"Milenyum"a geçiş ve ötesi...

Nihayet koskoca bir yüzyıl bitiyor ve yenisi başlıyor. Gerçekten de, 1 ay sonra, insanoğlu kendisini "milenyum"da bulacak.

Geçmiş ve gelecek yüzyıllar için çok şeyler söyleniyor, yazılıyor.

İlgi çekici gelişmeler, başdöndürücü buluşlar, yenilikler, çağlara damgasını vururken, kimbilir ne aşamalardan geçildi?

Başta, Orhan Karul dostumuzun çalışmaları olmak üzere, çeşitli kaynaklardan derlediğimiz ve deyim yerindeyse bir "bilanço"yu sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Bakınız dünyamızda neler olmuş, neler gelip geçmiş ve muhtemel gelişmeler:

İki hafta üst üste, "Milenyum"a geçiş ve ötesi üzerinde duracağız.

İşte, 20''nci yüzyılda olanlardan bazıları:

* Mum ışığından lazer ışınlarına,

* Posta güvercinlerinden uydu aracılığı ile haberleşmeye,

* Çok basit hesap makinesinden dijital dünyaya

* Atlı arabadan uzay mekiğine

* Dinamitten nötron bombasına

* Buharlı makinadan robotlara

* Tüfekten, kıtalararası füzelere ulaşıldı.

* İleri demokrasilere olduğu kadar, totaliter ve barbar diktatörlüklere kadar çeşitli rejimler doğdu, acımasız dünya savaşları oldu. 3461 yılı yazılı Dünya tarihinin sadece 268 yılında savaş yok. Savaşların en yoğun olduğu asır 20. asır oldu. Saniyede 280 çocuk dünyaya geldi % 27''si bir yaşına ulaşmadan, % 9''u savaşlarda öldü.

Dünya''ca ünlü Associated Press Ajansı asrın ilk on haberini şu şekilde sıralıyor:

1. Hiroşima ve Nagazaki''ye Atom bombası atılması

2. Armstrong''un 1969 yılında ayda yürümesi.

3. Perl Harbour baskını

4. Motorlu uçakla ilk uçuş 1903

5. Kadınlara oy hakkı ABD-1920

6. Kennedy''nin 1963''te bir suikaste kurban gitmesi.

7. Nazi soykırımı

8. Bilgisayarın kitlesel hale gelmesi

9. Irk ayrımına okullarda son verilmesi.

10. 1929 Dünya krizi.

Ve işte 21''inci yüzyıldan bazı kesitler:

¥ Sivil toplum örgütlerinin egemen olacağı bir yüzyıl olacak.

Ölçü: Gelişmiş ülkeler İsveç ve Danimarka''da bir kişiye 7 sivil toplum örgütü düşüyor. Faydalı bir örgüt elemanın milli gelirden minimum 11 bin $ pay alması lazımdır.

Türkiye''de: 6460 kişiye bir sivil toplum örgütü düşüyor. Türkiye''de fert başına düşen milli gelir 3300$, satın alma gücü paritesi 6.000 $''dır. Gönüllü kuruluşlara katılım: Almanya % 60, Fransa % 40, Türkiye % 5''tir. Türkiye-Avrupa ilişkilerinde "sivil toplumun oynayacağı rol" konulu araştırma. Türkiye''de gerçek anlamda sivil toplum kuruluşu yoktur, olanlar da politiktir. Devletten ayrı bir söylemleri yoktur," sonucuna varmıştır. (Fransız Orient ve Alm Anadolu Arşt. Merk müşt. çalışma)

¥ Enformasyon çağı olacak.

Ölçü: Süper devlet ABD nüfusunun % 37,9''u internet kullanıyor. Bağlantı imkanı 1-3 dakika. Bilgisayar adedi binde 478, İsrail''de binde 117.

Türkiye: Nüfusun % 0.9''u internet kullanıyor. Bağlantı imkanı 35-50 dakika. Bilgisayar adedi binde 13.

Not: Dünya nüfusu 5.8 milyar, 4.4 milyar insan telefona sahip değil. Dünya Bankası 1998 raporuna göre incelemeye tabi 55 ülke içinde Türkiye 16. durumda Büyük ekonomiye sahip olmasına karşın telefona sahip ferd adedi sıralamasında 52., Japonya birinci, ABD ise, ikinci. Kişi başına uluslararası telefon konuşması.

İsviçre''de 242 dakika/yıl

Kanada''da 104 dakika/yıl

ABD''de 63 dakika/yıl

Türkiye''de 5.4 dakika/yıl''dır.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı her yıl bir rapor hazırlıyor Bu rapor her yıl değişik bir kalkınma konusu etrafında Dünya ülkelerinin gelişmişlik düzeyini inceliyor. Bu raporun 1999 yılı için ele aldığı konu Globalleşme-Küreselleşme olmuştur. Raporun ana teması, küreselleşme süreci içinde elde edilen kazanımların ülkeler arasında, hatta ülkeler içinde eşit paylaşılıp paylaşılmadığıdır. Bu raporda yer alan "insani gelişme endeksi"nde Türkiye 174 ülke arasında 86. sırada ve orta insani gelişme düzeyindeki ülkeler arasında yer almaktadır. Kanada, Norveç, ABD, Japonya ve Belçika sırasıyla ilk 5''te yer alırken, Yunanistan 27, Bulgaristan 63, Suriye 111, Irak 125, Kıbrıs Rum kesimi ise 26. sırada yer almakta, listenin en sonunda ise Sierra Leone yer almaktadır.

Türkiye''de okuma yazma oranı % 83.2 iken, Rusya ve Macaristan''da % 99''dur. Brüt okullaşma oranı Türkiye''de % 61 iken Brezilya''da % 80, Filipinler''de % 82, Yunanistan''da % 93''tür. Kadın okuma yazma oranı Türkiye''de % 74 iken, Bulgaristan ve Kazakistan''da % 95, Romanya''da % 97''dir.

Rapora göre Türkiye''de ortalama yaşam süresi kadınlarda 77,1 erkeklerde 66,5''tur. Bu süre Bulgaristan''da erkeklerde 67,6 kadınlarda ise 74.5''tur.

İlgi çekici rakam ve gelişmeleri haftaya sunmaya devam edeceğiz.