Asrın lideri!..

"Sarı Turp" Trump, Amerikan halkına saldırılardan güçlü çıktıklarını ispat etmek için İran’a "yenilgiyi kabul edin!" çağrısı yapıyor. Fakat İngiltere'de dış istihbarat servisi MI6'nın eski Başkanı Alex Younger, İran'ın ABD ve İsrail ile arasındaki savaşta "üstünlüğü ele geçirdiğini" ve Washington'ın "inisiyatifi kaybettiğini" söylüyor. ABD Başkanı tekrar tekrar yalanlanmasına rağmen İran'ın ABD ile müzakere ettiğini söylüyor. Tahran'ın "bir anlaşma yapmak istediğini" öne sürüyor. İranlı yetkililerin "kendi halkları tarafından öldürülmekten korktukları" için anlaşma isteğini dile getirmekten çekindiklerini iddia ediyor. İran ise savaşı ancak "kendi şartları karşılandığında sona erdireceğiz" diyor. İran’ın elinde 6 bin süpersonik füze bulunduğu bildiriliyor. Diğer taraftan Washington’ın bölgeye 10 bin asker göndererek kara işgaline hazırlanıyor haberine Tahran 1 milyon askerle bekliyoruz diyerek karşılık veriyor...

Trump enerji tesislerine saldırıyı 10 gün ertelediğini açıkladı. Ama tansiyon düşmedi. 10 yıllık ABD tahvil getirileri 4,43 ile zirvede. Bu arada Rusya, İran’a İHA, gıda ve tıbbi malzeme sevkiyatına başladı. Aşamalı ilerleyen teslimatın ay sonuna kadar tamamlanması beklenirken, Moskova savaşın başından bu yana ilk kez doğrudan silah desteği sağladı. Yani savaş ABD-İsrail ve İran-Rusya arasında gerçekleşiyor.

İsrail Genelkurmay başkanı “ordumuz çöküyor” itirafında bulunda. Katil Netanyahu, İran savaşı devam ederken erken seçim riskini bertaraf etmek için bütçeyi hızla parlamentodan geçirmeye çalışıyor. Artan savaş maliyetleri ve koalisyon dengeleri, İsrail siyasetinde belirsizliği derinleştiriyor. İsrail’de hükûmetin 31 Mart’a kadar bütçeyi geçirememesi durumunda, yasa gereği 90 gün içinde erken seçim yapılması gerekiyor. Netanyahu seçimi kaybederse ya hapse girecek ya da siyaseti bırakacak...

Füze savaşı Türk ekonomisini de olumsuz etkiliyor. Yabancı yatırımcılar Türkiye’den çıkıyor. Son 5 haftada 6 milyar dolarlık tahvil ve hisse senedi sattılar. Ocak ayında 61,2 milyar dolarla rekor seviyeye ulaşan carry trade (düşük faizli ülkeden borçlanarak yüksek faizli ülkeye yatırım yapma) büyüklüğü 19 Mart’taki 2,8 milyar dolarlık çıkışla son 1 ayda 45 milyar dolara ulaştı. Merkez Bankası piyasadaki dengeleri korumak amacıyla dolar talebini rezervlerinden satarak karşıladığı için savaş öncesi 225 milyar dolar olan brüt rezervler 48 milyar dolarlık azalışla 177,5 milyar dolara geriledi. Net rezervler 69 milyar dolardan 57,4 milyar dolara düştü.

Orta Doğu’daki savaş petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutarken, bu durum özellikle enerji ithalatçısı ülkelerde, cari dengeyi bozarak enflasyonun yüksek kalmasına yol açıyor. Standard and Poor’s enerji fiyatlarındaki aşırı yükseliş karşısında Türkiye için 2026 enflasyon tahminini yüzde 23,4'ten yüzde 28,9'a yükseltti. Başta Basra Körfezi olmak üzere Hürmüz Boğazı çevresinde mahsur kalan 1.900 ticari gemide 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü var. Bu yüzden 110 dolardaki brent petrolün 120 dolara ulaşacağı konuşuluyor... Petrolde 10 dolarlık bir artış enerji faturamızı 4 milyar dolar arttırıyor. Hepsinden kötüsü Merkez Bankası’nın yükselen akaryakıt fiyatları karşısında faiz arttırmak zorunda kalacak olması. Bu resim mutlaka bozulmak zorunda, yoksa ekonomilerdeki yıkım yıllarca onarılamayacak. Tek bir alternatif var. Türkiye, Mısır-Pakistan ile birlikte ara bulucu olacak, yangın söndürülecek. Hem Trump’ın hem de İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın Erdoğan’a büyük sevgi ve saygısı olması onu en güçlü ara bulucu konumuna yükseltiyor...

İstanbul’daki buluşmada uzun pazarlıklar sonucu da olsa orta yol bulunarak tarihî anlaşma imzalanacak. Böylece Erdoğan bir kez daha "asrın lideri" olduğunu dünyaya ispat edecek.

Necmettin Batırel'in önceki yazıları...