Türk ve İslâm tarihinde adalet ve merhamet
Tarih sayfalarını karıştırdığınızda, sınırları haritalara sığmayan nice imparatorlukların parlayıp söndüğünü görürsünüz. Askerî güç, bir devleti büyütmeye yeter ama onu asırlarca ayakta tutmaya yetmez. Türk-İslam devletlerinin yüzyıllar boyunca geniş coğrafyalarda hüküm sürmesinin ve kalıcı izler bırakmasının temel sırrı, askerî dehalarından ziyade uyguladıkları adalet, anlayış ve merhamet politikasıdır. Irk, dil ve din ayrımı yapmaksızın tüm tebaayı eşit kabul eden bu yönetim anlayışı, farklı kültürlerin barış içinde bir arada yaşamasını sağlamıştır. Karahanlılar ile temelleri atılan, Gazneliler ve Selçuklular ile gelişen, Eyyubiler ile sembolleşen ve Osmanlı Devleti ile zirve noktasına ulaşan bu köklü mirası iyi anlamalı, anlatmalıyız.
Şimdi hep birlikte farklı dönemlerde, farklı coğrafyalarda insanlığa numune teşkil eden Türk ve İslâm tarihindeki anlayış ve merhamet örneklerine göz atalım:
Karahanlılar:
Hüküm sürdüğü topraklarda farklı Türk boylarının yanı sıra değişik din ve kültürden toplulukların bir arada yaşadığı Karahanlılar’da başa geçen hükümdarlar, halkın etnik ve dinî kökenine bakmaksızın eşitliği gözeten bir yönetim anlayışını benimsemiş olup bu anlayış adalet ve merhamet temellerine dayanmıştır. Karahanlı hükümdarları ve devlet yöneticileri, tebaası üzerinde baskı kurmak yerine adaleti sağlamaya odaklanmıştır.
Gazneliler:
Yönetim anlayışları din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin tebaanın inançlarına saygı duyulması ve sarayda farklı kültürlerin himaye edilmesi temeline dayanan Gazneliler, özellikle Hindistan gibi çok dinli bölgelerde fetihler yapılmış olmasına rağmen, yerel halkın din değiştirmesi için kılıçla zorlama politikası güdülmemiştir. Budizm gibi farklı inançlara adil yaklaşılmış, hatta Gazne sınırları içerisinde bu sanat ve edebiyata devlet desteği dahi verilmiştir. Bu konuya devam edeceğim...
Uğur Utkan-Araştırmacı, Tarih Öğretmeni
ŞİİR
15 Temmuz Destanı
Tarih; On Beş Temmuz, günlerden Cuma,
Hainler güruhu geçti hücuma.
Planlar önceden yapılmış ama;
Bozuldu okları, saptı yazsınlar
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar.
Kansızlar bu aziz vatanı satmış
Şanlı milletimin kafası atmış
Bir Yiğit tankların altına yatmış
İçtiği imandan haptı yazsınlar
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar.
Bu hain kalkışma bizlere ar be!
Düşmanla topyekûn başladık harbe
İmanın gücüdür bu sivil darbe
Ülkemde kıyamet koptu yazsınlar
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar.
“FETÖ” hainleri kurşun sıkıyor
Nice yiğitleri yere yıkıyor
Kalplerde sönmeyen ateş yakıyor
Patlayan tüfekti, toptu yazsınlar
Darbeyi bu Millet yaptı yazsınlar.
Reis emredince dizildi 'semir'
Gebertti haini can Halis Demir
Şehit oldu Ömer; ilahi emir
Ne şerefli soydu, soptu yazsınlar
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar.
Yakışmaz bu necip vatana zillet
Kökünden kazındı bu bela, illet
Nasıl da şahlandı kahraman millet
Hainler şeytana taptı yazsınlar
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar.
Meftunum; sen gel de, bu işe şaşma
Hadsize haykırdık; haddini aşma!
Canları yaksa da kanlı kalkışma
Darbeyi bu millet yaptı yazsınlar
En büyük payeyi kaptı yazsınlar.
Kadir Çetin (Meftun)
