Dul ve yetimin SGK emeklilik maaşına ilişkin yol haritası
Sosyal Güvenlik Kurumu, sigortalının yaşlılık emekliliği için öngörülen prim gün sayısı, hizmet ve yaş şartını ikmal etmesi mukabilinde ona ömür boyu maaş bağlamaktadır. Hayat fâni, ölüm ani... Atalarımız "Dünya bir penceredir, her gelen bakar geçer" demiştir.
Ölen sigortalı ya da emeklilerin geride kalan dul eş ve yetim çocuklarının geçim derdi ise devletin omuzlarına bir emanettir.
Ancak bu emaneti korumak, kaidelere riayet etmekle mümkündür. Zira "Gelen gideni aratmasın" diye bağlanan bu aylıklar, belli şartlarla sınırlandırılmıştır.
İşte, hak sahipleri dul ve yetimlerin kulağına küpe olması gereken o ince çizgiler:
DUL EŞİN SAADETİ VE MAAŞIN AKIBETİ
Eşini kaybeden için bu aylık bir "can suyu" hükmündedir. Lakin hayatın akışı yeni kapılar açtığında, mali hükümler de değişir.
- Nikâh Masasında Keramet Vardır Ama... Yeniden evlilik vuku bulduğunda, eski eşten gelen aylık "vade doldu" misali kesilir.
- Yuva Yıkılırsa Kapı Yine Açılır: Evlilik vefat veya boşanma ile sonlanırsa, dul eş yine SGK kapısına varıp hakkını talep edebilir. "Eski dost düşman olmaz" misali, eski dul maaşı yeniden bağlanır.
- İki Maaş Arasında Kalmak: İkinci eş de rahmetli olursa, dul eş "Az tamah çok ziyan getirir" demeden, iki maaştan en yüksek olanını seçip cebine koyar.
- Hileli Boşanma: Ateşten Gömlek! Kâğıt üzerinde boşanıp, gizlice aynı hanede yaşamak "Güneşi balçıkla sıvamaya" benzer; SGK’nın gözünden kaçmaz. Tespit edildiğinde, o güne dek alınan tüm meblağlar burnunuzdan fitil fitil getirilir!
ERKEK EVLATLAR DİKKAT!
Erkek çocuklar için devletin şefkat eli, rüştüne erişene veya ekmeğini eline alana kadardır.
- Okuyan Kazanır: Maaş; 18 yaşında, lisede ise 20, üniversitede ise 25 yaşında kesilir.
- Okul Biterse Maaş Gider: Tahsilini yarıda bırakanın veya mezun olanın aylığı, o ay kesilir.
- Çalışmak ve Sigorta: Bir işte çalışmaya başlayan veya kendi maaşını alan delikanlının aylığına son verilir.
- Evlilik Serbest: Erkek çocuk evlense dahi, yaş ve tahsil şartlarını taşıyorsa aylığını almaya devam eder.
KIZ EVLATLAR DAHA İMTİYAZLI
Kız çocukları, ecdadın tabiriyle "Evin bereketidir." Onların korunması daha hassas tutulmuştur. Bu nedenle kız çocukları için kaideler biraz daha farklıdır. Onların korunması, kendi ayakları üzerinde durana dek devam eder.
- İş ve İzdivaç Engeli: Kız evlat bir işe girerse veya evlenirse aylığı kesilir.
- Boşanma Sonrası Şefkat: Eğer kız evlat boşanır veya dul kalırsa, babasından/annesinden kalan aylığa yeniden kavuşur.
- İki Yıl Bekleme Şartı: Evlenme ikramiyesi (çeyiz yardımı) alanlar, iki yıl dolmadan boşanırlarsa maaşın bağlanması için bu sürenin dolmasını beklerler.
- Yine Tercih Hakkı: Hem babadan hem vefat eden kocadan hak doğarsa, yüksek olan tercih edilebilir.
MALUL EVLATLARIN ÖZEL DURUMU
Çalışma gücünü %60 ve üzerinde kaybeden "malul" evlatlar, devletin en hassas olduğu gruptur.
- Muayene Hayatidir: Kontrol muayenelerini aksatmamak elzemdir. Süresinde yapılmayan muayene maaşın kesilmesine sebep olur.
- İyileşme Hâlinde Vedalaşma: Sağlık kurulu "çalışabilir" kararı verirse aylık nihayete erer.
- Evlilik Engel Değil: Malul çocuklar evlenseler dahi şartları taşıdıkları sürece aylıkları devam eder.
HASILI KELAM
“Devletin hazinesi, muhtacın kalesidir” derler. SGK, sadece sigortalılara değil ölümleri hâlinde dul ve yetimlerini de gözetmektedir. Hak etmediği hâlde veya hileli yollarla bu maaşı alanlardan ise geçmişe dönük ödenmiş bütün maaş ve masraflar faiziyle alınarak ağır müeyyideler uygulanmaktadır…
***
"Sosyal güvenlik; hayatın en amansız fırtınalarında sığınılacak son liman, kırılan kanatlara takılan gizli bir zırh ve kimsesizlerin kimsesi olan devletin en şefkatli siperidir."
