Çift emekli maaşı bekleyenlere Yargıtay'dan kötü haber!
Sosyal güvenlik sistemimizde milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren hem eşten hem babadan (ya da anneden) "çift maaş" bilmecesine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu son noktayı koydu. Yargıtay tarafından verilen emsal karar, aynı anda hem dul hem yetim ölüm emeklilik aylığı almak isteyen hak sahipleri için kritik bir yol haritası çiziyor. İşte davanın tüm detayları ve mahkemenin verdiği o çarpıcı karar.
İKİ MAAŞ HAYALİ NEDEN YARGIYA TAŞINDI?
Dava, eşinin vefatı nedeniyle zaten SSK’dan (4/1-a) ölüm aylığı alan bir kadının, vefat eden babası üzerinden de Bağ-Kur (4/1-b) kapsamında ikinci bir maaş almak için yaptığı başvurunun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından reddedilmesiyle başladı. Davacı taraf, babasının eski kanun döneminde vefat ettiğini savunarak bu hakkın kendisine tanınmasını talep etti.
MAHKEMELER ARASI "EVET-HAYIR" SAVAŞI
Bu süreçte hukuk dünyası ikiye bölündü:
* Yerel Mahkeme (İlk Derece): Davayı reddetti. Gerekçe olarak; babadan aylık alma hakkının "eşin vefatı" ile doğduğunu ve bu tarihteki kanuna göre çift maaşın mümkün olmadığını belirtti.
* İstinaf Mahkemesi (Bölge Adliye): Yerel mahkemenin kararını kaldırdı ve davacıyı haklı buldu. Mahkeme, babanın 2008 öncesi vefat ettiğini, bu yüzden eski mevzuat hükümlerinin uygulanması gerektiğini savunarak "çift maaş bağlanmalı" dedi.
* Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Sosyal Güvenlik Kurumu vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir. Neticede dava Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna intikal etmiş.
YARGITAY HUKUK GENEL KURULU: "HAKKIN DOĞDUĞU TARİH ÖNEMLİ"
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, son derece net bir çizgi çekerek istinaf mahkemesinin kararını bozdu. Kararın temel taşları şunlardır:
Kararda “…Sadece hak sahibi niteliğini taşımak ölüm sigortasından aylık bağlanması için yeterli değildir. Bu niteliğe ek olarak birtakım şartların gerçekleşmesi gereklidir. Bu şartlardan bir kısmı doğrudan doğruya hak sahibi kişiler ile ilgili iken diğer kısmı ise sigortalıya ilişkindir.
Sigortalıya ilişkin şartların sigortalının ölüm tarihinde; hak sahibine ilişkin şartların ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının eşinin 01.10.2008 tarihinden sonra vefat ettiği, babasından dolayı ölüm aylığı alma açısından hakkı doğuran olayın eşin vefatı olduğu ve babasından dolayı hak sahibi sıfatını eşinin ölümü ile kazandığı, bu nedenle eşinin ölüm tarihinde yürürlükte olan ve uygulanması gereken 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54. maddelerindeki düzenlemelere göre davacıya hem eşinden hem de babasından dolayı ayrı ayrı ölüm aylığı bağlanması mümkün olmayıp davacının çift aylığa hak kazanmasına imkân bulunmamaktadır…” esaslarının altı çizilmiştir.
Kritik Tarih: Sigortalıya dair şartlar onun ölüm tarihinde, ancak hak sahibine dair şartlar "hak sahipliği sıfatının kazanıldığı" tarihte yürürlükte olan kanuna göre belirlenir.
Hakkı Doğuran Olay: Davacı kadın, babası öldüğünde evli olduğu için o tarihte maaş alamıyordu. Babasından maaş alma hakkı, ancak eşi vefat edip "dul kaldığında" doğmuştur.
SGK (5510 S.) Yasa Engeli: Eşin vefatı 01 Ekim 2008'den sonra gerçekleştiği için, bu tarihte yürürlükte olan modern mevzuat (5510 s. Kanun) geçerlidir. Bu kanun ise hem eşten hem babadan aynı anda ölüm aylığı alınmasına izin vermemekte, sadece yüksek olanın tercih edilmesine imkân tanımaktadır.
KARARIN ÖNEMİ
Hak Sahipleri (Ölen Sigortalı Yakınları): Bu karar, "eskiden babam ölmüştü, hakkım bakidir" düşüncesinin her zaman geçerli olmadığını gösteriyor. İkinci bir maaş için gerekli olan "dul kalma" veya "işten ayrılma" gibi şartların gerçekleştiği tarihteki kanun, cebinize girecek ikinci maaşı belirliyor.
Sosyal Güvenlik Sistemi (SGK/Devlet): Sistemin sürdürülebilirliği açısından, çift aylık ödemelerinin sınırlandırılması ve güncel kanunların uygulanması konusundaki hukuki netlik tescillenmiş oldu.
HASILIKELAM: Çift maaş alacağım diye gereksiz mahkeme süreçleri ve masraflarına katlanmamak için bu kararı mutlaka göz önünde bulundurmak lehinize olacaktır.
Sosyal güvende kalın!..
