Benim dedem de haklıymış
“Dedemi Özal ile kıyaslamak ne haddime. Aldığım sadece “dedem haklıymış” sözü”
“Rahmetli Özal, dedesinin Abdülhamid Han ile ilgili anekdotunu anlatırken “Baktım dedem haklıymış” demişti. Benim de bir Ali dedem vardı rahmetli... Annemin babasının babası... Kendisi sözü dinlenen ve çocukları arasında çok saygı gören biriydi... Devrine göre de eğitimli bir insandı. Ne de olsa Osmanlı döneminde eğitim almış bir münevverdi...
70’li yıllar olmalıydı... Bir gün evde gördüğü tuvalet kağıdını anlayamamış merak edip sormuştu:
-Bu nedir?
-Tuvalet kâğıdı?
Ali dedem hayli şaşırmış? Hatta çok tuhafına gitmiş ve kâğıdın böyle bir alanda kullanılacak olmasına tepki göstermiş.
-Yahu siz çıldırdınız mı?
-Ne oldu baba ne için böyle şaşırdın ki?
“Kızım, evladım kâğıt çok kıymetli bir şeydir. Çok değerlidir. Böyle değerli bir ürünü siz nasıl olur da hem de böyle bir amaç için kullanırsınız. Hakikaten çok üzüldüm. Çok teessüf ediyorum”
O yıllarda aile büyükleri henüz evde söz söylemeye başladığında söz üzerine söz söylenmez saygıda kusur edilmezdi. Ne var ki ailenin genç üyeleri bu söz üzerine dedeme cevap vermemişlerdi ama hafif alaycı bakışla dedemi tiye almayı da ihmal etmemişlerdi...
Sonra ne oldu? Kâğıt hayatımızda hemen her alanda kullanılır oldu. Bebelerimizin bezleri kâğıttan havlular; kâğıttan tabaklar bardaklar hatta çatallar bıçaklar tek kullanımlık neler neler üretildi...
Yıllar içinde iş dönüp dolaştı nereye geldi peki?
Dünyanın bilim adamları kâğıdın israf edilmemesini gündeme getirmeye başladılar. 1990’lardan itibaren bu konuda yapılan çalışmalar dünya çapında kurumsallaşmış yüksek teknolojili ve çok disiplinli bir seviyeye ulaştı.
Şimdilerde tamamen kâğıtsız ve sıfır ağaç kesimi ideal bir hedef olarak konuşulmaya başladı. Tamam henüz bu noktaya gelinemedi ama dünya pratikte şu üç yola yönlendiriliyor. Dijitalleşme ile tüketimi azaltmaya, geri dönüşümlerle kâğıdı tekrar tekrar kullanmaya ve ağaçsız uygulamaları yaygınlaştırmaya...
Bugün bu amaçla milyarlar harcanıyor dünyada. Nice toplantılar yapılıyor. Nice bilim insanı bu konuda araştırma yapıyor tezler hazırlanıyor. Hepsinin amacı ne? İnsanlığı orman ve ağaç kesmekten uzak tutmak. Kâğıt israfının önüne geçmek tasarruf etmeye yöneltmek.
Ama dedem ve dedemin nesli bir medeniyet temsilcisi olarak bu konuya da kâğıda kıymet vererek çözüm bulmamışlar mı? Dedem haklı değil miymiş?
Nuri Gönenç
