Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

ÇOMÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç yaptığı çalışmalarla, Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde bir saray şehri yaptırdığını ortaya çıkardığını ifade etti. Akademisyen yaptığı araştırmalar ve elde ettiği belgeleri paylaşarak dikkat çeken bilgiler verdi.

Kaydet
|

Türk tarihinin en merak edilen dönemlerinden olan Göktürkler hakkında dikkat çeken bir araştırma yapıldı.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç tarafından yapılan araştırmada Bilge Kağan'a dair bir detay derinleştirildi.

Araştırma derinleştikçe ilginç bilgilere erişilen bir keşfe dönüştü. İşte detaylar...

Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

Ankara Üniversitesi'nden Prof. Dr. Gürhan Kirilen, Kitan asıllı şair ve devlet adamı Yelü Zhu'nun yazdığı bir şiirine düştüğü açıklama notunda, Bilge Kağan'ın saray kentinden bahsettiğini fark etti.

Bunun üzerine konuyu ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ile paylaştı.

Akademisyenlerin geniş çaplı araştırmaları sonucunda şehrin, günümüzde Moğolistan'ın Hotont kasabasında olduğu tespit edildi.

Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

Yeni keşif üzerine Erkoç yaptığı açıklamada, "Çin kaynaklarındaki basmakalıp ifadelerdeki 'Göktürkler göçebeydi' gibi bir durumun aslında o kadar basit olmadığını anlıyoruz. Pek çok yerleşim var. İlerleyen süreçlerde, belki on yıllar içerisinde, bölgedeki yani Moğolistan'daki eski Türk şehircilik tarihi hakkındaki bilgilerimiz belki de çok değişecek" dedi.

Bilge Kağanın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağanın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif "Bu görsel AI desteğiyle oluşturulmuştur."

"ÇİNCE'DE ETRAFI SURLA ÇEVRİLİ YAPI DEMEK"

Meslektaşının okuduğu bir şiirde yer alan not ile bu araştırmaya başladıklarını söyleyen Erkoç, "Yaptığımız çalışmalar sonucunda Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde bir saray şehri yaptırdığını tespit ettik. Bunu ilk fark eden kişi benim değerli meslektaşım ve arkadaşım Prof. Dr. Gürhan Kirilen Hoca, 13'üncü yüzyılda yazılmış bir şiirin içindeki açıklama notunda bunu fark etti." dedi.

Akademisyen konuya dair ilginç öğrenilen ilginç bilgileri şöyle sözlerine ekledi:

"Birkaç hafta önce ben de bilmiyordum böyle bir metin olduğunu. Çünkü ben tarihçiyim ve tarihçiler genel olarak çok edebiyat metinlerine bakmıyorlar. Halbuki bakmak gerekiyor. Bunu da anlamış olduk. Yelü Zhu adında bir şair bu bilgiyi bize veriyor. Kendisi Kitan asıllı, aslen Çinli değil, Moğollarla akraba bir topluluktan. Yelü Zhu, gençliğinde bu bölgeden geçmiş. Babası Cengiz Han'ın bir veziri; Yelü Chucai adlı bir vezirin oğlu. Şöyle bir bilgi veriyor bize: 'Moğol başkenti Karakurum'un 35 kilometre kuzeybatısında veya aynı zamanda Kül Tigin Yazıtı'nın yine 35 kilometre güneybatısında Bilge Kağan'ın saray şehri vardır' diyor. Demek ki kendi yaşadığı dönemde kalıntılar hala gözüküyormuş. Bölgeyi iyi bildiğini anlıyoruz, yani öyle Çin'de, başkentte oturup yazmamış. Bizzat gitmiş, görmüş buraları. Güvenilir bir kaynak olduğunu anlıyoruz. Moğol İmparatorluğu başkenti Karakurum, Ögeday Kağan tarafından 1230'lu yıllarda kuruldu. Aslında bunun oradaki bir geleneğin ihyası olduğunu bize söylüyor. 'Buralar aslında Bilge Kağan'ın eski topraklarıydı, şu mesafede saray şehri vardı' diyor. Gong saray demek, cheng de şehir anlamına geliyor Çince'de; etrafı surla çevrili yapı demek, yerleşim demek aslında. Bundan ilham alınarak oraya çok yakın bir mesafede zaten Karakurum'un kurulduğunu bize anlatmak istiyor şair burada. Devlet adamı aynı zamanda kendisi"


Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

TONYUKUK'UN SÖZLERİNİ SONRADAN DİNLEMEDİ

Erkoç, Hotont kasabası ve çevresinde Türk ve bozkır devletlerinin idare merkezi olduğuna dikkat çekerek, "Uydu görüntülerinden baktığımızda Göktürklerden hemen sonra Uygurlar bu bölgeye hakimler. Yine Orhun Nehri kıyısında Ordu Balık ya da Karabalgasun olarak bilinen bir başkentleri var ve bu bizim bahsettiğimiz yere de çok yakın, yani 15 kilometre kadar bir mesafede yer alıyor. Orhun Yazıtları yine bu bölgede." dedi.

ÖNERİLEN HABERLER
Medyada “yeni keşif” diye sunulmuştu! ‘Türk-Kağan’ ünvanı taşıyan Göktürk sikkesi 20 yıllık çıktı
KÜLTÜR - SANAT

Medyada “yeni keşif” diye sunulmuştu! ‘Türk-Kağan’ ünvanı taşıyan Göktürk sikkesi 20 yıllık çıktı

Türk tarihini değiştirecek para bulundu! Göktürk tarihini aydınlatan sikke Türk isminin geçtiği ilk belge olabilir
KÜLTÜR - SANAT

Türk tarihini değiştirecek para bulundu! Göktürk tarihini aydınlatan sikke Türk isminin geçtiği ilk belge olabilir

Bilge Kağan'ın burada veziri Tonyukuk'un görüşlerine aykırı hareket ettiğini ise şöyle açıkladı:

Moğol başkenti sonradan yine burada kurulmuş. Burası aslında Hunlardan itibaren bütün bu Türk ve bozkır devletlerinin idare merkezi olmuş. Dolayısıyla tesadüf değil. Göktürklerden bahseden esas Çin kaynaklarında, hanedan yıllıklarında ve diğer resmi listelerde şöyle bir anekdot anlatılır:

'Bilge Kağan etrafı surlarla çevrili bir şehir yaptırmak ister, bir başkent yaptırmak ister. İçine de Budist ve Taoist tapınaklar yaptırmak ister.' Hatta bunu devlet meclisine sunduğunda danışmanlar da devlet adamları da kabul ederler bunu. Fakat esas danışmanı Tonyukuk karşı çıkar.

İşte 'bu bizim yaşam tarzımıza aykırıdır, bizim avantajlı olmamızın sebebi hareketli yaşamamızdır, konar göçerliktir. Eğer sabit bir şehir yaparsak düşmanın eline burası geçebilir' diyerek uyarılarda bulunur.

Bu kaynağın bize anlattığına göre Bilge Kağan ve devlet adamları vazgeçerler. Fakat anladığımız kadarıyla iş böyle sonuçlanmamış. Bu bahsettiğim anekdot Göktürklerin kendi yazıtlarında yer almıyor, Çin kaynaklarında yer alıyor.

Biraz doğruluğu konusunda kuşkularımız açıkçası var. Biz tarihçiler ve dilciler olarak biraz kuşkuyla yaklaşıyoruz. Ama anladığımız kadarıyla Bilge Kağan belki ilk başta ikna olmuş danışmanı Tonyukuk'un görüşlerine, fakat sonrasında bu şehri yaptırdığını anlıyoruz"

"ARKEOLOJİK ÇALIŞMALARLA DAHA NET BİR ŞEKİLDE KONUŞABİLİRİZ"

Doç. Dr. Erkoç, sözlerine şöyle devam ediyor:

"Günümüzde Hotont diye bir kasabaya denk geliyor. Uydu görüntülerinden ve bu verilen mesafelerden baktığımızda zaten ilk Gürhan Hoca bunu fark ediyor yaptığı hesaplamalarla.

Günümüzde Hotont diye bir kasaba var bu bahsettiğimiz bölgede. Uydu görüntülerinden baktığımızda biz burada yapı izleri gördük. Birkaç tane böyle farklı farklı yapılar var. Tabii bu yapılar doğrudan doğruya Bilge Kağan'ın sarayına mı ait, yoksa daha sonraki dönem eserleri mi, bunu şu anda bilmiyoruz.

Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif

Bölgede yapılacak arkeolojik çalışmalarla herhalde daha net bir şekilde konuşabiliriz diye düşünüyoruz. Orada bir yüzey araştırması yapılması gerekiyor, belki kazılar yapılması lazım. Bununla alakalı girişimlerimiz olacak. Çin kaynakları özellikle Göktürkler hakkında çok basmakalıp ifadeler kullanır: Suları, otlakları takip ederek yaşarlar, sabit yerleri yoktur gibi böyle önyargılı bilgiler veriyorlar. Ama biz mesela Göktürk Yazıtları'ndan aslında bu bölgelerde bazı şehirlerin ve kalelerin olduğunu biliyoruz. Böyle şehirler, kaleler varken bir başkentlerinin olmadığını düşünmek zaten çok tuhaf geliyordu. Ve hemen sonrasındaki Uygurlardan kalma, şu anda sadece Orhun Vadisi'nde 50 civarında yerleşim tespit edilmiş. Çin kaynaklarındaki basmakalıp ifadelerdeki 'Göktürkler göçebeydi' gibi bir durumun aslında o kadar basit olmadığını anlıyoruz. Pek çok yerleşim var. İlerleyen süreçlerde, belki on yıllar içerisinde, bölgedeki yani Moğolistan'daki eski Türk şehircilik tarihi hakkındaki bilgilerimiz belki de çok değişecek."

Bilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Başlık ResmiBilge Kağan'ın saray şehri ortaya çıktı! Göktürkler hakkında tarihçilerden çarpıcı keşif
Whatsapp İkon Facebook İkon
Paylaş
Paylaş
Yayın Tarihi |
Haberle İlgili Daha Fazlası
Kültür - Sanat
Bizi Takip Edin Bizi Takip Edin
SONRAKİ HABER