştırılacak.
e-Rapor platformu üzerinden engellilik sağlık kurulu raporlarının dijital entegrasyonunun 2026 program dönemi içerisinde tamamlanması öngörülüyor.
Lafın özü: Sosyal güvenlik, sadece anayasal bir devlet vazifesi değil; huzurlu bir toplumun ve güçlü bir geleceğin sarsılmaz temelidir.
