Kaydet
|
Türk futboluna yeni bir zihniyet lazım
Türk futbolunda son dönemde yaşananlara yalnızca tek tek olaylar üzerinden bakarsak, asıl resmi kaçırırız.
Bugün herkes aynı sorunun başka bir versiyonunu soruyor TFF Başkanı değişirse ne değişir? Başkan değişince sistem değişecek mi? Değişmeyecekse, neden değişsin?
Bugün önümüzde duran tablo bir kişinin, bir kurulun, bir hakemin veya bir teknik direktörün problemi değil.
Bahis soruşturmasıyla ortaya çıkan tablo, hakem dosyasıyla derinleşen tartışmalar, kulüplerin iflasa sürüklenen mali yapıları, altyapı çölleşmesi, teknik direktör enflasyonu ve bitmek bilmeyen millî takım beklentisi aynı fotoğrafın farklı parçalarıdır.
TFF’nin son beş yıl içinde görev yapmış 448 kulüp yöneticisini bahis soruşturması kapsamında PFDK’ya sevk etmesi, meselenin birkaç kişinin bireysel hatasından ibaret olmadığını gösteriyor.
ABD ve Avrupa'da herhangi bir majör ligde böyle bir liste ortaya çıksaydı, tartışılan şey "kimin ne ceza alacağı" değil, "merkezî denetim ve uyum mekanizmasının nerede iflas ettiği" olurdu.
448 kişilik bir listenin birikmesine seyirci kalan bir yapı, riskleri yönetmiyor, sadece patlayan krizlerin enkazını kaldırıyordur.
Teşhis var. Fakat teşhis ile tedavi arasında bir sistem yok. Bir kurum sorunları tespit edebilir, soruşturma açabilir, başkan veya yönetim değiştirebilir. Ancak bunların hiçbiri tek başına reform değil... Reform, aynı problemin yeniden ortaya çıkmasını engelleyecek kurumsal mimariyi inşa etmekten geçiyor.
Türkiye’nin futbolda ihtiyacı tam olarak budur.
Modern futbol sadece 90 dakikadan ibaret bir spor etkinliği değil; kamu diplomasisi, spor bilimi, veri analitiği, finans, uluslararası hukuk, nöropsikoloji ve marka yönetiminin entegre çalıştığı devasa bir endüstridir.
Bu bağlamda, Türk futbolunun yönetim modelini üç ana katmanda, küresel standartlara göre yeniden kurmamız elzem.
Birinci katman: Kulüpler ve Üretim Mekanizması
Yurt dışında spor endüstrisi alanında araştırmalar yaptığım dönemde en çok etkilendiğim şey bütçelerin büyüklüğü değil, statların duvarlarına sinmiş olan sarsılmaz ortak dildi.
Orada 10 yaşındaki bir çocuk ile A takımdaki dünya yıldızı aynı taktiksel terminolojiyi, aynı antrenman metodolojisini ve aynı beslenme protokolünü kullanır.
Türkiye'de ise "Millî takım neden daha iyi oynamıyor?" sorusunun cevabını yalnızca Montella’nın taktik tahtasında aramak, hastalığın kendisinden çok reçetenin fiyatıyla ilgilenmektir.
Biz 10 yaşındaki yeteneği 20 yaşında elit seviyeye taşıyacak biyomekanik ve kognitif testleri standartlaştırdık mı?
Altyapılarda oyuncu gelişimi salt fiziksel özelliklere göre mi, yoksa veriye dayalı potansiyel analizine göre mi yapılıyor?
Montella elbette tartışılabilir, performans ölçülür ve hesap sorulur. Ancak bir teknik direktöre başar demek başka, ona başarabileceği bir ekosistemi teslim etmek bambaşka bir şeydir.
Türkiye’nin futbol aklı, kulüp akademilerini günü kurtaran depolar olmaktan çıkarıp, bilimsel üretim merkezlerine dönüştürdüğü gün başlayacaktır.
İkinci katman: Federasyon ve Kurumsal Hafıza
Bir federasyonun görevi sadece hakem atamak veya maç organize etmek değil, futbol ekosisteminin mimarlığını yapmaktır.
TFF’nin stratejik hedefleri çoğumuza kâğıt üzerinde doğru görünebilir... Gelişim, dijitalleşme, finansal sürdürülebilirlik.
Ancak Amerikan spor yönetimi ekolünde değişmez bir kural vardır; Ölçemediğin şeyi yönetemezsin.
Bu hedeflerin hangisinin yıllık performans göstergesi (KPI) var?
Hangi yöneticinin hangi sonuçtan sorumlu olduğu belli mi?
Başarısızlık hâlinde bedeli kim ödüyor?
Kurumsallaşma, başkan değiştiğinde stratejinin, yönetim değiştiğinde hakem atama algoritmasının çökmeyeceği bir yapı kurmaktır.
Hakemlik müessesesi kişisel kanaatlerin inisiyatifine bırakılamayacak kadar kritiktir.
Atama algoritmaları, VAR verimlilik raporları ve hata analizleri tamamen şeffaf, denetlenebilir ve bilimsel olmalıdır.
Zira futbolda adalet yalnızca adaletin sağlanmasıyla değil, adaletin sağlandığının herkes tarafından matematiksel olarak görülebilmesiyle mümkündür.
Üçüncü katman: Ekonomik ve Etik Yaptırım
Kulüpler borç sarmalında çırpınırken on milyonlarca avroyu günübirlik transferlere harcıyor, sonra aynı sistem oyuncu yetiştirememekten şikâyet ediyor.
Burada para yok bahanesi geçerli olmamalı; problem, paranın nereye harcandığını denetleyen bağımsız bir regülasyonun olmamasıdır.
Uluslararası spor endüstrisinde finansal sürdürülebilirlik bir tavsiye değil, tabiri caizse sistemin varoluş şartıdır. (Maaş bütçesi sınırları, katı gelir-gider denetimleri)
Bahis soruşturmasında gördük ki, kulüplerin iç denetim mekanizmalarının çalışmadığı, federasyonun riskleri öngöremediği bir düzende temiz futbol yalnızca ceza vererek sağlanamaz.
Temiz futbol, kirlenmeyi zorlaştıran, çıkar çatışmalarını anında tespit eden dijital ve etik bariyerleri sisteme entegre etmektir.
Son olarak iletişim ve spor diplomasisi…
Futbol, Türkiye’nin dünyayla konuştuğu en güçlü megafonlardan biri. Federasyonun iletişim birimi, salt basın bülteni yazan bir masa olmaktan çıkıp; kriz yönetimini, uluslararası lobi faaliyetlerini, marka değerini ve sponsorluk entegrasyonunu yöneten profesyonel bir spor diplomasisi merkezine ivedilikle dönüşmelidir.
Çünkü sistem aynı kaldığı sürece isimlerin değişmesi, yalnızca dekorasyon amaçlı restorasyon olur.
Türkiye; kulüplerin mali olarak sürdürülebilir olduğu, altyapının transferden daha stratejik görüldüğü, hakemliğin yapay zekâ ve veriden beslendiği, bahis risklerinin ortaya çıkmadan önce tespit edilip engellendiği yeni bir futbol aklı kurmak zorunda.
Bu akıl kurulduğunda Millî Takım’ın başarısını yalnızca bir teknik adamın performansına, bir futbolcunun yeteneğine veya bir maçın skorboarduna hapsetmeyiz. Çünkü o zaman başarıyı kişiler değil, sistem üretir.
İyi futbolcu sistemin sonucudur. Büyük ve kalıcı bir futbol ülkesi olmak ise, o sistemi kuracak cesaretin sonucudur.
